STOICORUM VETERUM FRAGMENTA COLLEGIT IOANNES ab ARNIM VOLUMEN III CHRYSIPPI FRAGMENTA MORALIA FRAGMENTA SUCCESSORUM CHRYSIPPI M LIPSIAE IN AEDIBUS B. G. TEUBNERI MCMIII LEPSIAE: TTPIS B. G. TEUBNERI / f f flr 4 s Conspectus capitum. Chrysippi fragmenta moralia cnm generali Stoicornm doctrina composita. Pagina Cap. I. De fine bonorum....................... 3 § 1. Explicatur finis bonorum secundum Stoicos n. 2—19....... 3 § 2. Contra aliorum philosophorum fines disputatur n. 20—28..... 7 § 3. "Oti povov rb %cc%bv aycc&ov n. 29—37............. 9 § 4. Virtutem propter se ipsam expetendanr esse n. 38—48...... 11 § 5. Virtutem sufficere ad vitam beatam n. 49—67.......... 13 Cap. II. De bonis et malis n. 68—71................. 17 § 1. Notio boni n. 72—79..................... 17 § 2. Quale sit bonum n. 80—94.................. 20 § 3. Bonorum genera n. 96—116.................. 23 Cap. III. De indifferentibus..................... 28 § 1. De notibne indifferentis n. 117—123.............. 28 § 2. cc&cc, ccitcc£Lcc, dooig n. 124—126................ 30 § 3. rtQoriyiitvcc nocl cc7t07tQor\yn>iva n. 127—139............ 31 § 4. De naturalibus et naturae contrariis n. 140—146........ 34 § 5. De singulis indifferentibus recte aestimandis n. 147—168..... 35 Cap. IV. De appetitn et selectione.................. 40 § 1. De notione appetitus n. 169—177............... 40 § 2. De primo appetitu et prima conciliatione n. 178—189...... 43 § 3. De selectione n. 190—196................... 46 Cap. V. De virtnte......................... 48 § 1. Qualis sit virtus n. 197—213.................. 48 § 2. Quomodo virtus existat in homine n. 214—227......... 51 § 3. De perversione rationis n. 228—236.............. 53 § 4. Num virtus amitti possit n. 237—244.............. 56 § 5. Eadem virtus deorum et hominum, virorum et mulierum n. 245—254 58 § 6. Plures esse virtutes qualitate differentes n. 255—261....... 59 § 7. De singulis virtutibus n. 262—294............... 63 § 8. Mutua virtutum coniunctio n. 295—304............. 72 § 9. Virtutes esse animalia n. 305—307......,........ 75 Cap. VI. De inre et lege.................t . . . . 76 § 1. Ius esse natura n. 308—313.................. 76 § 2. De lege aeterna et de legibus singularum civitatium n. 314—326 . 77 § 3. De civitate n. 327—332.................... 80 § 4. De coniunctione deorum et hominum n. 333—339........ 81 § 5. De coniunctione hominum n. 340—348............. 83 § 6. De nobilitate et libertate n. 349—366 ............. 85 § 7. Iuris communionem non pertinere ad bruta animalia n. 367—376 . 89 Cap. VII. De affectibus....................... 92 § 1. Notio affectus et singulorum affectuum definitiones n. 377—420. . 92 § 2. De proclivitate, morbo, aegrotatione n. 421—430........ 102 § 3. De tribus constantiis n. 431—442............... 105 § 4. Affectus exstirpandos esse, non temperandos n. 443—455..... 108 § 5. Chrysippi tcsqI itccftwv libri IV n. 456—490........... 110 Cap. VIII. De actionibus...................... 134 § 1. De mediis officiis n. 491—499................. 134 a* IV CONSPECTUS CAPITUM. Pagina § 2. Reete factara mediis ofiiciis qua re differant n. 500—523 .... 136 § 3. Recte facta et peccata esse paria nihilque medium inter virtutem et vitium n. 524—543..................... 140 Cap. IX. De sapiente et insipiente n. 544—547............ 146 § 1. Sapiens neque fallitur neque' fallit n. 548—556......... 146 § 2. Sapiens omnes res bene gerit n. 557—566........... 148 § 3. Sapiens malis non afiicitur n. 567—581............ 150 § 4. Sapiens beatus est n. 582—588................ 153 § 5. Sapiens est dives, formosus, liber n. 589—603......... 154 § 6. Sapiens res divinas callet n. 604—610............. 157 § 7. Sapiens res politicas et oeconomicas callet n. 611—624..... 157 § 8. Sapientes et sibi invicem et ceteris prosunt n. 625—636 .... 160 § 9. Sapiens austerus etc. n. 637—649............... 162 § 10. Sapientem amaturum esse n. 650—653............. 164 § 11. Sapiens artes callet n. 654—656............... 164 § 12. Insipientes insanos esse et impios n. 657—670......... 164 § 13. Lasipientes esse infelicissimos n. 671—676........... 168 § 14. Insipientes agrestes esse et exules n. 677—681......... 169 § 15. Insipientes non esse verae rationis studiosos n. 682—684 .... 170 Cap. X. Vitae agendae praecepta (i. e. de singulis mediis officiis) .... 172 § 1. De quaestu n. 685—689................... 172 § 2. De vita aulica n. 690—693.................. 173 § 3. De vita civili n. 694—700.................. 174 § 4. De vita scholastica n. 701—704................ 175 § 5. De victu simplici n. 705—715................ 177 § 6. De amore n. 716—722.................... 180 § 7. De amicitia et gratia n. 723—726............... 181 § 8. De matrimonio et familia n. 727—731............. 183 § 9. De educatione puerorum et eruditione n. 732—742....... 183 § 10. Cynica n. 743—756..................... 185 § 11. De rationali e vita excessu n. 757—768............ 187 Appendix I. Fragmenta Chrysippi quae ad Homernm pertinent n. 769—777 192 Appendix II. Fragmenta Chrysippi ad singulos libros relata...... 194 Chrysippi discipuli et successores. I. Zeno Tarsensis n. 1—5....................... 209 II. Diogenes Babylonius n. l—16................... 210 1. Logica n. 17—26..................... 212 ~ 2. Physica n. 27—37.................... 215 - 3. Ethica n. 38—53..................... 218 Libri tzsqI iLov6wr)g reliquiae n. 54—90............. 221 Libri tcbqI Qr\tOQi%r)g reliquiae n. 91—126. . ,.......... 235 III. Antipater Tarsensis n. 1—15................... 244 1. Logica n. 16—31..................... 246 '^ 2. Physica n. 32—50.................... 249 ^ 3. Moralia n. 51—67.....s............... 251 Sosigenes........................... 258 Heraclides Tarsensis...................... 258 IV. Apollodorus Seleuciensis n. 1—18................. 259 V. Archedemus Tarsensis n. 1—22................... 262 ^VI. Boethus Sidonius n. 1—11..................... 265 . VII. Basilides, Eudromus, Crinis.................... 268 CHRYSIPPI FRAGMENTA MORALIA CUM GEKERALI STOICORUM DOCTRINA COMPOSITA Stoicorum veterum fragm. Itt. 1 1 Diog. Laert. VII 84. Tb Ss r)&i%bv [isQog trjg (ptkotiocpCag St-aiQovtiiv si'g ts tbv Ttegl bQ[ir)g %a\ sig tbv TtSQt dya&cov %a\ nancbv toitov %al sig tbv %sq\ ita&cov oca\ rtSQt aQStfjg %a\ itSQ\ tslovg TteQC ts trjg TtQCotrjg a%Cag na\ twv TtQa^scov %a\ tcsqI tmv Ka&rjKovtcov otQotQon&v ts %a\ drtotQOTt&v. %a\ ovtco S' 5 vTtoSiaiQovtiiv oi TtSQi XQv^GiTtitov %a\ 'AQ%sSr][iov xa\ Zrjvcova tbv TaQGea %a\ 'AitoXXoScoQOv %a\ Aioysvrjv %a\ 'AvthtatQOv %a\ IIoGei-Scovtov. cO iisv yctQ Kttttsvg Zrjvcov xa\ 6 Kksdvv^rjg^ cbg av aQ%ai-otsQOi, dcpsXetitsQOv itSQt tcbv itQay^dtcov Stskafiov. o\)tot Ss Sislkov %a\ tbv XoytiCov %a\ tbv cpvGtxov. 10 Ethica L De flne bonorum. § 1. Explicatur „finis foonorum" secundum Stoicos. 2 Stobaeus ecL II p. 46 W. (ex Arii Didymi epitome). Xsysxai (f 15 VTtb fihv xcov Uxcoincov oQincbg' „xsXog s6xlv ov svs%a itdvxd %Qax-xsxai %a%r\%6vxcog^ avxb Ss itQaxxsxai ovSsvbg svsna." n&KSivcog' „ov %aQiv x&XXa, avxb Bake, tb libri. 15 6vvtsivsi Corn., avvtsivsiv codd. 16 Cf. I n. 552. 21 sq. Videtur Antiochus libro Antipatri uti, qui pro Zenone et Chrysippo contra Peripateti-cos (Academicos veteres) et Archedemum pugnaret. 6 DE FINE BONORUM. 35. Ita tres sunt fines expertes honestatis--------una simplex, cuius Zeno auctor, posita in decore tota, id est in honestate. 15 Cicero de finibus III 9, 31. relinquitur ut summum bonum sit, vivere scientiam adhibentem earum rerum, quae natura eveni- 5 ant, seligentem quae secundum naturam, et, quae contra naturam sint, reicientem, id est convenienter congruenterque naturae vivere. 16 Stobaeus ecl. II 77,16 W. TsXog ds cpa6iv slvai tb svdai^iovsZv^ o% svs%a Ttdvta itqdttstai^ avtb Ss %odttstai \Csv ovdsvbg ds svs%a' tovto ds VTtdqysiv iv tco %at dqstr\v t^v^ iv tm 6{ioXoyov^svcog £r\v, sti^ tavtov 10 ovtog^ iv to5 %atd cpv6iv £r\v. Tr\v 6s svdaipoviav 6 Zr\vcov coqi6ato tbv tqoitov tovtov' svdai{iovta (f i6tlv svqoia fiiov. Ksyqr\tai ds %a\ KXsdv%r\g tcp oqco tovtco iv toZg savtov 6vyyqd{i(ia6i %al 6 Xqv6i7t7tog %al ol ccTtb tovtcov Ttdvtsg, tr\v svdatpoviav slvai Xsyovtsg ovy stsqav tov svdaipovog fiiovj %aitoi ys Xsyovtsg tr\v psv svdaifioviav 6%07tbv i%%si6&ai, tsXog v aXXcov cpiXo6ocpcov^ E%t%ovqsicov ts %a\ tcbv v*6tsqov Etco'C%cov Ttsqv svdat\ioviag 'hjtoXf^ijJStg dvvatai tig svdaipoviav ^stadtdovat %a\ toZg dXoyotg tcooig — — dtd tovtcov av tig %aqa6tr\6stsv. — — si tb %atd cpv6tv Stdystv %ata tovg Stco'C%ovg sv £r\v i6tt, tb Ss sv 25 £r\v %a\ %at avtovg %a\ %at *E%i%ovqov svdat^iovsZv i6tt, to %atd cpv6tv dqa Stdystv svdatybOvsZv i6tiv. ccXXd (A,r\v ^Ttdqyst toZg dXoyotg ^cooig tb %atd cpv6tv dtdystv ccTtb ysvs6scog (isyqt tr\g d%(ir\g' svdatfiovsZv s6tt dqa ta dXoya £coa. p. 599, 6. TtdXiv sl to svdat(iovsZv i6ti %atd tovg Etco'C%ovg to s6ya- 30 tov tr\g cpv6t%r\g oqs^scog^ icp* 8 iX&ov6a r\ cpv6tg to ov svs%a %a\ to tsXog sysij ov tvyov6a TtXsov ov&hv iTtmoftsZ itXr\v tov %atsysiv avtb to oi-%slov dyaftbv avtf\ %a\ {ir\ dnoXXvvai^ tovto 6s ^Ttdqysi %a\ tolg dXoyoig^ jistsysi aqa %a\ ta dXoya £coa svdaipoviag. 18 Cicero de finibus III 22. Sed ex hoc primum error tollendus 35 est, ne quis sequi existimet, ut duo sint ultima bonorum. Ut enim, si cui propositum sit conliniare hastam aliquo aut sagittam, sicut nos ulti-mum in bonis dicimus, sic illi facere omnia quae possit ut conliniet, huic in eiusmodi similitudine omnia sint facienda, ut conliniet, et tamen ut omnia faciat quo propositum assequatur sit hoc quasi ultimam quale nos 40 summum in vita bonum dicimus, illud autem ut feriat quasi seligendum, non expetendum. 19 Alexander Aphrod. Qaaest. II 16 p. 61,1 Bruns. El tcov 6to-ya6ti%cov tsyycov tsXog slvai ug Xsyov to Ttdvta ta Ttaq' avtag itoislv Ttqbg to tov 7tqo%si(jisvov tvyydvsiV) Ttcog ov% 6(ioicog %a\ avtai tov oi%siov tsv- 9 tavtov Heeren, tov libri. 10 Cf. I n. 184 (Zeno) 554 (Cleanthes). 17 TtdXiv Meineke, itav libri. 18 %al tb Canter, r\ to libri. 19 trn Heeren, t&v libri. || (ticp Heeren, §Lov libri. 30 Cf. p. 3, 26. 36 sicut nos AB sic nos duo cod. Goerenzii. 39 sit hoc Emesti, sed hoc libri. DE FINE BONORUM. 7 '^ovtai teXovg taig ov 6toya6ti%aig tcov teyv&v; b*o%ov6i 6e %atd tovto {id-Xi6ta diacpeqeiv tcov dXXcov al 6toya6ti%a\ tcp [ir\ ofioicog tov teXovg tvyyd-veiv. %a&' ovg {iev (yaQ) teXog e6tlv avraig rb rvyeiv tov 7tQo%ei,[ievov, diacpeqoiev av tavtrj' %a& ovg Se rb 7tQoeiQr\(ievov etirlv avralg reXog^ el %a\ \ra\ rov reXovg [pr\] 6{ioicog rvy%dvov6t, §LacpeQOiev (jxvy avrwv %ara 5 r6 (jlt) o(aoiov avralg rb reXog e%eiv. e%elvai fiev yaQ rcp roig %ara rr\v re%vr\v yivo^evoig e7te6%ai rb ov %aQiv ylvovrai %al rr)v attorvyiav avraig rov 7tQO%ei\xevov %ard rr\v Siayiaoriav r&v yivo^evcov5 o*b re%vi%cag yivo^ie-vcqv, eTteti&ai) reXog eypvdv rb rvyeiv rov 7tQO%ei{ievov (i6ov yaQ ev e%eivaig rcp Ttdvra ra Ttaq* avrag 7toi,f\6ai, TtQog rb rvyetv rov 7tQO%eiyLevov rb %al 10 rvyeiv avrov' ravra yaq tcocov6g)v ra Ttaq* avrag yiyverai). eicl de rcov 6ro%a6ri,%c7)v rcp {ir\ itdvrcog roig ytvo{ievoi,g %ard rr)v reyyrjv e7te6&ai rb oi) ydqvv^ Sid rb 8ei6&ai TtQog rb rvyeiv i%elvov TtoXXcov, cc ^ir) s6riv e%\ (tovrj rV %HVV'> *%l ^6 %(*1 avicc rd %ard rr)v re%vr\v yivbpeva {ir\ coQi6$ai {irjde rcov avrcov elvai 7toir\n%d rcp {ir\ Ttdvrrj o{ioicog eyov6iv 7tQ06cpeQe6&ai,y Si,d 15 Ttdvra r) Svd <(to)> nvd %a\ dXXcog ev avralg^ ov% cog 7too6edo%aro, e7te6&ai,, ov rb rvyeiv rov TtQoneifievov reXog s6riv^ dXXd rb &7t07tXr\Qcb6ai rd rr\g re%vr\g. § 2. Contra aliorum philosophorum fines disputatur. 20 Cicero de finib. IV 11,28. Chrysippus autem exponens diffe- 20 rentias animantium, ait alias eorum corpore excellere7 alias autem animo, nonnullas valere utraque re: deinde disputat, quod cuiusque generis ani-mantium statui deceat extremum. Cum autem hominem in eo genere posuisset, ut ei tribueret animi excellentiam, summum bonum id consti-tuit, non ut excellere animo, sed ut nihil esse praeter animum videretur. 25 21 Cicero Acad. Pr. II 45, 138. Testatur saepe Chrysippus, tres solas esse sententias quae defendi possint de finibus bonorum. Circum-cidit et amputat multitudinem: aut enim honestatem esse finem aut vo-luptatem aut ufrumque; nam qui summum bonum dicant id esse, si vacemus omni molestia, eos invidiosum nomen voluptatis fugere, sed in 30 vicinitate versari: quod facere eos etiam, qui illud idem cum honestate coniungerent; nec multo secus eos qui ad honestatem prima naturae commoda adiungerent: ita tres relinquit sententias, quas putat probabi-liter posse defendi. ibid. 46, 140. TJnum igitur par, quod depugnet, reliquum est, vo- 35 luptas cum honestate. De quo CJirysippo fuit, quantum ego sentio, non magna contentio. Alteram si sequare, multa ruunt et maxime 3 ydq addidi. 4 itQoeiqrui&vov scripsi, TtQonsLtisvov libri. 5 sl %ccl td tov Vict., ov %cc\ td tov libri; td seclusi. || ybr\ seclusi. || dv add. Spengel. 6 top tolg Spengel, tovtoig libri. 10 avtdg Spengel, avt&v libri. 11 itoiovG&v scripsi, Ttotovvtcov libri. || avtdg Spengel, havtolg libri. 16 tb addidi. || r) tiid tb scripsi, r) did Victor. r) dh libri. 17 ^Ttsc^ai scripsi, h^osa&ai libri. 24 animus libri. 8 DE FINE BONOBUM. communitas cum hominum genere, caritas, amicitia, iustitia, reliquae virtutes; quarum esse nulla potest, nisi erit gratuita. Nam quae voluptate quasi mercede aliqua ad officium impellitur, ea non est virtus, sed fallax imitatio simulatioque virtutis. 5 22 Cicero de finib. II 14, 44. Ita ceterorum sententiis semotis re- linquitur, non mihi cum Torquato, sed virtuti cum voluptate certatio. Quam quidem certationem homo et acutus et diligens, Chrysippus non contemnit; totumque discrimen summi honi in earum comparatione posi-tum putat. io 23 Plut. cle Stoic. repugn. cp. 15 p. 1040e. TTdXtv ev toic Tcepi AiKaiocuvnc uTrenrujv oti touc aTaGov dXXd jufj TeXoc TtGejuevouc Tfjv f]bovf]V evbexeTai cuj£etv Kal tx\v btKatocuvrjv, Gelc touto KaTa XeStv eiprjKe* „Tdxa t«P aTaGoO auTfjc dTroXeiTro|uevr]c, TeXouc be juf|, tiuv be bi3 auTa aipeTiuv ovtoc Kai tou KaXoO, cibZoijuev av i5Tr|v btKaiocuvrjv, juet£ov dyaGov aTroXnrovTec to KaXov Kai to biKaiov Tflc fjbovfic." Cf. cp. 13. ubi plane eadem verba exstant. Plut. de comm. not. cp. 25 p. 1070d» sv ys xolg TtSQi Ai%aio6v-vr\g^ sl {isv xig firto&OLW xr\v r)8ovr)v xslog^ ov% olsxai GcofeG&cci, xb di-%aiov' sl Ss fir) xslog ccXXa aitXfiig aya%ov^ oisxai* tag ds Xs^sig ov% oio^al 20 c>£ dslGftai vvv a%ovsw spov %axaXsyovxog' xb yccQ xqLxov itSQl Ai%aio-Gvvrjg $i$XLov stixl Ttavxafto&sv Xa$siv. 24 Plut. de Stoic. repugn. cp. 15 p. 1040e. c,lva be junb3 drroXo-Ttav UTroXiTrrj toic evavTtujjuaav, 'AptCTOTeXet Tcepi biKaiocuvric dvTifpdcpuuv „ou cpr]av auTOV opOujc Xeretv, oti Tfjt fjbovfjc TeXouc 25 oiicr]c dvaiperrai juev f] bucatocuvr], cuvavatpevrai be Tfj btKatocuvrj Kai tujv aXXuuv dpeTiuv eKacny tx\v juev ydp biKaiocuvrjv utt3 auTUJv ujc dXri-Gujc dvaipeicGai, Tac b' dXXac dpeTac oubev KuuXuetv uTrdpx^iv, et Kat juf] bt* auTdc atpeTac, dXX3 aTaGdc touv Kai dpeTac ecojuevac" etTa eKaerriv eS ovojuaTOc TtpocaTopeuet. BeXTtov be Tac eKetvou Xegetc dvaXafteTv 30 „Tfjc Tctp f]bovf]c, cpr]civ, ejucpaivojuevrjc TeXouc Kaid tov toioO-tov Xotov, to juev toiouto Trdv juot boKe! ouk ejuTreptXajupd-vecGat* bto pr]Teov, jur]Te tujv dpeTUJV Ttva bt3 auTf]V aipeTf]v etvat, juf|T€ tujv KaKtujv cpeuKTrjv, dXXd TrdvTa TauTa betv dva-cpepecGat Trpoc tov uTroKeiu.evov ckottov oubev juevTot KujXucet 35 KaT3 auTOuc, Tf]V dvbpeiav juev Kai Tfjv cppovrjctv Kai Tfjv eT^pd-Tetav Kai ix\v KapTepiav Kai Tdc ojuoiac TauTatc dpeTac etvat Tujv aTaGujv, Tac b5 evavTiac uTcdpxetv cpeuKTdc." 25 Plut. de comm. not. cp. 25 p. 1070d. Kal yLr)v otv dvolv 11 aya&bv Wy. tayaftbv libri. 13 hoc loco trad. ctya&obg aito%si7to\ibi- vovg, corr. ex cp. 13. 14 avTc* scripsi, avx&v libri. 28 algsxag Mez. 37 naniag add. Mez. DE FINE BONORUM. 9 dya&cov, tov [ihv tikovg^ tov Ss TtQbg tb tiXog^ ytst^ov s6tt tb tikog %a\ tsXsiotSQOv', vft9 ovSsvbg dyvosttat. Ttvoo6%st Ss %a\ XQv"6t7t7tog tr)v StacpoQav, cbg Sr)X6v sdttv sv tcp tQttco TtSQt 'Aya&cov tolg y&Q tiXog r\yov{iivotg tr)v S7tt6tr\\ir\v dvo^toXoyst. 26 Plut. de comm. not. cp. 27 p. 1071f. VQag yaQ ott xa\ Xqv- 5 Gntitog slg tavtrjv \pakXov] 6vvslavvst tbv AQt6tcova tr)v aito-Qlav^ cbg tcov TtQay^idtcov (ov StSovtcov^ tr)v itobg tb [ir\t' dya&bv prjts xanbv dStacpoQtav S7ttvor)6at^ tov dya&ov %a\ tov xanov [ir) TtQosTttvorj&ivtoov ovtco yaQ avtr)g cpavsl^&at tr)v dStacpoQtav TtQov-cpt6ta^ivr\v, si vor\6tv ^isv avtr)g ov% s6tt lafistv, [ir\ TtQotSQOv tov 10 dya&ov vorj^svtog^ aklo (f ovSsv dlti avtr) ytovov tb dyaftov s6ttv. 2 7 Cicero de finibus IV 25; 68. Cum enim, quod Jionestum sit, id solum bonum esse confirmatur, tollitur cwra valetudinis, diligentia rei familiaris, administratio rei publicae, ordo gerendorum negotiorum, officia vitae: ipsum denique illud honestum, in quo uno vultis esse omnia, 15 deserendum est. Quae diligentissime contra Aristonem dicuntur a Chrysippo. 28 Galenus de animi peccatis dignoscendis 4 Vol. V p. 77 K. dq%r\ [isv ovv stixi tcoXXcov &iiaQxr\(jidxcov r) tcsqI xsXovg s%atixov fiiov ^TtoXrjiptg ipsvSr\g' cpvsxai yaQ cqGtcsq s% Qt£r\g xivbg xavxr\g xa %axa {iSQOg &[iaQxr\- 20 fiata. Svvaxai de xig, ev ty Tteql xsXovg do^rj pr\ 6cpaXstg^ ev tivi xcov %axd [iSQog 6cpaUr\vai) \nr\ 6vvie\g xr\g d%oXov&lag. § 3. eTOti [lovov to nalbv aya&ov* 29 Plut. de Stoic. repugn. c. 13 p. 1039c. Kai jufjv ev tlu nepi KaXoO irpoc aTrobeiHiv tou iuovov t6 Ka\6v aYaGov eivai, toioutoic \6- 25 Toic KexprjTar „T6 dxaGov aipeTov to b* aipeTov dpecTov to b5 dpecTov erraiveTov to b3 eiraiveTov Ka\6v." Kai TrdXiv „T6 aTaGov xaptov, to be xaP^6v cejuvov, to be ce|iiv6v KaXov." 30 Diog. Laert. VII101. liyov6t Ss \xovov tb %albv dya-&bv slvat, na&d cpr\6tv 'Endtcov sv tcp tQttcp asot dya&cov, na\ Xqv- 30 6t7t7tog sv totg TtSQt tov KaXov. slvat Ss tovto aQStr)v %a\ tb [isti%ov aQstr)g' cp s6ttv l6ov tb Ttav dyaftbv xaVov slvat %a\ tb 160-8vva\islv tcp naXcp tb dya&ov oTtSQ l6ov s6t\ tovtcp. STtsX yaQ s6ttv dya&bv otaXov s6ttv s6tt Ss zaXov dya&bv &Qa i6tt. 31 Philo de posteritate Caini § 133 Vol. II p. 29, 7 Wendl. memo- 35 rat: xb 2xco'C%bv Soy^ia tb fiovov slvai xo %albv dya&ov. 32 Alexander Aphrod. Quaest. I 14 p. 26 Bruns. oxi ds (jltjSsv 7taqd 4 Herillum intellegit. 6 paXXov del. Wy. 7 ov &Mvnov suppl. Bernar-dakis. 27 cf. Cicero de finibus III 8, 27. 32 0 B (pro 00). 33 lcodvvu- fiov BP. || to %albv xcp aya&ti) BP. 10 DE FINE BONORUM. ftsoov dya&bv rolg dv&qooTtoig %ard rovg 7tqosiqr\iisvovg (scil. %a& ovg fiovov rb %akbv dyaftov i6nv i. e. Stoicos) yivsrai^ drjkov ivrsv&sv. rb %akbv icp' r\\dv' o icp' r)\jLLv s<$zi) rovro oV savtcbv KTcofjis&a' o oV savtcbv %too\is&a, tovd1 *bit ovdsvbg dkkov itsqiyivstai' %b %akbv dqa &%' ovdsvbg akkov r\\iiv 5 itsqiyivstai' sl 'hrtb \ir\Ssvbg oid* ^Ttb tbov ftscov. dkkd \ir\v tavtbv dya-&6v rs %a\ %akov^ %a$ ovg \iovov rb %akbv dya&ov' ovdsv (aqay dya&bv rolg dv&qoo%oig 'hrtb tcbv ftsobv itsqiyivstai. 33 Philo Quod deterius potiori insidiari soleat § 7 Vol. I p. 259, 25 . Wendl. (de Iosepho): Ttqbg yaq itokirsiav \iakkov r) Ttqbg akr)$siav cpiXo6o- 10 cpcbv td rqia ysvr\ toov dya&oov td rs i%rbg %al Ttsql 66d\ia %a\ tfjv%r\v^ oXaig cpv6s6iv dXXr\Xoov §ir\qtr\\isva^ sig rb avrb dysv %al 6vvsiqsi^ %qslov s%a6rov . s%a6tov %a\ itavra itdvtoov ditocpaivsiv d^iwv %a\ rb 1% a&qooov 6vvrs&sv dqtiov %a\ 7tXr\qsg ovtcog dya&ov^ rcc 8' it- obv tovto iitdyr\^ \isqr\ \isv r) 6toi- ysva dya&cov, dya&d d9 ov% slvai rsksia. Ka&aTtsq ydq \if)ts itvq \if)ts yr\v 15 \ir)ts rv toov tsttdqcov^ l£ obv idr\\iiovqyr)$,r\ rb Ttav, %o6\iov slvav^ rr\v cTs rcbv 6toiysioov sig ravrb 6vvod6v rs %a\ %qa6iv, rbv avrbv rqoitov %a\ rb svdac\iov \if)ts iv rolg i%rbg idia \if)ts iv toig 7tsq\ 6w\ia \if)ts iv rolg 7tsq\ ipvyr\v %a& afird i£,srd%s6&ai — rcov ydq siqr\\isvoov s%a6tov \isqobv nva %a\ 6roiysicov koyov sysiv — dkkd %ard rb i% itdvrcov a&qorfpa. Tav- 20 rr\v ovv tr\v dot-av 7ts\i7tstat \ista8idayd"r\66\isvog Ttqbg avdqag \iovov rb %akbv dya&bv vo\ii£ovtag o tyvyr\g obg ipvyfjg i6riv idiov. rd $' i%rbg %a\ 7tsq\ 6oo\ia Xsy6\isva 7tXsovs%tf)\iata \jl6vov, ov itqbg dXrfosiav ovta dyaftd 7ts%i6tsv%6tag. 34 Cicero de finibus III 28 (argumenta explicans placiti oti \jlovov 25 rb %akbv dya&ov). Deinde quaero, quis aut de misera vita possit gloriari aut de non beata. De sola igitur beata. Ex quo efficitur gloriatione — dignam esse beatam vitam, quod non possit nisi honestae vitae iure con-tingere. Ita fit, ut honesta vita beata vita sit. Et quoniam is, cui con-tingit ut iure laudetur, habet insigne quiddam ad decus et ad gloriam, 30 ut ob ea, quae tanta sint, beatus dici iure possit, idem de vita talis viri rectissime dicetur. Ita, si beata vita honestate cernitur, quod honestum est, id bonum solum habendum est. 35 Cicero de finibus III 29. Quid vero? negarine ullo modo possit, <^nunquam)> quemquam stabili et firmo et magno animo, quem fortem vi- 35 rum dicimus, effici posse, nisi constitutum sit, non esse malum dolorem? Ut enim, qui mortem in malis ponit, non potest eam non timere, sic nemo ulla in re potest id, quod malum esse decreverit1, non curare idque contemnere. Quo posito — illud assumitur, eum qui magno sit animo ac forti, omnia quae cadere in hominem possint despicere ac pro nihilo 40 putare. Quae cum ita sunt, effectum est nihil esse malum, quod turpe non sit. 36 Cicero de finibus III 29. Atque iste vir altus et excellens, magno animo, vere fortis, infra se omnia humana ducens--------certe et confidere 6 dqa addidi. 19 fysiv Laur. Conv. 59, l%si ceteri codd. 22 %al om. HL. || itXsovsxrrjiiccra Xsyopsvcc UF. 26 aut de non Madvig, aut non B aut non de ceteri. \\ ex qua libri. 30 ob ea Manutius, ad ea AB ab ea alii. 33 quid vero Davisius, quod vero A qui vero B. || negarine Davisius, negari libri, 34 nunquam actd. Madvig. DE FINE BONOEUM. 11 sibi debet ac suae vitae et actae et consequenti et bene de sese iudicare statuens nihil posse mali incidere sapienti. Ex quo intelligitur idem illud, solum bonum esse, quod honestum sit; idque esse beate vivere: ho-neste, id est cum virtute, vivere. 37 Cicero de finibus III 8,27. Quod est bonum, omne laudabile 5 est; quod autem laudabile est, omne est honestum: bonum igitur quod est, honestum est. — — Illud autem perabsurdum, bonum esse aliquid, quod non expetendum sit, aut expetendum, quod non placens: aut, si id, non etiam diligendum: ergo etiam probandum. ita etiam laudabile: id autem honestum. Ita fit ut quod bonum sit, id etiam honestum sit. 10 Of. IV 50. Iam ille sorites —: quod bonum sit, id esse optabile, quod optabile, id expetendum, quod expetendum, id laudabile, dein reliqui gradus. Tusc. disp. V 43. Atque etiam omne bonum laetabile est; quod autem laetabile, id praedicandum et prae se ferendum; quod tale autem, 15 id etiam gloriosum; si vero gloriosum, certe laudabile; quod laudabile autem, profecto etiam honestum; quod bonum igitur, id honestum. 45 Quicquid est, quod bonum sit, id expetendum est, quod autem expetendum, id certe adprobandum; quod vero adprobaris, id gratum ac-ceptumque habendum; ergo etiam dignitas ei tribuenda est. Quod si ita 20 est, laudabile sit necesse est; bonum igitur omne laudabile. Ex quo efii-citur ut quod sit honestum, id sit solum bonum. § 4. Virtutem propter se ipsam expetendam esse. 38 Sextus adv. math. XI 99. Nat, ccXXcc %a\ oi (iovov xb %aXbv clya&bv do%d£ovxeg dsi^vvG&ai vo{ii£ov6iv oxi cpvcSsi xovxo aiQSXOv 25 s6xi %a\ ditb xcov ccXoycov £cocov. *Oo(x)[aev yao, cpadiv^ cbg xiva ysvvaia £o5a5 na&drtSQ xavQOg %a\ ccXs%XQv6vsg, \a7tEQ\ (ir}ds(JLtag avxoig V7to%st(JLSvr}g xsq-ipscog %al r)dovr)g b*iaycovi£sxai (is%qi ftavdxov. Kal xcov clv&QooTtcov ds ol i)7tSQ TtaXQidog r) yovscov 7) xsnvcov slg dvaiQECiiv savxovg STtididovxsg ov% av Ttoxs xovx ETtoiovv, (irj8s(iLccg avxoig eX7ti£o(ievr}g [isxcc ftdvaxov r)dovr}g, 30 sl (ir) cpvcfi%cbg xb %aXbv %a\ dya&bv xovxovg xs %a\ Ttccv xb ysv-valov de\ £coov ETtscSTtaxo TtQog xr)v afixov acQStiiv. quae refutans Sextus 101. avxwv yccQ itccQSCSxiv dnoveiv Xeyovxcov oxi r) cpQOvifir} dicc&EGig (juovr} ftXeTtet, xb %aXov xs %a\ ayaftov^ r) ds dcpQOGvvr} xvcpXcoxxev TtsQi xr)v xovxov didyvcoGiv, oftsv %a\ 6 dXe%XQVcov %a\ 6 xavQog 35 (if) (lexeypvxa xr)g cpQOvl(ir}g dia&sGscog ov% ccv fiXsTtoi xb %aXov xs %a\ dya&ov. 39 Diog. Laert. VII 89. xr\v xs ccQSxr)v didfteGiv slvai 6[ioXoyov(jLevr}v' %a\ avxr)v di? avxr)v slvai aiQSxr\v^ ov dtd xiva cpofiov 7) sXrtida r] xi xmv sjzco&ev' iv avxrj xs eXvai xr)v evdai(ioviav ? ccxe ovcfrj tyvffl} 7ts%oir}\isvr} TtQog xr)v SfioXoyiav Ttavxbg xov fiiov. 40 40 Diog. Laert. VII 127. %a\ avxr)v dt' <(cc\)xr)vy aiQsxr)v slvav (scil. xr)v ccQsxr}v)' aldyvvo^s^a yovv scp olg %a%cog 7tQdxxo(iev, chg av (jlo-vov xb %aXbv eidoxeg dyaftov. 9 etiam Baiter, et libri. -— Cf. n. 29. 27 catsQ seclusi. 38 ccQstr\v B. 41 Sh aiQStr\v BP. 12 DE FINE BONORUM. 4:1 Cicero de finibus III 36. Omne autem quod honestum sit, id esse propter se expetendum — haec est tuenda sententia maxime — Stoicis. 38. et eodem modo turpia per se esse fugienda. 39. Stul-titiam autem et timiditatem et iniustitiam et intemperantiam cum dicimus 5 esse fugienda propter eas res, quae ex ipsis eveniant, non ita dicimus, ut cum illo, quod positum est, solum id esse malum quod turpe sit', haec pugnare videatur oratio, propterea quod ea non ad corporis incommodum referuntur, sed ad turpes actiones, quae oriuntur e vitiis. Quas enim %a-%iccg Graeci appellant, vitia malo quam malitias nominare. 10 42 Cicero de legibus I 14,40. Quodsi homines ab iniuria poena, non natura arcere deberet, quaenam sollicitudo vexaret impios, sublato sup-pliciorum metu? quorum tamen nemo tam audax unquam fuit, quin aut abnueret a se commissum esse facinus, aut iusti sui doloris causam ali-quam fingeret, defensionemque facinoris a naturae iure aliquo quaereret. 15 Quae si appellare audent impii, quo tandem studio colentur a bonis? — Quodsi poena, si metus supplicii, non ipsa turpitudo deterret ab iniuriosa facinorosaque vita, nemo est iniustus, atque incauti potius habendi sunt improbi. 41. Tum autem qui non ipso honesto movemur, ut boni viri simus, sed utilitate aliqua atque fructu, callidi sumus, non boni. ISTam 20 quid faciet is homo in tenebris, qui nihil timet nisi testem et iudicem? quid in deserto quo loco nactus, quem multo auro spoliare possit, imbe-cillum atque solum? Noster quidem hic natura iustus vir ac bonus etiam colloquetur, iuvabit, in viam deducet: is vero qui nihil alterius causa faciet, metietur suis commodis omnia, videtis credo quid sit acturus. Quodsi 35 negabit, se illi vitam erepturum et aurum ablaturum, nunquam ob eam causam negabit, quod id natura turpe iudicet, sed quod metuat, ne ema-net, id est ne malum habeat. 43 Cicero de legibus I 18,48. Sequitur — et ius et omne ho-nestum sua sponte esse expetendum. Etenim omnes viri boni ipsam 30 aequitatem et ius ipsum amant, nec est viri boni errare et diligere, quod per se non sit diligendum. Per se igitur ius et expetendum et colendum. Quod si ius, etiam iustitia: si iustitia, reliquae quoque virtutes per se colendae sunt. Quid? liberalitas gratuitane est an mercenaria? Si sine praemio benignus est, gratuita: si cum mercede, conducta: nec est dubium, 35 quin is, qui liberalis benignusve dicitur, officium, non fructum sequatur. Ergo item iustitia nihil expetit praemii, nihil pretii. Per se igitur ex-petitur. — — 49. ubi illa sancta amicitia, si non ipse amicus per se amatur toto pectore, ut dicitur? — — Quodsi amicitia per se colenda est, societas quoque hominum et aequalitas et iustitia per se <^est)> ex- 40 petenda. 44 Cicero de finibus V 20 (Antiochus Carneadeam tcbv tel&v divi-sionem enarrans). At vero facere omnia, ut adipiscamur, quae secundum naturam sunt, etiamsi ea non assequamur, id esse et honestum et so-lum per se expetendum et solum bonum Stoici dicunt. 4 timiditatem Guyetus, temeritatem libri. 5 fugienda Manutius, fugien-dam libri. 13 abnuerit AB aut ob iniuriam H. 17 atque Ernestius, aut libri, 21 quodam loco JSdlmius. 32 si rastitia Halmius, sit in ea ABH. 36 ergo idem AB ergo eadem H. || exp4m.it ABH. 39 est add. Lambin. 43 sunt BE Madv., sint Baiter. DE FINE BONORUM. 13 45 Servius ad Aeneid. I 604. Et mens sibi conscia recti: secundum Stoicos, qui dieunt, ipsam virtutem esse pro praemio, etiamsi nulla sint praemia. 46 Clem. Al. Strom. IV 8 p. 594 Pott. sl Sr\ t&v aSiacpoQcov svva toiavtr\v silr\ys ti\nr\v^ codts %al anovtoov tivcbv aiQStd slvai donslv, Ttolv 5 ds Ttksov tr\v aQStrjv 7tSQi\ndyr\tov vo\u<$tsov' {ir\ slg aXko ti dcpOQcbvxag^ dkkd slg avtb tb nakobg 7tQaypf\vat dvvd^isvov^ idv ts stsqoig 6o%y titiiv sdv ts \nr\. 47 Lactant. instit. div. III 12. Sed et Stoici — — neganfc sine virtute effici quemquam beatum posse. Ergo virtutis praemium beata vita 10 est, si virtus, ut recte dictum est, beatam vitam facit. Non est igitur, ut aiunt, propter se ipsam virtus expetenda etc. Cf. ibidem cp. 27. 48 Lactant. div. instit. V 17. Nam et cum de virtute disputant, quamvis intellegant aerumnis ac miseriis esse plenissimam, tamen expe-tendam esse aiunt sua causa. 15 § 5. Virtutem sufficere ad vitam beatam. 49 Diog, Laert. VII 127. avtaQxr] ts slvai avtr)v (scil. tr)v aQstr)v) TtQog svSai^boviav^ na&d (pr]6i Zrjvcov %a\ XQv6t7t7tog ev tco TtQcbta) TtSQl 'Aqstwv xal 'ExaTcov sv tco d&vT£Qcp 7t£Qi dya-ftcov. El yaQ^ (pr\6iv, avTaQxrjg £6tlv r) yb£yaXotyv%la itaog to TtdvToov 20 V7t£Qavco %oi£iv, £6ti §£ [iSQog aQ£Tr)g, avTaQxrjg £6tI %al r) aQ£Tr) TtQog £vdain,ovlaV) %aTacpQovov6a %al tcov Soxovvtcov o%lr]Q(bv. 50 Porphyrio ad Hor. carm. III 2,17. Haec de Stoicorum secta sunt, qui dicunt virtutem solam sufficere ad vitam beatam. 51 Cicero de fin. I 61. Multoque hoc melius nos (i. e. Epicurei) 25 veriusque quam Stoici. Hli enim negant esse bonum quicquam nisi nescio quam illam umbram, quod appellant honestum non tam solido quam splen-dido nomine; virtutem autem nixam hoc honesto nullam requirere vo-luptatem atque ad beate vivendum se ipsa esse contentam. 52 Proclus in Platonis Timaeum p. 61 B. Schn. Ov% cotiTtsQ 01 &7tb 30 tr\g Etoag tbv GTtovdaiov ovdsv cpatii dsiti&at tr\g tvyr\g ovtoo %al 6 Ilkdtcov. 53 Plut. de Stoic. repugn. cp. 26 p. 1046 d. d psv ohv tr)v cpQovr\6iv r\yslTo (scil. Chrysippus) 7toir\Ti%ov slvai Tr)g sv§ai\ioviag dyaftdv, &67tsQ 6 'ETtCxovQog non ipse sibi repugnaret, sitsl , beata vita glorianda et praedicanda et prae se ferenda'est; nihil est enim aliud, quod praedicandum et prae se ferendum sit. Quibus positis intellegis, quid sequatur. Et quidem, nisi ea vita beata est, quae est eadem honesta, sit aliud 15 necesse est melius vita beata; quod erit enim honestum, certe fatebuntur esse melius. Ita erit vita beata melius aliquid; quo quid potest dici per-versius? 60 Oicero de finibus III 43. Ne illud quidem est consentaneum — ut qui plura habent ea, quae in corpore magni aestimantur, sit beatior. 20 — Nam cum ita placeat, ne eorum quidem bonorum, quae nos bona vere appellemus, frequentia beatiorem vitam fieri aut magis expetendam aut pluris aestimandam, certe minus ad beatam vitam pertinet multitudo corporis commodorum. 44. Etenim si et sapere expetendum sit et valere, coniunctum utrumque magis expetendum sit 25 quam sapere solum, neque tamen, si utrumque sit aestimatione dignum, pluris sit coniunctum quam sapere ipsum separatim. Nam qui valetu-dinem aestimatione aliqua dignam iudicamus neque eam tamen in bonis ponimus, iidem censemus nullam esse tantam aestimationem, ut ea vir-tuti anteponatur. — — 45. Ut enim obscuratur et offunditur luce solis 30 lumen lucernae, et ut interit (m) magnitudine maris Aegaei stilla mellis, et ut in divitiis Croesi teruncii accessio et gradus unus in ea via, quae est hinc in Indiam, sic cum sit is bonorum finis, quem Stoici dicunt, omnis ista rerum corporearum aestimatio splendore virtutis et magnitu-dine obscuretur et obruatur atque intereat necesse est. 35 61 Cicero de finibus IV 30 (Antiochus contra Stoicos pugnans) ut mihi in hoc Stoici iocari videantur interdum, cum ita dicant „si ad illam vitam, quae cum virtute degatur, ampulla aut strigilis accedat, sumpturum sapientem eam vitam potius, quo haec adiecta sint, nec beatiorem tamen ob eam causam fore." 40 62 Alexander in Aristot. Topica p. 211,9. ovtcog dsi%vvoit> av s%a-Gtov tcov Isyo^iivcov adiacpoQCov ts %a\ %Qor\y^ivcov vitb tcov vscotiqcov alosxov ts %al aya&ov' s%a6tov yao avtcov itQOCiti&iiisvov ty aQStrj tb oXov acQstcotSQOv tcp GTtpvdaico Ttoisl. alqstcotsqog yao fiiog 6 %at dqst7\v^ si ps& iysiag slfrj %al si ^ista svitooiag %a\ si (istcc &ya&rjg c)6^rjg' ta yao alosta 45 %a\ cpsv%ta %oivstav ty tov (STtovdaiov alqi6si ts %a\ cpvyy. 12 est add. Lambin. 31 in add. Halmius. 34 corporearum cod. Glo-gaviensis, in corpore harum AB. 16 DE FINE BONOEUM. 63 Alexander Aphrod. de anima libri mant. p. 161,26 Bruns. al 6e ai6&r\6eig %al avrai, el phv TtQog rb elvai rbv av&QC07tov dvay%aiov %coQav eypvGiVj }xr\%en 6h 6vveQyov6iv TtQog rag eveQyeiag rr\g aQerrjg, rbv cbv ov% avev Xoyov e%oiev av. ei 3h TtQog rco dvay%alai elvai rcp dv&QcoTtco %al 5 (SvveQyovtiiv TtQog rag TtQa^eig %al 7tQ06%Qr\rai avraig 7} ccQerr) TtQog rag idiag eveQyeiag (r) yaQ cpavratiia %Qr}7tlg rcov %ar aQerr)v TtQa^ecov) ov% e%ov6vv rbv cov ov% avev Xoyov TtQog rccg %ar avrr)v eveQyeiag, cog e%ei o ovQavbg %a\ r) yr) %a\ 6 rortog %a\ 6 %Qovog. el yccQ eveQyr\60(iev %ard ccQerr)v 07tco6ovv e%ov6cbv rcbv ai6%"r\6ecov^ r\roi %a\ raig tyevdetiiv 10 cpavratiiaig raig ccTtb rcbv roiovrcov ai6$r\6ecov Gvy^ara&rjtiofie&a %a\ ravraig d%bXov%a 7tQa£o(iev (%a\ Ttcog 6%ovdaiov rovro;) r) ei ecpe^o^ev %a\ \ir) (Svy-^ara&rj^ofjie&a, ovdh 7tQa£o(iev n rcbv e% avraig^ &6r' ovdhv eveQyr\6o\iev. 64 Alexander Aphrod. de anima libri mant. p. 160,3 «Bruns. r) ccQerr) ccQa ov% e6nv avraQ%r\g TtQog evSai\\,oviav. r\roi ya,Q tcsqI rr)v e%Xoyr\v e6ri 15 rwv i]decov %ar 'E7ti%ovQOV r) tcbqi rr)v e%Xoyr\v rcbv %ard cpv6iv^ cog roig ccTtb rr)g Eroag do%ei.*— — rcov yccQ %ara cpv6iv ov% r) %ara ccQerr)v eveQyeid e6ri 7toir\n%r\. ei 6r\ Tteoi ih7to%ei{nevd nva r) eveQyeia avrr\gy cov ov% e6nv afirr) 7toir\n%r\^ ov% e6riv avraQ%r\g r) ccQerr) TtQog rccg oi%eiag eveQ-yeiag, BTtet Seirai %a\ rcbv 7teo\ a r) eveQyeia e£co&ev ovrcov avrr\g. ovdh 20 yaQj cog cpa6iV) rbv cov ov% ccvev Xbyov e%ei ravra^ dXX' e6rvv %i-vr\n%a rr\g ccQerr\g %a\ rov TtQarreiv avrr)v %a\ iveQyeiv airia. 6ro%d£erat yccQ avrcov^ cog %a\ rr\g oi%eiag i)Xr\g ol re%vlrai. avai-Qe&^e^&ai yovv cpa6v rccg TtQa^eig avroig^ rovrcov (ir) e7ti67tco-(jlbvcov %a\ %ivovvrcov ralg ev avroig diacpOQaig rdg aQerdg. 25 65 Alexander Aphrod. de anima libri mant. p. 162,32 Bruns. en ei ai %oiva\ 7teo\ evdaifioviag evvoiai avraQ%eidv re avrr)v %cor\g riftevrai (aveTtider) yaQ rbv evdaipova 7tQoeiXr\cpa6iv) %a\ rr)v evdaifioviav rb e6%arov rcbv OQe%rcbv V7toXayL§dvov6iv (ccXXd %a\ rb tjf\v %ard cpv6iv %a\ rbv %ard cpv6iv fiiov evdaifioviav Xeyov6iv^ TtQog 6e rovroig rb ev ^r\v %a\ 30 rb ev $iovv %a\ rr)v ev^cotav evdaipoviav cpa6iv elvai) ei roiovrov \Cev r) evdaiiiovia 7tQoeiXr\7trai^ Ttobg \ir\6ev 6e rovrcov avraQ%r\g r) &Qerr\y ovd} ccv TtQog evdaipoviav avraQ%r\g eir\. 66 Alexander Aphrod. de anima libri mant. p. 159,33 Bruns. en ei 7ta6a re%vr\ ereQOV eavrr\g Ttoielri %a\ ov% eavrr\v^ r) de &Qerr\ re%vr\ jcojt' 35 avrovg evdai^ioviag 7toir\n%r\^ ereQOv av evr\ rr)g aQerrjg r) evdaiyuovia. 67 Alexander in Aristot. Top. p. 93 Ald. p. 173,11. ovrcog e7te\ rcp Xeyovn rr)v &Qerr)v avraQ%r\ TtQog evdai,{ioviav eTterai ro re {ir\ elvai evXoyov e'£aycoyr)v %a\ to (ir) elvai aiQerbv rr\v vyeiav \ir\Se ri aXXo TtaQa rr)v aQerr\v, av rovrcov n dvaiQefty, dvr\Qr\(ievov dv eXr\ to rr)v aQerr)v av- 40 raQ%r\ elvai TtQog e^Sai^ioviav. 12 ovdh scripsi, ovdbv de libri. Ethica II. De bonis et malis. 68 Plut. de Stoic. repugn. cp. 9 p. 1035c. TTdXtv ev raic 0u-ciKaic Gececiv „0u y«P ^ctiv dXXuuc oub5 oiKeioTepov eireX-GeTv etri tov tujv aTOiBuJv Kai KaKWV Xotov, oub' eiri Tac dpe- 5 Tdc, oub3 eiri eubaijuoviav, dXX3 f| diro tt\c KOtvfjc qpuceujc Kai diro Tfjc tou kocjliou bioiKr|ceujca TrpoeXGuJv b5 auGic „bet T«p toutoic cuvdiuat tov irepi aTaGujv Kai KaKUJV Xotov, ouk oucrjc aXXnc dpxflc auTiliv djueivovoc oub5 dvaqpopac, oub' aXXou ti-voc eveKev tt^c qpuciKfjc Geujpiac TrapaXriTTTfic oucric, rj Ttpocio tx\v 7repi aTaGujv f\ KaKUJV btdcTactv." 69 Plut. de Stoic. repugn. cp. 17 p. 1041 e. Tbv tceqI aya&oov %al %a%cbv Xoyov bv avtbg eltidyei %al doMpdfei ^6v\icpcov6tatov elvaC cpr\Gi tcp fiCop %al pdXiGta tcov e\icpvtcov aitteGftai tcqo-krftyemv" Tavtl yccQ ev tcp tQCtop toov TlQotQe%ti%cov el'Qr\Kev. 15 70 Stobaeus ecl. II 57,19 W. Tcov 8' ovxcov xa phv dyaftd, xa dh %a%d^ xa Sh advdcpoqa. Aya&a (ihv xa xovavxa' cpQOvrpLV^ 6cocpQ06vvr\v, b*maio6vvr\V) dvd^siav %al itav 0 scjxlv ccQSXrj r) psxiypv aQExrjg' nancc dh xa xovavxa' dcpQOdvvr\v5 d^oladiav-^ a8i%lav^ Ssikiav %a\ itav 0 l6xi %a%ia r) [ibsxsypv %a%iag' ddidcpoQa §h xd xoiavxa' %cor\v ftdvaxov^ doi-av ddo^iav, 20 r)dovr)v Ttovov^ itlovxov itsviav^ •byisiav vodov^ %a\ xcc xovxoig opoia. 71 Sextus adv. math. XI 3. 01 xs ditb xr\g aQyaiag 'A%adr\(iiag %a\ ol drtb xov JJsQiTtdxov sxi dh xr\g Exoag slco&adL SiaLQOv^svot XsysLV xcov ov-xcov xd {ihv slvaL dya&d xd Ss %a%d xd dh (isxa^v xovxcov, aTtSQ %a\ dd^d-cpOQa IsyovGi. 25 § 1. Notio fooni. 72 Cicero de finibus III 33. Cumque rerum notiones in animis fiant, si aut usu aliquid cognitum sit aut coniunctione aut similitudine aut collatione rationis, hoc quarto, quod extremum posui, boni no- 29 bonum libri, eorr. Lambin. — Cf. II n. 87 sq. ,.usu" = %uxd TtsQitftcoOLv, „coninnctionea = ncctd cvv&sglv, „similitudineu = %cc&' d^OLOtrita^ „collatione rationis" = %at' dvaloyluv, „non accessione neque crescendo = ovn av^ritL%&s. Stoicorum veterum fragm. III. 2 18 DE BONIS ET MALIS. titia facta est. Cum enim ab iis rebus, quae sunt secundum naturam, ascendit animus collatione rationis, tum ad notionem boni pervenit. 34. Hoc autem ipsum bonum non accessione neque crescendo aut cum ceteris com-parando, sed propria vi sua et sentimus et appellamus bonum. Ut enim 5 mel, etsi dulcissimum est, suo tamen proprio genere saporis, non compa-ratione cum aliis dulce esse sentitur, sic bonum hoc, de quo agimus, est illud quidem plurimi aestimandum, sed ea aestimatio genere valet non magnitudine. Nam cum aestimatio, quae d%ia dicitur, neque in bonis nu* merata sit nec rursus in malis, quantumcumque eo addideris, in suo genere 10 manebit. Alia est igitur propria aestimatio virtutis, quae genere, non crescendo valet. 73 Sextus adv. math. XI 30. r\6av 6s ol cpa6%ovxsg dya&bv vitdojsiv xb 6V avxb aLQSXOv. ol 89 oftxcog „dya&6v s6xl xb 6vXXa[ifiav6{isvov %Qog svdai(jiovlaV)" xivsg 8s „xb 6v^>%Xr\QcoxL%bv sv8aL{ioviag" sv- 15 Sai(jiovta Ss sGxiv^ wg ov xs %sq\ xbv Zr)vcova %a\ KXsdv&r\v %a\ Xqv-6l%%ov d%sSo6av, svQOLa fiiov. Cf. Pyrrh. Hypot. III 172. 74 Stobaeus ecl. II p. 69,17 W. to d' dya&bv Xsys6&ai cpatiL %Xso-vaypg^ xb fisv TtQcoxov olov %r\yr)g s%ov y&Qav, o%sq ottxcog d%o8iSo6&aL' 20 dcp ov GvfipaLVSL v 6r\{iaLVO(isvcov %ax Idiav TtdX^v S7tLf$oXr\v tb7toyQacpov6LV. AsysxaL yaQ dyaftov^ cpa6i^ %a& sva (isv XQOTtov xb ticp* ov r) dcp' o\) s6xlv wcpsXsL^&aL, o 8r\ aQ%L%coxaxov v7tr\Q%s %a\ aQSxr)' d%b 15 Cf. I n. 184 (Zeno) 554 (Cleanthes). 21 #1 add. Meineke. || kolvoxs-qov schol. Lucian., noLvoxaxov libri. || dLaxslvov Wachsm., i%LdLaxslvov libri. 23 tov dya&ov Meineke, xav dyaft&v libri. 24 o Meineke, ov libri. 36 #% seclusi. DE BONIS ET MALIS. 19 yaq %av%r\g co67teq %ivbg itr\yr\g 7ta6a 7tecpv%ev dvi6%eiv cocpekeia. Ka& e%e-qov 6h %b %a& o 6v\i§aivei chcpeleiG&ai' ottxcog ov \iovov al dqexai ke%%"r\6ovxai dya&d dkkd %al al %ax* avxag Ttqd^eig, eiiteq %a\ %atd xavxag 6v\ifiaivei cocpekefcftai. Katd dh tbv xqixov %al xekevxalov tqoitov keyexat dya&bv %b olov te cocpekelv^ e\L7teqika\iftavov6r\g xf\g a7to8o6ecog xavxr\g 5 tdg te dqetdg %a\ tdg evaqexovg Ttqd^eig %a\ xovg cpikovg %a\ xohg 67tov-8aiovg dv&qcoTtovg fteovg te %a\ 67tovdaiovg Sai\iovag. ibid. 30. ol cV d%b xf\g Zxoag $ekov6iv e%\ xf\g tov dya&ov %qo6-r\yoqiag tb Sevxeqov 6r\\naiv6\ievov i\jL%sqikr\%xc%bv elvav tov %qmxov %a\ tb %qi%ov %eqikr\%xi%bv xcov dvotv. 10 ibid. 33 (adversarii dixerant: ibc el xaic dXr]0eiaic otTaGov ecri to dcp' ou ecriv dbcpeXeTcGai, juovr|V pr|Te'ov Trjv t^viktjv dpeTfjV aTaGov uTrdpxeiv---------eKmTrreiv be toO opou eKaarfiv tujv eibiKwv) oi b' dvTi- KaGicTdjiievoi irpoc toOto to c?TKXr)]ua toOto cpaciv. „"OTav XeTiwjiev „aTa86v ecTiv dcp5 ou cujupaivei to wcpeXeTcGai" ev icuj toOto 15 Xe'TO|Liev „aTa66v cctiv dcp^ou cujupaivei ti tujv ev tuj pitu ujcpeXeTcGai." outuj Tdp Kai eKacTrj tujv err5 eibouc dpeTUJV aTaGov TevrjceTai, koivujc juev to wcpeXeTv jLifj emcpepouca, ti be tujv iv tuj <$iuj> uJcpeXeTcGat TtapexojLievri, oiov fj juev cppoveTv, KaGaTtep r\ ^povrjcic, f[ be cujcppoveTv, tbc f| cuucppocuvrj. 20 Cf. Pyrr. Hypot. m 169 sq. 76 Diog. Laert. VII 94. dya&bv dh %oivcbg \ihv %b %\ ocpekog, Idicog 8h r\xoi xavxbv r) ov% exeqov cocpekeiag. o&ev avxr\v %e xr\v dqexr\v %a\ %b \iexe%ov av%r\g dya&bv %qi>%6bg otttcog keye6&ai' olov %b (\*>hvy dya&bv dcp ov 6v\i(5aivet (chcpekeZ^&ai,, %b de %a& 0 6v\ifiaivei)) cog %r\v Ttqa^iv xr\v 25 %a% dqexr\V 0% de, cog %bv 6%ovdalov %bv \iexe%ovxa %f\g dqexf\g' (akkcog 6h ovxcog ISicog bqi£ov%ai %b dya&bv] „%b %ekeiov %a%d cpv6iv koyi%ov cog koyi%ov." %oiov%ov d' eXvai %r\v dqe%r\v) &6<(%ey \ie%e%ov%a %dg %e 7tqd$eig %ag %a%' dqe%r\v %a\ %ovg 67tovSaiovg elvai, e7tiyevvr\\ia%a de %r)v %e %aqdv %a\ %r\v evcpqo6vvr\v %a\ %a 7taqa7tkr\6ia. co6av%cog de %cov %a%cov %b \iev 30 eivav dcpqo6vvr\Vj deikiav, dSi%iav %a\ %a %aqa7tkr\6ia' \iexe%ovxa 6e %a%iag xdg xe Ttqd^eig xag %axd %a%iav %a\ xovg cpavkovg' e7tiyevvr\\iaxa Se xr\v xe dv6&v\iiav %a\ xr\v Sv6cpqo6vvr\v %a\ xa o\ioia. 77 Sextus adv. math. XI 40. %a%bv ydq e6xi xb evavxiov xco dya&co' OTteq j$kdpr\ e6x\v r)t ov% exeqov fikdprjg, %a\ fikdpr} \iev co6%eq %a%ia 35 %a\ r\ cpavkr\ 7tqa<\ig^ ov% exeqov dh pkd($r\g %a&d7teq 6 cpavkog av&qcoTtog %a\ 6 §%&qog. § 78 Origenes contra Celsum VIII 8 Vol. II p. 226,24 Ko. (p. 748 Del.). sl dh pkd{$r\v xr\v %ivr\6iv r) 6%e6iv keyoi %a%d %a%iav^ 8f\kov o%i ovSe\iiag yivo\ievr\g fikdfir\g 7teq\ %ovg 6ocpovg etc. 40 79 Sextus adv. matho XI 90. %r\g dcpqo6vvr\g^ r)v \iovr\v cpa6\v elvav %a%bv 01 drtb %f\g S%oag. 16 t& et 18 $Lq> add. B. 24 \isv addidi. 25 necessaria supplevi. 27 r\ ebg BP. 28 Sats scripsi, Sg libri. 29 i7tiysvr\\iata P. 30 tcov %u- %&v scripsi, %al %&v %a%icbv BP. 31 naniag scripsi, %a%imv libri. S2 ivti- ysvrj\iara BP. 2* 20 DE BONIS ET MALIS. § 2. Quale sit bonum. 80 Simplicius in Aristot. Phys. p. 1167,21, s6%l \jlsv yaq %b sv &Q%r\ al%ei6&ai %b 6l av%ov 6sL%vvvaL %b {nr\ 6l ai)%ov 6r\Xov' %ov%o 6s yive%ai r\ av%L%Qvg %al cpavsQtog a%LOvv%cov %b %qo%sl^svov^ w6%sq r\{icov Xsyov%cov 5 %iva dyafta \m\ svftvg ayaftovg %olslv, olov %ag dvvd^ieig^ alg s6%lv ev %a\ %a%Bg yjQriGftai (aya&r\ (iev yao r\ scp* e%d%eqa 6vva\iLg^ dya&bv 6s ov itoiel^ el (ir\ %b sv %qco{isvov av%r\) ol U%coi'%o\ %ov%o avaiqovv%eg ^itav^ cpaGi^ %b aya&bv aya&ovg Ttoiel" %b iv ao%y Xa^dvov%sg. 81 Seneca epistul. ad Lucil. 45,10. Eecessaria iudicat, quorum 10 magna pars supervacua est. etiam quae non est supervacua, nihil in se momenti habet in hoc, ut possit fortunatum beatumque praestare. non enim statim bonum est, si quid necessarium est: aut proicimus bonum, si hoc nomen pani et polentae damus et ceteris sine quibus vita non duci-tur. Quod bonum est, utique necessarium est; quod necessarium i5est, non utique bonum est, quoniam quidem necessaria sunt quaedam, eadem vilissima. 82 Origenes contra Oelsum VIII 62 Vol.II p. 278,15 Ko. (p. 788 Del.). sl cf r\%Qifico%si Ksltiog %r\v %ov 6vpcpSQOV%og svvoiav %a\ scoQa%sv o%i %b %VQLcog cSv^icpsQOv a,QS%r) s6%l %a\ r\ %a% aQS%r\v TtQafyg etc. 20 83 Diog. Laert. VII 100. %aXbv 6s Xsyov6i %b %sXslov aya&bv TtaQa %b %dv%ag chtsysiv %ovg s%L^r\%ov\isvovg aQL&iiovg v%b %f)g cpvGscog r) %b %sXsicog aya&bv i%alvov d^LOV' s%SQCog 6s %b ev 7tecpv%bg %Qog %b l6lov SQyov' aXXcog 6s %b i%L%o6ybOvV) o%av Xsycofiev fiovov %bv 6ocpbv dya&bv %a\ %aXbv slvaL. 84 Seneca epist. ad Lucilium 106, 2. Scis enim me moralem philo- 30 sophiam velle complecti et omnes ad eam pertinentes quaestiones explicare. Itaque dubitavi utrum differrem te an, donec suus isti rei veniret locus, ius tibi extra ordinem dicerem: humanius visum est tam longe venientem non detinere. Itaque et hoc ex illa serie rerum cohaerentium excerpam et, si qua erunt eiusmodi, non quaerenti tibi ultro mittam. Quae sint 35 haec interrogas? Quae scire magis iuvat quam prodest, sicut hoc, de quo quaeris: bonum an corpus sit? Bonum facit: prodest enim. Quod facit, corpus est. Bonum agitat animum et quodammodo format et continet, quae propria sunt corporis. Quae corporis bona sunt, corpora sunt: ergo et quae animi sunt. Nam 40 et hoc corpus est. Bonum hominis necesse est corpus sit, cum ipse sit corporalis. Mentior, nisi et quae alunt illum et quae valetudinem eius vel custodiunt vel restituunt, corpora sunt: ergo et bonum eius corpus est. Non puto te dubitaturum, an affectus corpora sint — ut aliud quoque, de quo non quaeris, infulciam — tamquam ira, amor, tri- 22 tslsGQ BP. 23 %octiL%bv BP. 26 t\ addidi. 27 %a> B. [| itscpv- Tibs scripsi, itscpvnivcu BP. 28 %ai om. BP. Ultima verba corruptela loborant. DE BGNIS ET MALIS. 21 stitia: si dubitas, vide an voltum nobis mutent, an frontem adstringant, an faciem diffundant, an ruborem evocent, an fugent sanguinem. Quid ergo? Tam manifestas notas corpori credis imprimi nisi a corpore? Si affectus corpora sunt, et morbi animorum et avaritia, cru-delitas, indurata vitia et in statum inemendabilem adducta: ergo et ma-5 litia et species eius omnes, malignitas, invidia, superbia: ergo et bona, primum quia contraria istis sunt, deinde quia eadem tibi indicia praesta-bunt; an non vides, quantum oculis det vigorem fortitudo? quantam inten-tionem prudentia? quantam modestiam et quietem reverentia? quantam serenitatem laetitia? quantum rigorem severitas? quantam remissionem 10 lenitas? corpora ergo sunt, quae colorem habitumque corporum mutant, quae in illis regnum suum exercent. Omnes autem, quas rettuli, virtutes bona sunt et quicquid ex illis est. Numquid est dubium, an id, quo quid tangi potest, corpus sit? — Omnia autem ista, quae dixi, non mu-tarent corpus, nisi tangerent: ergo corpora sunt. Etiamnunc cui tanta 15 vis est, ut impellat et cogat et retineat et iubeat, corpus est. Quid ergo? Non timor retinet? non audacia impellit? non fortitudo immittit et im-petum dat? Non moderatio refrenat ac revocat? Non gaudium extollit? Non tristitia adducit? Denique quicquid facimus, aut malitiae aut virtutis gerimus imperio: quod imperat corpori, corpus est, quod vim corpori affert, 20 corpus. Bonum corporis corporalis res est. Bonum hominis et corporis bonum est: itaque corporalis res est. (Cf. eiusdem epist. 113,20). Cf. Plut. de superstitione cp. 1. itdfov oXovtal tivsg sXvai tfwpt tr\v ccqstr\v %al tr\v naniav. Tertullianus de anima cp. 6. Bene autem quod et artes Stoici cor- 25 porales adfirmant. 85 Plut. de Stoic. repugn. cp. 19. TdTCtGd irpoc Td Kaicd Trjv iracav exeiv 5taqpopdv ojuoXotcT XpiJCiTrTroc' Kai dvaTKaTov ecnv etc. — — AicGrjTa b3 etvat TaTaBd Kai Ta KaKa cprjdv, ev tuj TTpOTeptp rrepi TeXouc TauTa TpdcpujVt „c'Oti jligv Tap aic0r|Td ecTi TaTOtBd Kai 30 Ta KaKa, Kal toutoic eKiroieT XeT€tv ou Tdp |Li6vov Td uderj ecTiv aicGr|Td cuv toic etoectv, oiov XuTrrj Kai^cpopoc Kai Td TraparrXricia, dXXd Kai KXoTrfjc Kai juotxeiac Kai tujv ojuoiujv ecTtv aicOecGar Kai KaBoXou dcppocuvric Kai beiXiac Kai dX-Xujv ouk oXitujv KaKtujv oube juovov xapdc Kai euepTectujv 35 Kai dXXuJV ttoXXujv KaTopGujcewv, dXXd Kai 9povr|ceujc Kai dvbpeiac Kai tujv Xoittujv dpeTUJV." Plutarchus de comm. not. cp. 9 p. 1062 c. Q>v6si yaQ uvsitulGftr}-tov ov% s6ti %ut uvtovg' ullu %ul liysi dtu^Qrjdrjv XQ^iititog iv tolg TtSQt Tihovg, al$%r\tbv slvai tb aya&bv hg ta %a\ GvpcpZQOVta %a\ XvGitslr\ %a\ GTtovSala %a\ itositovta %a\ 31 tcc Reiske, bvtcc libri (ante 7tdQ"r\). 34 ncc&olov Reiske, yao olov libri. 42 %dvta Canter, %avtl libri. 43 s%%or\6tu Meineke, %ori6tcc libri. 22 DE BONIS ET MALIS. *%ccXd %a\ ofasta. xa 6h %cc%d s% xwv ivavxicov itdvxa fiXccfisQtt %al 6v6%Qr\6xcc %al av rcc (iev ei-vai %a%iag^ rd dxpsXslccg Meineke, £vs%cc yiliag libri. 26 %atda%saiv Madvig, %atd a%iaiv libri. || xbv nilag libri, corr. Heeren. 32 Cf. n. 159 (Chrysippus). 37 ntfjaig Wachsm. || tsnvcov Heeren et mox %%ovaa. 38 yrJQcog Mullach. Mutatione non opus est. DB BONIS ET MALIS. 25 %a\ cpQOvi(ir\v 0Q(ir\v %a\ td o(iota %d6t totg cpQOvifiotg v%aQ%stv %a\ sv %avt\ %ai,Q illo pertinenti genere quod dixi; quod autem honestas actiones affert et efficit, efficiens 15 dici potest. 109 Stobaeus ecl. II 72,14 W. "EtL Sh tobv aya&wv ta (ihv elvaL Sl aitcc^ alQetd^ tcc Sh 7tOLr\tL%d. ^Oitotia (ihv ovv otiSevbg dXXov eve%ev elg evXoyov aLQetiLV eQyetaL, Sl* a&tcc acQetd' o7to6a dh t$) eteQoov uv TtQa^eLg SLa(iaQtdveL* eintaXLv Sh 6 67tov-Salog %atOQ$oi. Alo ov (jlovov tdg &Qetag &XX& %a\ tdg TtQa^eLg tdg %aXdg &ya&& %aXov(iev' tcbv Sh aya&wv if6(iev ta (ihv avtd Sl' ai)td al^etd^ 25 oog tr\v yv6b6Lv' ov yaQ dXXo tL el- avtrjg &r\Qcb(A,ev, eTteLSdv TtaQy r) (jlovov tb TtaQelvaL avtr\v — — td Sh Sl eteQa etc. 111 Stobaeus ecl. II p. 73,1. eu Sh tobv dya&obv td (ihv elvai iv %Lvr\6eL^ ta Sh ev 6ye6eL^ iv %Lvr\6ei (ihv ta toiavta^ yccQav^ evcpQ06vvr\v^ (jcbcpQOva b^Lliav' iv 6%e6eL Sh td tOLavta^ evta%tov rfivyiav^ (iovr\v dtd- so Qaypv^ 7tQo6oyp\v eTtavSQOv. t&v Sh iv 6ye6eL tdg (ihv %a\ ev e£eL elvaL^ olov tag aQetdg* td S' ev 6%e6eL [idvov, oog ta Qiq&evta. ev re%eL Sh ov (iovag elvaL tdg aQetdg^ dXXa %a\ tdg teyvag tag ev t(p 67tovSaiop &vSq\ dX-XoLoo&ei6ag &7tb trjg &Qetr\g %a\ yevo(ievag &(ieta7ttootovg' oiove\ yaQ &Qetdg yive6$aL. cpa6\ Sh %a\ tobv ev e&L &ya&cbv elvaL %a\ td e7tLtr\Sev(iata %a- 35 XovLLeva, olov cpLXo(nov6iav^ cpLXoyQa^atiav^ cpLXoyeoo\ietQiav %a\ ta TtaQa-7tXr\6La. elvai yaQ bSov tiva e%Xe%tL%r\v tobv ev tavtaig talg teyyaig oi%eioov 7tQog &Qetr\V) &vaopeQOv6av avtd e7t\ tb tov fiiov tiXog. 112 Stobaeus ecl. II p. 1&, 16 W. "Hhi Sh tdov &ya$&v td (ihv elvaL %a& eavt&j td Se TtQog ti 7toog eyeLV. Ka& eavtd (iev e7tL6tr\(irjv9 SL%aLO- 40 TtQayiav %a\ rcc d[iOLa' TtQog u Sh U(ir\v, evvoLav, cpLXiav, (6V(icpooviavy. ElvaL Sh tr\v e7tL6tr\\jLr\v %atdXr\i\>LV &6cpaXr\ %a\ &Kieta7ttootov ^Ttb Xoyov' iteQav Sh e7tL6tr\\kr\v 6v6tr\(ia e% e7tL6tr\(ioov toiovtoov, ohv i) tobv %atd (ie-Qog XoyL%r\ iv tao 67tovSaioo \)7tdQyov6a' dXXr\v Sh 6v6tr\(ia i£ i7tL6tr\(i(x)v 3 Sh slvccl BP. 5 t&g KccTtiag supplevi. 13 ex add. Lambin., in Da- visius. 14 id efficiens liovi, corr. Madvig. 18 too Heeren, t&v libri. 22 addidi. 25 yv&aLv] Clementem audis. 36 i%ke%tL%r\v Meurer, i%lsKtr\v libri. 38 Ifai Canter, §7ts\ libri. 40 GvLicpooviav add. Wachsm. 42 hiQoog Wachsm. || i% natalrityemv Wachsm., §£ §7tL6tr\ii&v libri. 43 VTidQ%ov6av libri, corr. Heeren. || dXXoag Wachsm. DE BONIS ET MALIS. 27 ts%vt%6ov s^ ai)tov s%ov tb §s§at,ov, cog s%ov6iv ai aqstal' dXXr\v Ss vs%vv cpavta6icov Ss%tt,%r)v d\ista7ttcotov &7tb Xoyov, r)v tivd cpa6iv sv tovco %a\ Svvd\isi %si6$ai. <$)iXiav \isvtoi ys TtQog ti Ttcog sysiv &vo\ibd6$r\6av' otcsq %a$r)%si %a\ stc\ twv dXXcov ScQStwv 7taQatr\QSiv. io 113 Stobaeus ecl. II 77,6. Ka\ tcov aya&cov ta \isv dvay%ala slvat TtQog svdaifioviav, ta Ss \ir\. Ka\ avay%ala \ihv tdg ts aQStccg 7ta6ag %a\ tag svsqysiag tag %Qr\6ti%ag avtoov' ov% dvay%ava Ss %aqdv ts %a\ svcpQ06vvr\v %a\ ta S7titr\Ssviiata. TLaQa7tXr\6icog Ss %a\ tcov %a%6ov td \isv dvay%ata cog av %a%d TtQog %a%oSai(ioviav slvai^ ta cV ov% dvay%ala' dvay- 15 %ala (isv tdg ts %a%iag 7ta6ag %a\ tdg svsQysiag tdg d% avtcov' ov% dvay-%aia Ss td ts 7td$r\ Ttdvta %a\ td dQQC06tr\\xata %a\ td tovtoig 7taQa%Xr\6ia. 114 Clem. Al. Strom. IV 6 p. 581 Pott. dyaftd yovv td \isv avtd %a& savtd' ta Ss \ists%ovta tcov dya&cov, cog tdg %aXag TtQa^sig cpayusV dvsv Ss twv (ista^v, 8 Sr) ftXrjg S7ts%si tdJ-iv, ovtf ai dyaftai ov& 20 ai %a%a\ 6vvi6tavtai TtQa^stg' olov ^corjg Xsyco %a\ vyisiag t&v ts aXXcov tcov dvay%aicov r) 7tSQi6tati%mv. 115 Seneca ep. 66, 5. Hoc primo die quaesitum est, quomodo pos-sint paria bona esse, si triplex eorum condicio est: quaedam, ut nostris videtur, prima bona sunt, tamquam gaudium, pax, salus patriae, quae- 25 dam seeunda, in materia infelici expressa, tamquam tormentorum patientia et in morbo gravi temperantia: illa bona directo optabimus no-bis, baec si necesse erit. sunt adhuc tertia, tamquam modestus incessus et compositus ac probus voltus et conveniens prudenti viro gestus. (Sequentibus Seneca placiti illius: „omnia bona qua bona paria esse" 30 multa adfert argumenta, ex libro aliquo Stoici antiquioris fort. Hecatonis expressa.) 116 Philo Leg. Alleg. III § 177 Vol. I p. 152,14 Wendl. >Aqs6%si yaQ avtw (scil. Moysi) ta (isv 7tQor\yov[isva dya&d avt07tQ06co7tcog avtbv tbv "Ovta SiSovai, td Ssvtsqa Ss tovg dyysXovg %a\ Xoyovg avtov' SsvtSQa S' 35 §6tiv, o6a 7tSQis%si %a%wv d7taXXayr\v. 1 $%ov6iv Canter, %%ovcav libri. 7 $QMi%r\v Heeren, §Qcoti%&v libri. 9 tc5 Wachsm., tb libri. 15 %cc%oScn\ioviav Heeren, svSaiiioviccv libri. Ethica HI. De indifferentibus. § 1. De notione indifferentis. 11*7 Diog. Laert. VII 102. rcov Se Hvrcov cpa6\ rd [iev dya&a 5 elvai, ra Se %a%d^ ra Sh ovSsrsqa —---------ovSsrsoa Sh o6a [irjrs chcpsksl [irjrs filditrst' olov ^cor], vyista, rjSovrj, ndXXog, fafttig, Ttlovrog^ svSo^ia, svysvsia' %a\ td rovtoig svavrla^ ftdvarog^ v66og, itovog, at6%og^ d^&eveta, itevia, dSo&a, 8v6yeveta %a\ ra rovroig 7taoaitXr]6ia* naftd cprptv ^Endrcov ev efiSoyLco iteol reXovg %a\ 'AitokXoScoqog ev rfj 10 rj&txfl xa\ XovdtTtTtog. [ir) yao elvai tavta dya&d, dXTJ dStdcpoQa^ %at* elSog %oor]y\\,eva' cbg ydo l'Siov &eo[iov rb &SQ{iaCvsLVi ov rb if>v'-%stv, ovrco %a\ dyafrov rb cocpsXslv^ ov rb fikdmstv. ov \iaXXov Sh cocpsXsl r) pXdjtrsi 6 Ttlovrog %a\ r) vyista' ov% aqa dya&bv ovrs itXov-rog ovts vyCsia' sti ts cpa6tv m e6nv sv %a\ xaxcog XQrjG&at,, tovto 15 ovx s6ttv dya&ov TtXotitcp Ss xa\ vytsia s6tiv sv na\ naxoog xgriti&ai,' ovx dqa dyaftbv itXovtog %a\ vyista. ibid. 104. cocpskslv Ss s6ti nivstv r) l'6%stv nat' dqstr\v filditrsiv Sh niveiv r) l'6%etv ocard nauCav. 118 Stobaeus ecl. II 79,/W. dStdcpoQa S9 elvai XeyovGt td fietai-v 20 tcov dya&wv %a\ roov %a%wv, Stytiog tb dStdcpoQOv voetG&at cpd^ievot' %a&' eva tiev tQOitov tb (jLf)te dyaftbv (irjte %a%bv %a\ tb \Jtr\te atqetbv fir\te cpev%tbv' %a& eteqov de tb ^ir\te OQ{ir)g \tr\te dcpoQ\xr\g %tvr\tt%bv %a& o %a\ Xeyed&at ttva %a&d7ta% dStdcpoqa elvat^ olov tb <(aQttag eyetv eiti tfjg %ecpaXr\g tqtyag r) iteQtttdg^ r) tby TtQOteivat tbv Sd%tvXov coSt r) ov ^cor\v^ vyisiav, Qc6{ir\v, svs%iav, aQriorrjra, %dXXog' STtl 8h rc7>v inrbg TtXovrov, So^av^ svysvsiav %a\ ra opota. ccTtOTtQorjy- 5 (isva 8h STtl {ihv rc7>v ipvyt%c7)v dcpvtav^ drsyviav %a\ rcc opoia' siti 8h rwv (Sco{iart,%&v ftavaroV) vbcSov^ dcsfteveiav^ %aye%iavy 7tr\Qco s^Xsyofis&a %ard 7tQoy\yov\nsvov Xbyov. Tbv cV opoiov 15 Xbyov STti rco d7t07tQ0r\y{JLSVcp sXvai^ %a\ tct 7taQa8siy{iara %ard rr\v dvaXoyiav ravrd. Ov8hv 8h rc7)v dya&cov slvav 7tQor\y(ievov 8td rb rr\v (isyi(Srr\v d£iav avrd eyeiv. Tb 8h 7tQor\y[ievov, rr\v 8svrsQav ycoQav %a\ d%iav sypv^ cSvvey-yifeiv Ttcog ry rcov dya&cov cpvcssi' ov8h yaQ ev avXy rcov 7tQor\y(ievcov eivai rbu ftaGiXea, dXXd rovg [ner avrbv rerayfievovg. TlQor\y^eva 8h Xeyecs&ai, ov 20 rco TtQog ev8aiybOviav nvd cpccv-xaaiav %al <5vy%ttXtt$s<5tv %al o<5cc xotavxcc' TtSQt dh 6<7)}icc lsv%6xr\xa %ccl \Kskttvoxr\Xtt %ccl yccQ07toxr\xcc %ccl r\Sovr\v 7ta<5ccv %ccl Ttovov %ccl sX xi aXko xov- 10 ovxo. xg)v d9 i%xbg ovxs TtQOTjyiiiva (ovxs a7t07tQor\y(jtsvay slvccv xcc xoi-ttvxtt^ o<5cc svxslr) ovxcc %ccl (ir\6sv %Qr\<5t[A,ov TtQOtfcpsQoiisva (il%qccv Ttccvxsloog sysi xr\v dcp avxmv %Qsiccv. xr)g Sh tyvyfig ov6r\g %VQtcoxsQccg xov 6co(jbccxog %ccl TtQog xb %ccxcc g)>. 38 r&v txllcov i. e. ut ipse Plut. explicat tov £r\v %cci xf\g vytsiccg %ccl xf)g ttTtoviccg %ccl xf\g xmv cci-od"r\xr\Qicov 6%o%lr\Qiccg. Stoicorum veterum fragm. III. 3 34 DE INDIFFERENTIBUS. ovtcov TtQog 'fijiccg ovSs 6vvsQyovvTcov itobg svSccl[iovlccv ovSiv" Plutarchus de Stoic. repugn. cp. 30 p. 1048 a. Ovtco Ss tb Ttoo- rjyiisvov tm aycc&

v ccllcov, cpr\6iv, ovSsv ovtcjv TtQog r)[iccg ovS' slg tovto 6vvsQyovvTG)v etc. § 4. De naturalifous et naturae contrariis. 140 Stobaeus ecl. II 79,18 W. %ul tcc kisv slvai %am cpvGiv, td 15 Sh Ttaoa cpvtiiVj ta Sh ovts Ttccqd cpv6LV ovts %ata cpvGiv. %ata cpvtiiv kisv ovv td toiavta' vylsiav^ ioyyv ^ tti6^r\tr\qicov aqti6tr\ta^ %al ta Ttccqcc-7tXr\6Lcc tovtoig' Ttccqd cpvGiv Sh tcc toiavta' vo6ovy ttG&svsLttv, 7tr\qco6Lv %ccl tcc toiavta' ovts Sh Ttaqd cpvGiv ovts %ata cpv6LV' tyv%r\g %atd-6ta6LV %al 6cQ{iatog, %aQ,> r]v r) kisv s6tt cpavttt6L&v tysvS&v Ss%tL%r\, tb 20 Sh tqavKidtcov %al 7tr\qco6scov Ss%tL%6v, %al td tovtotg OKioia. TLoisitiftttL Sh Xsyov6L tbv Ttsql tovtcov Xoyov (ttTtby tcov itqcotcov %cctcc cpv6LV %ccl TCccqd cpvGiv. Tb yccq Scacpsqov %al tb ttdtdcpoqov tcov Ttqog tt XsyoKtsvoov slvcct. ALOtL %&v, cpcc6i, XsyooKisv ttdLttcpoqa tcc 6coKiatL%d %al tcc s%togy Ttqbg tb sv6%r\-Ktovcog £r)v (iv cpjtsq s6tL tb svSaLKiovoogy adLaqpoqd cpccKisv ccvtd slvccl^ ov 25 Kid Altt Ttqbg tb %atc\ cpvGLV sjslv ovSh Ttqbg 6q\ir)v %al acpoq\ir]v. 141 Stobaeus ecl. II 82,11 W. Tcov dh %ata cpvtitv aStttcpoqcov ov-tcov tcc \isv s6tL Ttqmcc %atcc cpvGLV, tcc Sh %cctcc ^sto%r\v. Tiqcota itkv s6tL %atd cpv6LV %Lvr\6Lg r) 6%s6Lg %atd tovg 67tsqKicctL%ovg loyovg yLVO-fisvrj^ olov ^ccqtLOtrjg %ccl) vylsLa %al aL6Q"Y\6Lg (Xsyoo Sh tr\v %atttkr\^Lv) 30 %ccl l6yvg. Kccta Kisto%r\v Ssy oticc Kistsyst %Lvr\6swg %al Gystiscog %ata tovg 67tsq{iccTL%ovg loyovg^ olov %slq ttqtlcc %ccl 6ojkicc vytstvbv %ccl cci6Q"f\6SLg hir\ 7tS7tr\qcoKisvttL. OKLoicog Sh %ccl tcov Ttaqd cpv6iv %atd tb dvdXoyov. 142 Stobaeus ecl. II 82,20 W. itdvta Sh (ri) %atd cpv6Lv %r\7ttd sIvccl %ccl Ttdvta td Ttaqd cpv6LV dXr\7tta. tcbv Ss %atd cpv6LV 35 td kisv %a& avtd Xr\7ttd sivat^ ta Sh Sl stsqcc. %ccr)v %a\ tr)v ev tolg dXo-yoig £cooig' ov %atcovo{iala. || impe-tus == oQtirj. 30 olg Madvig, al libri. DE APPETITU ET SELECTIONE. 41 172 Galenus de animi peccatis dignoscendis 1 Vol. V p. 58 K. ao%o-pai, ovv %al vvv dq%r)v aQi<5tr\v — — xl %ote Xeyov<5w a\iaQtr\\ia^ Xoycp diel&oov 8ei%vvg cog ye eico&atii ^QrjG&ai tyj cpcovr\ tavtr\ %dvteg ol 'EXXr\veg. eviote \ihv yaq e%\ ttov %atd %qi<5Lv ov% oQ&cog yiyvo(ievcQvy oog elvai tov XoyL<5u%ov \iovov tr)g ipv%r)g, eviote 8h %OLvy^ chg %al tr)g dXoyov 8vvd\ieoog 5 aitteti&ai. (Sequitur magna lacuna, quae hausit Galeni disputationem, qua %ata ipev8r\ 86%av ta a\iaQtr\\iata yiyveG&ai docuerat; deinde videtur contra Stoicos quosdam disputare, qui tr)v aG&evr) <5vy%atd$e<5LV in peccatorum numero posuerant:) **tj. <5vy%atd&e<5Lg a\iaQtr\\iatog? <5vvco\ioX6yr\taL %cc<5l' v6{isvov r)\iag ds (pav-Xovg 'ovtag^ vt€ a6%*svsiag ^vy^atati&s^&ai talg toiavtaig cpavta6iatg." --------p. 1057 b. fO yaQ ov dsopsvog 6vy%atati%a BP. 17 tque dilectus; atque ita prae ceteris omnibus enituit et praefulsit decori et honesti dignitas ac, si ei retinendae obtinendaeve in-commodum extrinsecus aliquod obstaret, contemptum est; neque aliud esse vere et simpliciter bonum nisi honestum, aliud quicquam malum, nisi quod turpe esset, existimatum est. Reliqua omnia, quae in medio forent, 10 ac neque honesta essent neque turpia, neque bona esse neque mala de-cretum est. Productiones tamen et relationes suis quaeque momentis dis-tinctae divisaeque sunt, quae 7tQor\y\isva et cc7t07tQor\yfjusva ipsi vocant. Propterea voluptas quoque et dolor, quod ad finem ipsum bene beateque vivendi pertinet, et in mediis relicta et neque in bonis neque in malis 15 iudicata sunt. 182 Cicero de finibus III 5,16. Placet his---------simulatque na- tum sit animal (hinc enim est ordiendum) ipsum sibi conciliari et com-mendari ad se conservandum et ad suum statum eaque quae conservantia sunt eius status diligenda: alienari autem ab interitu iisque rebus, quae 20 interitum videantur atterre. Id ita esse sic probant, quod, ante quam vo-luptas aut dolor attigerit, salutaria appetant parvi aspernenturque con-traria: quod non fieret nisi statum suum diligerent, interitum timerent. Pieri autem non posset, ut appeterent aliquid, nisi sensum haberent stii eoque se diligerent. Ex quo intellegi debet, principium ductum esse 25 a se diligendo. 183 Alexander Aphrod. de anima libri mant. p. 150,25 Bruns. tovto Sr\ to itqmov oinsiov l£r\tr\tai tl itots soti Ttaoa tolg cpiXoaocpoig %a\ ov tavtb TtaGiv sSo^sv, aXXcc 6ysSbv %atcc tr\v tov stiyatov 6qs%tov SiacpOQccv %al r) TtSQi tov itQootov tolg Ttsol avtov Xsyovcsiv yivetav. ol \ksv ovv StcoC- 30 nol, ov Ttdvtsg Ss, XsyovGiv itQtotov ol%siov sXvai tb £coov avtcp (s%aGtov yccQ %coov sv&vg ysv6[isvov itQog afitb ofasiovcj&ai, %a\ Sr\ %al tbv ccv&qco^-%ov) ol Ss yccQis<5tSQOv So%ovvtsg Xsysiv avtcov %a\ {laXXov SiaQ&QOVv TtSQi tovSs cpatiiv TtQog tr\v GvGtaGiv %a\ tr\Qr\c5iv cp%sicoG&ai ev&vg ysvopsvovg r\\iag tr\v r){iix)v avtcbv. 35 184 Seneca cp. 121,5. quaerebamus, an esset omnibus animalibus constitutionis suae sensus? esse autem ex eo maxime apparet, quod membra apte et expedite movent non aliter quam in hoc erudita. ibid. 10. Constitutio, inquit, est, ut vos dicitis, principale animi quodammodo se habens erga corpus. 40 ibid. 14. Dicitis, inquit, omne animal primum constitutioni suae conciliari. hominis autem constitutionem rationalem esse et ideo conci-liari hominem sibi non tanquam animali, sed tanquam rationali. ea enim parte sibi carus est homo, qua homo. 185 Alexander Aphrod. de anima libri mant. p. 162,29 Bruns. tb 45 yccQ ol%sico6&ai \isv Xsysiv r\\iag TtQog itXslco^ [ir\Ssv {isvtoi SiacpSQSiv r\\m> OTtcocSovv sypvtcov avtcov^ payppsva Xsysiv sdtlv. 35 totam Senecae disputationem, quam Posidonio, ni fallor, debet exscri-bere nolui. „constitutiou = 6vctaaig. DE APPETITU ET SELECTIONE. 45 186 Cicero de finibus III 7, 23. Cum autem omnia officia a prin-cipiis naturae proficiscantur, ab iisdem necesse est proficisci ipsam sapien-tiam. Sed quemadmodum saepe fit, ut is qui commendatus sit alicui, pluris eum faciat, cui commendatus sit, quam illum, a quo sit; sic mi-nime mirum est, primo nos sapientiae commendari ab initiis 5 naturae, post autem ipsam sapientiam nobis cariorem fieri, quam illa sint, a quibus ad banc venerimus. 187 Cicero de finibus III 17. Satis esse autem argumenti videtur, quam ob rem illa, quae prima sunt adscita natura, diligamus, quod est nemo, quin cum utrumvis liceat, aptas malit et integras omnis partis cor- io poris quam, eodem usu, imminutas aut detortas babere. 188 Cicero de iinibus III 20. Initiis igitur ita constitutis, ut ea, quae secundum naturam sunt, ipsa propter se sumenda sint, contrariaque item reicienda, primum est officium (id enim appello na&TJnov) ut se con-servet in naturae statu, deinceps ut ea teneat, quae secundum naturam 15 sint pellatque contraria; qua inventa selectione et item reiectione sequitur deinceps cum officio selectio, deinde ea perpetua, tum ad extremum con-stans consentaneaque naturae, in qua primum inesse incipit et intellegi, quid sit, quod vere bonum possit dici. 21. prima est enim conci-liatio hominis ad ea, quae suut secundum naturam. simul autem 20 cepit intellegentiam vel notionem potius, quam appellant evvoiav illi, vidit-que rerum agendarum ordinem et, ut ita dicam, concordiam, multo eam pluris aestimavit quam omnia illa, quae prima dilexerat, atque ita cogni-tione et ratione collegit, ut statueret in eo collocatum summum illud ho-minis per se laudandum et expetendum bonum. quod cum positum sit 25 in eo, quod o^oloyiav Stoici (appellant) — — cum igitur in eo sit id bonum, quo omnia referenda sunt, honeste facta ipsumque honestum, quod solum in bonis ducitur, quamquam post oritur, tamen id solum vi sua et dignitate expetendum est; eorum autem, quae sunt prima naturae, propter se nihil est expetendum. 30 189 Cicero de finibus III 17. Rerum autem cognitiones, quas vel comprehensiones vel perceptiones vel, si haec verba aut minus placent aut minus intelleguntur, natalrjipeig appellemus licet, eas igitur ipsas propter se adsciscendas arbitramur, quod habeant quiddam in se quasi complexum et continens veritatem. Id autem in parvis intellegi s5 potest, quos delectari videamus, etiamsi eorum nihil intersit, si quid ra-tione per se ipsi invenerint. 18. Artis etiam ipsas propter se assumendas putamus, cum quia sit in iis aliquid dignum assumptione, tum quod constent ex cognitionibus et contineant quiddam in se ratione constitutum et via. 40 A falga autem assensione magis nos alienatos esse quam a ceteris rebus, quae sint contra naturam, arbitrantur. 27 post sunt libri iterant omnia. 34 Scil. naraXrjipeig, ut etiam t£p>ai, media sunt 81 avta Irfttd (non alQSta). 46 DE APPETITU ET SELECTIONE. § 3. De selectione. 190 Cicero de finibus III 31 (commemoratis Herilli et Aristonis sen-tentiis) quid autem apertius quam, si selectio nulla sit ab iis rebus, quae contra naturam sint, earum rerum, quae sint secundum naturam, 5 <%re ut)> tollatur omnis — prudentia. 191 Arrianus Epictet. dissert. II 6?9. dia tovto xaX&g 6 Xqv-Girtrtog leyet oti ^MeyjQig av adrjXd (iol r) ta e%r\g^ del tmv evcpve-tireocDv e%o[iai Ttobg tb xvyyjdveiv tmv %atd cpvtiiv* avtbg ydo (i 6 &ebg totovtcov i%Xe%ti%bv 87toir\6ev. El de ye r\deiv oti votieiv (toi io Ka&eCiLaotai vvv^ %al &q(icqv av iii avt6. Kal yao 6 itoijg, ei cpoe-vag elyjev, &Q(ia av iitl tb TtrjXovG&ai." 192 Alexander Aphrod. de anima libri mant. p. 163, 4 Bruns. Xe-yov6v yaQ ^elvai xiva 7tQor\y(ieva xco 6ocp(p %al &%iav eypvxa %al oi%eld xiva %al e7ti67ta6xi%d" &XX& %al „di%a %et(ievcov &Qexr)g xe 6vv xovxoig \*>%a\ &Qexf)g (iovr\g, (ir\de7tox' av xbv 6ocpbv xr)v %e%coQi,6(ievr\v eXe-6&ai) ei eir\ avxoo dvvaxbv xr)v (iex& xwv dXXcov XapeZv" ei de xovxo, dr\Xov cog %Qeiav 6 tiocpbg i%ei xovxcov. 193 Alexander Aphrod. de anima libri mant. p. 164, 7 Bruns. ei y&Q ddidcpoQog r) %xr\6ig xcov e%Xeyo(ievcov %al (ii) 6vvxeivov6a TtQog xb xeXog, 20 %evr) av eir\ %al (iaxaia r) s%Xoyr). 194 Alexander Aphrod. de anima libri mant. p. 163, 32 Bruns. exi ei $7tb e%Xoyr)v TtiTtxei xavxa xy aQSxr\ %ax' avxovg %al f\ cpv6ig xr)g xovxcov e%Xoyr\g evenev, oi%eicov bvxcov r)(ilv^ xr)v &oexr)v 7taQaXa(i§dve^ xwv de xovxoig &vxi%ei(ievcov &7tot%ovo(iiag5 &Qa e%Xeye6$ai (iev del xd 6co(ia- 25 xi%d %al e%xbg dya&d, o&yl dh %al e7ti(ieXei6&ai atixcov; Cf. p. 164,32. xa de 6co(iaxi%a %al xd e%xbg %al avxoi cpa6iv xr\g &Qexr\g eve%a elvai, OTtcog e%Xeyr\xav avxd %al 7teQi7toir\xai. 195 Plutarchus de comm. not. cp. 26 p. 1071 a. ei y&Q avxa (ihv xd TtQtoxa %axd cpv6iv dyafta (ir\ l6xiv^ r) d9 evX6yi6xog e%Xoyr) %al 30 Xrjtyig avxcov %a\ xb Ttdvxa xd TtaQ* eavxbv Ttoieiv e%a6xov eve%a xov xvy-ydveiv xcov TtQcoxcov ^cara cpv6iv^ eTt e%elvo Sei Ttdvxa eyeiv xa 7tQaxx6(ieva xr)v &vacpOQ&V) xb xvyydveiv xcov tcqcoxcov %axd cbv rb sypv SvvaraL cc dvvaraL, cotirs al roLavraL aSvva-{iiaL TtSQLsyovraL sv ry %ard rr\v 7tOLorr\ra §vvd(iSL. 204 Alexander Aphrod. de anima libri mant. p. 167,4 Bruns. rb 6s cpdvaL „cb($7tsQ rr\v avXr\rL%r\v 7tavr\ rcp do&svrL [isXsi oQ&cog Svvati&aL %Qr\ti&aL) ovrcog %a\ rr\v &Qsrr\v 7tavr\ 7tQdy{iari" tiyLsg 25 [isv satL, 7tQ06dLa6raXrsov Ss etc. 205 Alexander Aphrod. de anima libri mant. p. 167,9 Bruns. sn ov% „S7ts\ 7ta6iv rolg 7tQay\ia6LV %aXcog yQr\raL (scil. r\ aQsrf))" r\8r\ %a\ „r\ Ttavrbg %Qr\6Lg svdaL{iovL%f).1' 206 Proclus in Plat. Timaeum p. 18 C. Schneider. (iSL^ovcog rb rr\g 30 &Qsrr\g 6si%vv6L fisys&og 0 TtoXs^iog rf)g SLQf)vr\g, cog %a\ rr\g %v$SQvr\ri%r)g al rQL%v\iiaL %a\ 6 %Xvdcov, %a\ oXcog al 7tSQL6ra6SLg5 cog %a\ oi Erco'C%o\ XsysLv SLoo&a^i „dbg 7tSQi6ra6>LV %a\ Xdfis rbv avdQa." rb yccQ &r\rrr\rov r)7tb rcov rovg aXXovg %aradovXovfjisvcov rrjg tcor\g dr\Xol 7tavrd7ta6iv dfciav. 207 Philo quaest. et solut. in Genesin IV 11 (p. 254 Aucher). Ad 35 interrogationem ergo respondet (scil. intellectus): Ecce virtus non tan-tum in me intellectu est, verum etiam in vacuo securoque taberna-culo corporis, extendens se usque ad sensus aliaque instrumenta partialia. Nam video secundum virtutem et audio, olfacio, gusto, tango ceterosque motus exerceo secundum prudentiam, castitatem, fortitudinem 40 et iustitiam. 208 Stobaeus ecl. II 100,15 W. Tr\v 8' &Qsrr\v TtoXXolg 6v6(ia6L 7tQo6ayoQSvov6Lv. 'Aya&ov rs yccQ Xsyov6LV avrr)v^ orL aysL r\(iccg S7t\ rbv oq&ov fiiov' %a\ &QS6r6v, ou 8o%L[ia6r6v s6rLv avvTtOTtrcog' %a\ TtoXXov 1 %arcc ravrag UFL. 2 &sa)QruiarLKal hic et in seq. UF. 7 %ai tcqcc&v MAP %a\ Ttqd^SLg Arm. %a\ al TtQa&Lg UFL. 34 ultima verba corrupta sunt, rf\g ga>7\g sensu caret. 42 ovopdGuL libri, corr. Canter. 44 post ort lacu- nam statuit Usener. Stoicorum veterum fragm. III. 4 50 DE VIRTUTE. ajziov, tov b&KTu\ov Ka6r|KOi TrpoTeTvai xdpw 20 dueptaiac cppovrjceujc, KaGaTrep dcTpaTrfjc btepxojuevric." "ApKecet be TrapaOeTvai Ta ev tuj cktuj tujv 'HOikujv ZrjTnju&TUJV utt/ auTOu TCTpajuueva Ttepl toutujv unemuiv T&P wc „out€ irav aTaOov eTricnc eic x^pav TriTTTei, ouTe tt&v KaTopOujua elc cejuvoXoTiav," eirevrivoxe TaOTa* „Kai t&P el juovov ueMoi duepfj xpovov fj tov 25 ecxctTov eHeiv cppovriciv, oub5 ctv tov b&KTuXov KaGfjKoi ckt€i-vat eveKa Tf|c outuj irapecojuevrjc cppovfjceujc." Plutarchus de comm. not. cp. 8 p. 1062 a. it&Xiv „oi)dsv slvaC (pu<5iv aQStrjg ocpsXog 6Xiyo%Qoviov xi ydoy av psXXovxi vavayslv sv-&vg r) %ata%or\yivl;Eti fcxp oijuai, (pn.ci, touc eTraivouc dXAoTpiujcecOai KaTa Ta TOiauTa tujv cujufJai-vovtujv aTc' dpeTfic, piov buc9avaTUJcn,c ypadc aTcocxecGai, Kai KapTepaic UTfojLieTvai juuiac br]YM-6v." Plutarchus de comm. not. cp. 6 p. 1061 a. Asysi ds xccl Xqv6i%- 5 %og sv tcp %sq\ tov dibg 6vyyQcc(i(iatt %a\ tco tQitco %sq\ &SCQV, ^v%Qbv slvai %a\ ato%ov xal alXotQiov ta toiavta tcov &%* &QStr)g 6v\L$aivovtcov e%aivelv, oti 8r\y\x,a \iviag avSQeicog i)%e\ieive %a\ Sv6-ftavatcQ6rjg ygabg &%e6%eto 6cQcpQ6vcog. 213 Plutarclms de comm. not. cp. 7 p. 1061 c. 6 ycco 6ocpbg avtolg 10 %al cpQOvi(iog sv %oXXaig %ataXf)ips6t %a\ (ivr\(iaig %ataXr\ipscov ysyovcog 6X1-yag itqbg avtbv r)ysitai' tcov t dXXcov ov %scpQOvtv%cog ovS sXattov sysiv ovSs TtXsov oistai^ (ivr\(iovsvcov oti %sqv6i %atdXr\ipvv sXafis %taQW(isvov Alcovog r) GcpaiQi^ovtog Sscovog. %altoi %a6a %atdXr\ipvg sv tcp 6ocpco %a\ (ivr\(ir\ tb &6cpaXsg s%ov6a %a\ fisfiaiov sv&vg scstiv i%i6tr\(nr\ %a\ ayaftbv 15 (isya %a\ (isyi6tov. § 2. Quomodo virtus existat in homine. 214 Anecdota graeca Paris. ed. Cramer Vol. I p. 171 (Quomodo ho-mines boni et mali fiant?). AQi6totsXr\g Ss cpv6si %a\ sftst, %a\ Xdyco' &(isXst %a\ ol Etcoi%oL' ts%vr\ yccQ i) ccQStf). %a6a Ss tsyyr\ 6v6tr\(ia i% &sco- 20 Qr\(idtcov 6vyysyv(iva6(isvcov' %al %ata (isv ta &scoQr\(iata 0 Xdyog' %atd Ss tr)v 6vyyv(iva6iav tb s&og' cpv6si Ss Ttdvtsg %Qog ccqs-tr\v ysvvcbfis&a, ^aft* o6ov &cpOQ(iag s%o(isv etc. 215 Plutarchus de Stoic. repugn. cp. 31 p. 1048 d. sv%sq ovv 6 &sbg ccQStr\v (isv ov SiSco6iv ccv^QcoTtoig^ dXXcc tb %aXbv avftaiQStov 25 s6tiv etc. Kaitoi sl (isv Svvavtai tr\v &QStr\v %aos%siv oi %soi^ ov% sl6i %Qr\6to\ (ir\ 7taQS%ovtsg' sl Ss (ir\ Svvavtai %oisiv aya&ovg, ovS} chcpsXslv 6v-vavtav^ (ir\Ssvog ys xcov aXXcov ovtog aya&ov (x,r\tf chcpsXifiov, tb Ss tovg aX-Xcog ysvo(isvovg aya&ovg %qivsiv %at &QStr\v r) i6%vv ovdsv s6tv' %a\ yaQ tovg ftsovg ol &ya&o\ %Qivov6i %at &QStr\v %a\ i6%vv' &6ts (ir\Ssv (naXXov so cocpsXstv r) cocpsXsi^&ai tovg ftsovg v%b ttov av&QCOTtcov. 216 Lactant. div. instit. VI 9. Si autem virtus (ut ab his rec-tissime dicitur) capessenda est, quia constet ad eam nasci ho-minem etc. 217 Simplicius in Aristot. categ. £ 62F ed. Bas. %a\ y&Q oi &%b 35 tr\g 2Jtoag %Qog (isv tdg ts%vag s7tvtr\Ssiotr\ta \ndvr\v &7tsXi7tov tr\v aTtXcog orftco6\ &scoQOV(isvr\v, TtQog Ss tdg &QStag tr\v &%ioXoyov 7tQO%o%r\v i% cpv6scog 7tQ0V7tdQ%svv &7tscpr\vavto, r]v %a\ oi &7tb tov TJsQiTtdtov cpv6v%r\v &QStr\v s%dXovv. 218 Origenes contra Celsum VIII 52 Vol. II p. 267,15 Ko. (p. 780 40 DeL). ovSs y&Q tag %oivdg ivvoiag %sq\ %aXcov %cc\ ai6%Qmv %a\ Si%aicov (%u\ &Si%covy siSqoi tig av Ttdvtcog &%oXcoXs%otag. 28 ye Reiske, ts libri. 42 %7tb cpiXo6ocpco tQScpr\tai (lovco %a\ (ir\Sev (irjts ^ea6r\tai \kr\t &%ov6r\ %m%ots %aQ&Ssvy^a %a%iag^ DE VIRTUTE. 55 ofioog ov% ii- avdy%r\g avxa cpiXov%f\g r\&cbv ed. Bas. I 351 K. IV p. 816. &av-20 (icc£oo Ss sv topSs tcbv 2too l%6ov artavtag [isv av&Q007tovg sig aqstr)g %tf\6Lv S7tLtr\Ssioog s%slv oiofisvoov^ SLa6tQSops6&aL Ss iitb tcbv ov %aXobg ^oovtoov. ibid. K. p. 818. itdvv S' r\Xi%Loi sl6l %a\ ol SLa6tQscps6$aL Xi-yovtsg r\(iag i)7to ys tf\g r\Sovf\g^ %aitOL ys avtf\g (isv s%ov6r\g TtoXv <(to S7tayooyov\ tov (itovov} &7to6tQS7ttL%ov ts %a\ tqaysog ovtog. 25 235 Galenus TtSQL t. t. ipv%f\g r\&cbv ed. Bas. I 351 K. IV p. 820. ov yccQ, oog oi Stoo'C%oi cpatiLV, s^oo^sv S7tso%staL talg ipv%alg r\(jL(av tb 6v(i7tav tf\g %a%iag^ ccXXcc tb TtXsov s% eavtcbv s%ov6lv ol 7tovr\Qo\ toov avftoooTtoov' sZoo&sv Ss sXattov tovtov TtoXXob tb S7tSQ%6(iev6v s6uv. 236 Clemens Al. Strom. I p. 368 Pott. Ovts Ss ol sTtaivoL ovts ol 30 tyoyoL ov& ai tL(ia\ ovft' ai %oXa6SLg Si%aiaL^ [ir) tf\g i\)v%f\g s%ov6r\g tr)v s$ov6iav tf\g boyi>r\g %a\ aqpoQfifjg^ ccXX a%ov6iov tr\g %a%iag ov6r\g. — — yE7ts\ Ss %mv a^aotr\\k6ctoov itooaiosQLg %a\ ba\jur\ %atccQ%sL, SLr\fjbaQtr\(jisvr\ Se V7toXr\tyLg S6& ots %Qatsl^ r\g ccyvoiag %a\ afia&iag ov6r\g oXLyooQOVKisv ccTto-6tf\vaL, si%6toog s%6Xa6sv (scil. 6 ftsog). Ka\ yccQ tb TtVQSttsLV &%ov6lov' 35 &XX' otav Sl savtov tig %a\ Sl a%qa(5iav 7tVQSttr\, aitLoofis&a tovtov. Ovtoog Sh %a\ tf\g %a%iag^ &%ov6iov ov6r\g' ov yccQ aLQsltai tig %a%bv r\ %a%6v' tyj Ss TtSQi avtb r\Sovy\ 6vva7tay6{isvog, ayaftbv vTtoXa^oov^ Xr\7ttbv r\ysltaL. § 4. Num virtus amitti possit. 231? Diog. Laert. VII 127. xccl (iy\v tr)v ccQetr}v XQiStfirtstog 40 ybsv artopXrjtrjv, KXedv^g Ss avaTtd^Xrjtov 6 [ihv a7to^XrjTr]v Slcc [leftrjv %al [ieXay%oMaV) 6 dh ava7t6pXrjtov 8loI fisfiuiovg xataXrjipstg. 17 Sb add. Bo. 22 trad. alr\^stg. || trad. oiSs atQscp. 24 supplevi ex coni. 26 K. ivesl aQ%stccL. 28 K. slocttoo tovtoav. \\ K. s7tiaQ%6\isvov. 34 in6Xa6sv Wilamowitz, ccl uoXcccsis cod. 35 ovtoag scripsi, wg cod. 37 av-tb Sylb., avtop cod. 40 KXsdvd"r\g] cf. I n. 568. 41 nataXrJntpig B1 DE VIRTUTE. 57 238 Simplicius in Aristot. categ. f. 102 A ed. Bas. (i% psv cpavXov 67tovdatog ylvBtai) tb s& olrjg tr)g Xoyi%r)g s^scog %a\ avtr)g tr)g ccQStr)g, %a%iag fisv ov% dvtsi6ayo(isvr}g^ tr)g dh §s§ai6tr}tog %aXco^isvr}g %a\ slg r]v Xsyov6iv fs%iv \ks6r\v 10 01 itaXaioi \istaiti7ttov6r}g. 239 Alexander Aphrod. de anima libri mant. p. 161,16 Bruns. sti sl olov ts tr)v &QStr)v s%ovta %a\ iv Xr}&aQycp %a\ iv \/LsXay%oXia %a\ iv 6%otco6si %a\ iv 7taQa%07tr^ ysvs6^ai^ iv olg ovta Mvvatov %at aQStr)v svsQysiv, ov% avtccQ%r}g r) aQStr) TtQog tccg oi%siag ivsQysiag. Ttcog 15 yaQ olov ts Xsysiv tbv 7taQa%07ttovta %a\ ds6fi&v ds6{isvov Sia tovto %a\ tr)g i% tcov cpiXcov $or}&siag cpQOvi(icog svsQystv tots^ {ir) ftovXopsvovg &s6iv cpv-Xdttstv; stL sl r) aQStr) tcc (iev Slco&sl %a\ i%%XivsL tmv ccdLacpoQcov %atd tovtovg, tcc ds aLQsltaL %a\ s%XsystaL^ ov% avtaQ%r}g ccv sXr} Ttobg svSaLfio-viav. Ttcbg yaQ svdai{icov 6 cov iv tovtoig, a r) ccQStr) dLCO&sltaL; 20 240 Clemens Al. Strom. IV 22 p. 627 Pott. ov% s%bl tr)v aQStr)v cc7t6§Xr}tov ovtog ovdafi&g^ ovts ftitaQ ovts ovaQ, ovds %atcc cpavta6iav uvd. STtsi inr}cV s^i6tatai 7to& savtr)g r) s^ig^ cc7t07ts6ov6a tov s%Lg slvaL, sit ovv £'£*£ i) yvco6Lg SLts §Ld&s6Lg slvaL XsyoLto. tS> yccQ ^ir) 7taQSL6LSvaL Ttots sv-voiag dLacpoQOvg, avaXXoicotov tb r)ys^ovL%bv fisvov ov 7tQ06Xa(JL($dvBL tLva 25 stSQoico6Lv cpavta6Lcbv, tag i% tmv [is&yhisqlv&v %wr\6scov avsLdcoXoTtOLtag OVBLQ&ttOV. 241 Theognetus comicus ex omni lingua et conditione et sexu et aetate eonflari.-------- Senserunt hoc adeo Stoici, qui et servis et mulieribus philoso-phandum esse dixerunt, Epicurus quoque qui rudes omnium literarum 30 ad philosophiam invitat. 254 Clemens Al. Strom. IV 8 p. 590. copoXoyrfiai 6i7t7tog ov% olSa OTtcog dvttXiysiv i%t-%siQsl tdvSQt tr)v %oivr)v itobg avtbv V7t6&s6iv d%Qificog 8iaq)vXat-tovti. %aXcog ydQ ditavta yivco6%6vtcov ts %a\ 7tQatt6vtcov r)\icov av 6 fiCog 8tot%olto %atd i7tt6tr)\ir]v^ %a%cog 8h %al tysv- zbScog ytvco6%6vtcov ts %a\ %Qatt6vtcov %atd dyvotav, cbg av-tbg 6 XQv6t7t7tog fiovXstat^ %a\ Sid tavta \iCa \isv aQStr) yCvotto dv^ r) i7tt6trj\ir]^ \iCa Ss co6avtcog r\ %a%Ca^ 7tQo6ayoQSvo\isvr] %a\ rjSs Ttots \ihv dyvota, Ttoth 8h dvs7ti6tr]\io6rjvr]. idv ohv ttg tbv ftdvatov r] tr)v TtsvCav r) tr)v vo6ov cbg %a%d SsSthg f}3 Ssov ftatfQSLV) obg S7t\ 35 dSiacpoQOtg^ ivSsCa \isv i7tt6tr)\ir]g avtbv tC%svtat dyvoslv tdXrfoig, obg av 'AQC6tcov ts %a\ XQv6t7t7tog slitot, %a%Cav 8s s%stv tyv%rjg, r]v 6vo\id£ov6t SstXCav, f\ ivavtCav aQStr)v avtot tpa6tv slvat tr)v dv-SQsCav, i7tt6tr]\ir]v ov6av cbv %Qr) fta^QSiv r) \ir) &aQQStv, tov-ts6ttv aya&cbv ts %at %a%bov tcov ovtcog 8r]Xov6tt toiovtcov^ ov %ata 1 dicciQStsoig libri, corr. Wy. 4 malim ctQsrliv (k%a6VY\vy. \ idlcf scripsi, Mav libri. 8 %aQisvt6trp;aQ et mox IffaMot^Tas, ^syalotritag, xalotritag libri. DE VIRTUTE. 61 tyevSf) S6%av vTteiXrj^uevoov^ olaiteq e6t\v vyieia %al TtXovtog %al v66og %a\ Ttevta. tovtoov ycco ovShv ovte dya&bv ovte %a%bv elvai cpa6tv, dXXa dStdcpoQa Ttdvta. %al toCvvv, el tb ahv f)Sv vo{ii6ag ttg dya&ov^ tb Sh dviaobv %a%bv d%oXov&oov tfj So^rj tfjde tov uhv tr)v aloetiiv Ttoiolto^ tov Sh tf)v cpvyfjv, d^ia^rjg e6ttv ovtiiag dya&ov %a\ dtd 5 tavta d%6Xa6tog. ev ditaGaig ydo itod\s6iv aiQov^svoov fj^ioov tb cpaivoyisvov dyaftov, cpsvyovtoov 8h tb (patvopevov %a%6v, i%6vtoov Sh (piiast tdg OQiidg tavtag ecp* s%ateoov f) cptXo6ocpia 8i8a6%ov6a tb %atd dXrj&etav dya&6v te %al %a%bv dvaiiaotf\tovg egydfetai. Xqv6iit7tog Sh ov% olSa bf7tcog^ &67teq ol IStootat Xoyoov, tf\ SiacpoQa toov cpoovoov, 10 ov tolg tvy%dvov6tv avtalg 7tqdyua6t 7too6e%et tbv vovv^ eteo6v tt vo[ii%oov SrjXov^&at %a& e%a6tr\v toovSe toov cpoovoov, atqe-teov^ Ttotrjteov^ ^aoQrjteov^ dya&ov. e6tt Sh ov% eteQov^ dXXa ev ditd6aig tavtov^ OTteQ e% tf)g dya&bv SrjXovtat. —--------a7ta6aig ydq taiitatg talg Xs%s6tv dya&bv %a\ %a%bv Xsyst %ai %atd avtbv 15 tbv XQ^6t7t7tov^ el' ye Sf) tb dyafrbv avtb povov s6tt aiQS-tsov %a\ 7totr\teov %a\ ftaQQrjteov oo6te trjv toov dyaftoov &7tt-6tr\ybr\v ev SiacpoQOig vXatg r) 7tQa%e6tv ^eta^oiievrjv bv6\iata TtXeioo kaybfiaveiV) e%a6tov ev top TtQog rt %atd tr)v vXr\v r) tf)v TtQcc&v vcpi-6tdpevov. — — — ovtoog oi>v %dv totg TteQi tf)g toov dqetoov 20 StacpoQ&g 6 XQv6t%7tog a7to%ooQoov tcbv e7tt6tr\\Lovt%oov %a\ a7to8et%tt-%oov Xr\aadtoov ev tolg vTtoXoiTtotg dXatat tQt6t ysve6tv^ og ev ye top 7toidg elvat tdg dqetag e7tt6tr}[iovt%Gov {iccXXov aTttetat^ %atafiaX-Xovtoov phv ovtoog tbv 'AQi6toovog Xoyov, ov [ir)v tfj ye ol%eia TtQe-7t6vtoov v7tof&e6et. 25 257 Galenus de H. et Plat. decr. V 5 (167) p. 446 Mii. eTtetat 8' avfttg tot68e (sc. tco Tteql toov Tta&oov X6yco) %a\ 6 tcsqI toov dqetoov Xoyog avtbg e%oov tb 6 \iiav v7to&£\iivcp 8vva\itv v7taQ%£tv iv trj ij)v%f] tr)v Xoyt%rjv t£ %a\ %Qttt%r)v 6vo\ia£o-\iivrjv, dv£X6vtt 8h tr)v i7tt$v\jLr]tt%r]v t£ %at ^v\io£i8r)^ %a&a7t£Q 6 XQv6t7t7tog dv£tX£) \id%£tat td %atd tovto tb fltfiXiov £tQr]\iiva, tavtt 35 \ii\nl)atto av ttg avtcp' tb \iivtot %ata(5dXX£6&at tr)v !AQi6tcovog ai-Q£6tv dXrjftcbg vTtb tcov y£yQa\i\iivcov ov% av ttg \ii\ii/jatto. vo\ii&t yaQ 6 dvrjQ i%£tvog \iiav ov6av tr)v aQ£tr)v dvo\ia6t 7tX£io6tv 6vo\id- 7 Ecce Zenonis defihitiones a Plut. allatae: Haktv ds oQi^6\L£vog avtmv stKa6Triv, tr\v \ibv dvdQslav cp7\6l (sc. 6 Zrjvcov) v%r\g ccvay%aiov htt(5tr\\ir\v elvat tr\v aQetr)v' %al etiteQ *ev \kovov i(Stl tovto iv tatg tyv%atg ^oov^ tb Xoyi£6(ievov, ov %Qt) £r\tetv ccQetccg TtoXXdg. 261 Diog. Laert. VII 92. TIuvatTtog {isv oijv drio cpr\6\v ccqstuc; ---------TSTTUQug 8s oi Ttsol IIo6stdcjvtov %u\ TtXstovag ol Ttsol KXs- 20 uv$r\v %u\ XQji6t7t7tov. ^ § 7. De singulis virtutibus. 262 Stobaeus ecl. II 59,4 W. cpQovr\6tv 6' elvat iitt6tr)^r\v o\v 7totr\teov %al ov Ttotrjteov %a\ ovdeteQcov r) iitt6tr\^r\v ccya&wv %al %a%cov %at ovdeteQcov cpv6et 7toXttt%ov £coov (%a\ irtl tcov Xotitcov 6e aQetcov ofttcog 25 cc%ovetv 7taQayyeXXov6t). 6cocpQ06vvr\v $' elvat i7tt6tr\^r\v aiQetcov %a\ (pev%tcov %a\ ovdeteQcov' 6t%ato6vvr\v de i7ti6tr\[ir\v a7tove^r\tt%r\v tr\g a^iag e%a6tco' avdQeiav de i7tt6tr\(ir\v deivcov %a\ ov detvcov %a\ ovdeteQoov' dcpQ06vvr\v Se (ikyvotuvy uya&cbv %a\ %a%cov %a\ ovdeteQcov^ r\ ayvotav obv 7totr\teov %a\ ov 7totr\teov %a\ ovdeteQcov' d%oXa6iav 6e ayvoiav aiQe- 30 tcov %a\ cpev%tcov %a\ ovdeteQCOv' (ddt%iav 8e ayvotav (ir\ d7tove^r\tt%r\v tr\g d£iag e%a6tcp}' SetXiav 6e ayvoiav detvcov %a\ ov detvoov %a\ o^fori-Qoov. IIaQa7tXr\6icog de %a\ tdg aXXag aQetdg %a\ %a%iag oQi^ovtat^ tcov eiQr\(jLevoov iyppevot. KotvoteQOv 6e tr\v aQetr\v dtd&e^tv eivai cpa6t i\>vyr\g 6v\ncpoovov avtf\ Tteot oXov tbv fiiov. 35 263 Philo Leg. Alleg. I § 63 Vol. I p. 77,12 Wendl. Aid tovtcov fiovXetat tag %atd peQog aQetdg riTtoyQdcpeiv' el6t 6h tbv aQt&iibv te66aQeg^ qpQovr\6tg^ 6oo(pQo6vvr\^ dvdQia, dt%ato6vvr\. § 65. i) {ihv cpQovr\6tg 7teo\ ta 7totr\tea^ OQOvg avtotg tt&ei6a, r\ de 13 aQ£tr\v scripsi, ovaiav ed, 16 etTtSQ scripsi7 vitsQ ed. 25 7toXiti%ov (XoyiKovy Wachsm. 31 ddi%Lav—hdat(p add. Heeren. 64 DE VIRTUTE. dv8qeia tolg v7to\ieveteoLg' r) 8e 6cocpqo6vvr\ tolg alqeteoLg* r) 8e 8L%aL0-6vvr\ tolg aitove\x>r\teoLg. § 67. %ata 8e tbv tditov tr)g cpqovr\6ecog 8vo eltil Ttotoi, o te cpqbvL-\iog %a\ 6 cpqovwv. fere eadem redeunt p. 79 addito: 6 \iev 6vvL6td\ievog 5 %atd tr)v cpqbvr\6LV3 6 8e cpqovcov %atd tb cpqovelv. de fortitudine § 68: i7tL6tr\\ir\ ydq e6tLv V7to\ievetecov %a\ ov% i)7to-\ievetecov %al ov8eteqcov. de iustitia § 87 p. 84,2. ow a7tove\ir\tL%r) tcov %at d^iccv ititlv i) 8L%aL06vvr\ %al teta%taL ovte %atd tbv %atr\yoqov ovte %atd tbv d%oXoyov- 10 {aevovj dXXd %atd tbv 8L%a6tr\v. r'£l6%eq ovv 6 §L%a6tr)g ovte VL%r)6ai tLvag %qor\qr\taL ovte %oXe\ir\6ai tL6L %a\ iv avt Lco%r)v aL ^ yvd)\ir\v 8 d%ocpr\vd\ievog (SqafteveL tb 8i%aLOv' oi)tcog r) 8L%aL06vvr\ ovdevbg ov6a dvtldL%og, d%ove\ieL t6 %at d'£iav e%a6tco %qdy\iatL. 264 Stobaeus ecl. II 60, 9 W. Tcov ) ev\ir\%aviav' ty 8e 6cocpqo6vvr\ evta^iav^ %o6\iLovr\ta, ai8r\\io6v-vr\v, ey%qdteLav' ty 8e dvdqeia %aqteqiav^ ^aqqaXebtrjta^ \ieyaXoi\)v%iav^ ev-tyv%iav, cpiXoTtoviav' t%\ 8e 8L%aL06vvr\ ei)6e§eLav, %qr\6tbtr\ta^ ev%OLVcovr\6iav, 25 ev6vvaXXa%iav. EvfiovXiav \iev ovv elvaL Xeyov6Lv i%L6tr\\ir\v tov Ttola %a\ Ttwg Ttqdttovteg %qd%o\iev 6v\icpeqbvtcog' evXoyL6tiav 8e i%L6tr\\ir\v dvtavaLqetL%r)v %a\ 6vy%ecpaXaLC0tL%r)v tcov yLvopevcov %a\ dTtoteXovKievcov' dy%ivoLav 6e e7tL6tr\{ir\v evqetL%r)v tov %aQ"f\%ovtog e% tov 7taqa%qr\fia' vovve%eLav 8e e7tL6tr\\k,r\v <(t(m> jeiqbvcov %a\ ^eXtLovcov' ev6to%iav 8e 30 e7tL6tr\\ir\vy e7tvtev%tL%r)v tov ev e%a6tco 6%07tov' ev\ir\%aviav 8e e7tL6tr\\ir\v e{)qetL%r)v 8Lei~68ov 7tqay\idtcoV evta^iav 8e e7tL6tr\\x,r\v tov Ttbte 7tqa%teov %a\ ti \ietd ti %a\ %a&6Xov tr\g td^ecog tcov Ttqd^ecoV %06\iL0tr\ta 8e (eTtL-6tr\\ir\vy 7tqe7tov6cl)v %a\ aTtqeTtcov %Lvr\6ecoV al8r\\io6vvr\v 8e e7tL6tr\\nr\v evXa§r\tL%r\v oq&ov tybyov' ey%qdteLav 8e S7tL6tr\\ir\v dvvTteqfiatov tcov 35 %atd tbv bq&bv Xbyov cpavevtcov' %aqteqiav 8e e7tL6tr\\ir\v e\i\ievr\tL%r)v totg oq&cog %qL&el6L' &aqqaXebtr\ta 8e e7tL6tr\\ir\v %a& r\v oir8a\iev otL ov8ev\ 8eLV&) \ir) 7teqL7te6co\iev' \ieyaXoipv%iav 8e e7tL6tr\\ir\v VTteqdvco TtOL-ov6av tcov 7tecpv%btcov ev 67tov8aioLg te yive^&aL %a\ cpavXoLg' evipv%iav 8e e7tL6tr\\ir\v ipv%r\g 7taqe%o\ievr\g eavtr)v dr\ttr\tov' cpLXoTtoviav 8e htL6tr\- 40 \ir\v e£eqya6tL%r)v tov 7tqo%eL\ievov? ov %coXvo\ievr\v 8^d TtbvoV ev6efieLav 8e e7tL6tr\\ir\v ftecov fteqaTteiag' %qr\6tbtr\ta 8e e7tL6tr\\ir\v ei)7tOLr\tL%r\V ev-%oLvcovr\6iav 8e e7tL6tr\\nr\v i6otr\tog ev %OLvcovia' ev6vvaXXa£iav 8e §7tL6tr\\ir\v tov 6vvaXXdtteLV d\ie\n7ttcog tolg itXr\6iov. IIa6cov 8e tovtcov tcov dqet&v tb teXog eivaL tb d%oXov&cog tr\ cpv6eL 45 £r\v' e%a6tr\v 8e tovtov 8id tcov i8icov 7taqe%e6$aL tvy%dvovta tbv av&qw- 22 sv6to%lccv add. Wachsm. 27 6vy%s(paXaLcoxL%7\v Heine, \ir\ %scpa%aio)- XL%r\v libri. 29 x&v—S7ti6xi\iir\v add Wachsm. 32 i7ticxi\Lir\v add. Heeren. 34 dvvTtiq^axov Wachsm., dvv7tiq§Xr\xov libri. DE*VIBTUTE. 65 Ttov. "Eysiv yao dcp0Q\iag itaoa rr)g cpvascog %al TtQog rr)v rov %a&r\%ovrog sttosaiv %a\ itqbg rr)v rcov oq\icov svara&siav %al TtQog rag v7to\iovdg %a\ Ttobg rag d7tovs\ir)asig. Ka\ (%ara) rb av\icpcovov %a\ rb savrrjg s%darr\ rcov aasrcbv itQorrovaa TtaQsysrai rbv dv&QcoTtov d^oXov&cog rr\ cpvasi gcbvra. 265 Diog. Laert. VII 92. rcov 8s ccQsrcov rag \isv TtQcbrag^ rag 8s 5 ravraig v7torsray\isvag' TtQcorag \isv rccads' cpQovr\atVj dv^Qsiav, 8v%ato-avvrjv, acocpQoavvr\V iv sidsi 8s rovrcov \isyaXoipv%iav^ iy%Qarsiav^ %aQrSQlav, ayylvoiav^ svfiovXiav. %a\ rr)v \isv cpQovr\aw slvav imarf)\ir\v %a%cov %a\ aya&oov %a\ ovdsrsQcov, rr\v 8s 8i%aioavvr\v imarf)\ir\v cov aiQsrsov %a\ svXa$r\rsov %a\ ovdsrsQcov **** rr\v 8s \isyaXoipv%iav imarr)\ir\v <($) 10 s%iv VTtsQava) itoiovaav rtov av\i@aiv6vrcov %oivr\ cpavXoig rs %a\ a7tov8aiot,g, rr\v 8s iy%Qarsiav 8td$saiv dvvTtsQ^arov rcbv %ar oq&ov Xbyov r\ s%iv df)rrr\rov r\8ov6bv, rr\v 8s %aqrsQiav imarr)\ir\v r) rs%tv cov i\i\isvsrsov %a\ \ir\ %a\ ovdsrsQcov, rr\v 8s dy%ivoiav s%iv sfiQsri,%r\v rov %a&r\%ovrog i% too3 7taQa%Qr\{ia, rr\v 8s svftovXiav imarf)\ir\v rov a%Q7tsla&ai, TtoXa %a\ 15 7tcbg TtQccrrovrsg 7tQa£o\isv av\icpsQovrcog. dva Xoyov 8s %a\ rcov %a%icov rag \isv slvat, TtQcorag^ rdg 8s V7tb rav-rag' oiov dcpQoavvr\v \isv %a\ 8siXiav %a\ d8i%iav %a\ d%oXaaiav iv ralg TtQcoraig, d%Qaaiav 8s %a\ §Qa8vvoiav %a\ %a%o@ovXiav iv ralg vTtb ravrag. sXvai 8s dyvoiag rdg %a%iag &v al aQsra\ imarf)\iai. 20 266 Andronicus tzsqi Tta&cov p. 19 Schuchardt. @>Qovr\aig \isv ovv ianv imarf)\ir\ dya&cov %a\ %a%cov %a\ ovdsrsQcov.-------- U(ocpQoavvr\ 8s imarf)\ir\ atQsrcbv %a\ ov% atQsrobv %a\ ov8sriQcov. Ai%aioavvr\ 8s rs%t,g d7tovs\ir\rt,%r\ rov jcat' d%iav i%darevr\ Schuchardt, %aqi%ovaa C. 29 %a\ ov% ihihisvstaiv add. Schuchardt. 43 CfttcsL Wachsmuth, cvy%vcsL C. DE VIRTUTE. 67 evra^ia 8h i(i%eLqia %ara%coqL6(iov %qd%ecov r) %eq\ rdg Ttqd&ig e%ov6a rb ft&fiaiov r) rovg %ara%coqL6(iovg rcov %qd£ecov. avrdqnsLa 8h re%ig dq%ov(ievr\ olg 8et %a\ 8l} atirrjg %oqL6TL%r\ rcov %qbg rb £f)v %ad"r}%6vrcov. 273 Andronicus %eq\ %a&cov p. 25,9 Schuchardt. 5 ilsv&eqiorrig (ihv ovv ianv re%ig iv %qoe6ei %a\ Xr]i\>eL 8(ioXoyov(ievcog &va6rqecpO(jievovg %aqe%0(iivr\. %qr\6rorr\g 8h efyg e%ov6icog ev%OLr\TL%r\. dixaGrinr) 8h i%L6rr\(ir\ %qi6ecov %a\ %oXa6ecov %a\ d8L%r\(ndrcov. svyvco(io6vvr\ 8h s%ov6Log 8L%aL06vvr\. 10 svGsftsia 8h i%L6rr\(ir\ &scov $sqa%siag. ev%aqt,6ria 8h i%L6rr\\xr\ rov ri oXov xs avxf\g %a\ %qbg aXXr\Xa. Cf. III n. 95. 197. 35 279 Cicero Tusculan. disput. IY 13,30. Atque ut in malis attingit animi naturam corporis similitudo, sic in bonis. Sunt enim in corpore praecipua valetudo, pulchritudo, vires, firmitas, velocitas: sunt item in animo. enim corporis temperatio, cum ea congruunt inter se, e quibus constamus, sanitas: sic animi dicitur, cum eius iudicia opiniones- 40 que concordant. —------ 31. Et ut corporis est quaedam apta figura mem- brorum cum coloris quadam suavitate, eaque dicitur pulchritudo: sic in animo opinionum iudiciorumque aequabilitas et constantia, cum firmitate quadam et stabilitate — pulchritudo vocatur. Itemque viribus corporis et nervis et efficacitati similes similibus quoque verbis animi vires nomi- 20 fortificari = dvdqi&c&ai. 31 r\ ftr) Wachsm., %a\ \t,i\ libri. || xs Da-visius, ys libri. 34 xb add. Mullach. || avxf\g Wachsm., avrov libri. 37 pulchritudo, vires, valetudo hoc ord. libri, transposuit Ursinus. 38 Ut add. Camerarius. 44 similibus quoque Manutius, similibusque librL DE VIRTUTE. 69 nantur. Velocitas autem corporis celeritas appellatur, quae eadem ingenii etiam laus habetur propter animi multarum rerum brevi tempore per-cursionem. 280 Stobaeus ecl. II 63, 6 W. 7ta6ag Se tag aqetag o6ai e7ti6tr)(iai ei6i %a\ teyyai %oivd te &ecoQrj(iata e%evv %a\ teXog^ cog eiQr\tai^ tb 5 avto' Sib %a\ d%coQi6tovg elvai' tbv y&Q (iiav eypvia 7ta6ag eyeiv^ %a\ tbv %atd (liav TtQattovta %atd 7ta6ag Ttqdtteiv. SiacpeQeiv 6' dXXfjXcov tolg %ecpaXccioig. cpQOvr)6ecog (iev yaq eXvai %ecpdXaia tb (iev ftecoQeLV %a\ TtQat-teiv^ o TtoirfieoV) TtQorjyovfievcog^ %atd Se tbv SevteQOV Xoyov tb ftecoQelv %a\ a Sel &7tove(Aeiv <(%a\ a Sel aiQefc&ai, %a\ a Sel 'hTto^eveivy^ %dQiv tov &Si~ 10 antcotcog TtQatteiv o %oir\teov. tr)g Se 6cocpQ06vvr\g iSiov %ecpdXaiov etiti tb TtaQeyeG&ai tag 0Q(idg evtita&elg %a\ ftecoQeiv avtccg 7tQor\yov(ievcog^ %atd Se tbv SevteQOV Xoyov tcc ^Ttb tccg aXXag &Qetdg, evena tov &Sia7ttcotcog ev taig OQ(iaig &va6tQecpe6%,av' %a\ b(ioicog tr)v &vS^eiav TtQoqyovfievcog (iev Ttav o Sel ) tovtov S dXXrjv %at dXXov tvy%dveiv. 281 Cicero de finibus III 72. Ad easque virtutes, de quibus dispu-tatum est, dialecticam etiam adiungunt et physicam easque ambas vir-tutum nomine appellant, alteram, quod habeat rationem, ne cui falso 30 assentiamur neve umquam captiosa probabilitate fallamur, eaque quae de bonis et malis didicerimus, ut tenere tuerique possimus. Nam sine hac arte quemvis arbitrantur a vero abduci fallique posse. Eecte igitur, si omnibus in rebus temeritas ignoratioque vitiosa est, ars ea, quae tollit haec, virtus nominata est. 85 282 Oicero de finibus III 73. Physicae quoque non sine causa tri-butus idem est honos (scil. ut virtus appellaretur) propterea quod, qui convenienter naturae victurus est, ei proficiscendum est ab omni mundo atque ab eius procuratione. Nec vero potest quisquam de bonis et malis vere iudicare nisi omni cognita ratione naturae et vitae etiam deorum, 40 et utrum conveniat necne natura hominis cum universa. Quaeque sunt vetera praecepta sapientium, qui iubent „tempori parere" et „sequi deum" et „se noscere" et „nihil nimisu haec sine physicis quam vim habeant (et 10 %al—v7toti6v£iv add. Usener. 13 t& Heeren, tdg libri. 18 dllrjXaig Usener, dXXiqXoig libri. 21 tov itatd^ai Usener, tb h%otd%ai libri, d%oxo^ev6ai Wyttenb. 23 $b add. Heeren. || tov Usener, tb libri. 27 dllov %ccts d%Xr\v libri, corr. Heine et Canter. 30 de dialectica virtute cf. II n. 130 sq. 38 est Madvig, sit libri. 70 DE VIRTUTE. habent maximam), videre nemo potest. Atque etiam ad iustitiam colen-dam, ad tuendas amicitias et reliquas caritates quid natura valeat, haec una cognitio potest tradere. Nec vero pietas adversus deos nec quanta iis gratia debeatur, sine explicatione naturae intellegi potest. 5 283 Alexander Aphrod. de fato cp. 36 p. 211,17. av&qoiTtov Ss r) q>qovr\6ig dqstr\^ r\ Igxiv^ mg q)a6iv^ i7ti6vr\\k,r\ Ttotrytswv ts %a\ ov Ttoirpioiv. 284 Sextus adv. math. VII 158 (Arcesilaus e Stoicorum placitis pro-fectus contra Stoicos disputat:) tr\v [isv yaq svSaifioviav 7tsqiyivs6$ai Sia tr)g q)qovr\6soog, tr\v Ss q)qovr\6iv %ivsi6&ai iv rolg %atoq&coiia6i,V) tb Sh 10 natoq&GiyLa sXvai bf7tsq Ttqay&sv svloyov sysi tr)v aTtoXoyiav. 285 Cicero Tusculan. disput. IV 24,53. Fortitudo est igitur af-fectio animi, legi summae in perpetiendis rebus dbtemperans; vel conser-vatio stabilis iudicii in eis rebus, guae formidolosae videntur, subeundis et repellendis; vel scientia rerum formidolosarum contrcvricvrumque aut 15 omnino neglegendarum, conservans earum rerum stabile iudicium; vel breviuSj ut Chrysippus: — nam superiores definitiones erant Sphaeri, hominis in primis bene definientis, ut putant Stoici: sunt enim omnino omnes fere similes, sed declarant communes notiones alia magis alia — quo modo igitur Ghrysippus? Fortitudo est, inquit, scientia 20 rerum perferendarum vel affectio animi, in patiendo ac per-ferendo summae legi parens sine timore. 286 JPhilo de sept. et fest. dieb. Vol. II Mang. p. 360. tr\v av-Sqsiav dqstr\v 7tsql ta Ssivd Ttqayiiatsvofisvrjv i6a6iv o£ (ir) TtavtsXtbg a(iov60L %al aypqsvtoi, %av iit\ fiqayv TtaiSsiag itqoGaty&vtai t&v {)7t0(is- 25 vstioov ov6av iTti6tr\\x>r\v. 287 Scholia in Hom. Iliad. E 2. 0dq6og Si s6tv %ata psv Etmi-%ovg q)i%o6ocpovg tb a6q>almg TtSTtoiftivai avtm oti ovSsvl av Ssivfp 7tsqi7ts6oi) %ata Ss tovg i% tov Tlsqmatov tb svshtiv slvai tov (ir\Ssv\ av Ssw

v%r)g oi)6a ocal titctGig, oi)8' iv avtolg totg e%ovefiv ditofidllei tr)v dvva[u,v, &XX avtbv iavtoo GviifidMei, Ttal {pvy}-KQOjiei %a\ tagdttei tbv 7tovr\Q6v eyxaAcbv XQii6i7t7tog^ ^dtdTtcog^ 35 oprjGi) XeyeGftai tb dStxetv eavtdv elvat ydQ TtQpg eteQov ov TtQog eavtbv tr)v dStziav." p. 1041 c. ev u£v toic irpoc TTXdTuuva TauT* eipnKe Trepl tou ty\v dbudav XerecGai uf| Trpoc eauTov d\\d Trpdc eTepov „oi Tdp KaT5 ibiav dbiKoi Kpii} cuvecTT|Kaciv eK TrXeiovujv toioutidv Tavav- 3 advorsum JSfonius. 4 explanatione Nonius. 5 hoc Alexandri est, dis q)qovr\6iv abiudicantis. 14 et omnino coni. Heine, quod non sufficit 31 Rep. p. £51 d. 33 avynqovsi Reiske, nqovsi libri. 39 ov inserui, quo lo-cum multis doctorum coniecturis vexatum sanasse mihi videor. Antecedebant haec fere: 6 yaq slg Xiystai aSiitog ov% v %axa xbv Xoyov %a\ xbv fiiov %a\ xbv xqotcov' r) 6vvekovxi tpavai %oi-vcovia §lov' r) e%xeveca cpcliag %a\ cpclo6xoQyiag pexcc loyov oq&ov Tteql 40 %Qr)6iv exaiqcov. xa&' ocov 8s etc. 12 %a\ xb libri, %a\ del. Reiske, malim xb $h. || iati Reiske, Scxai libri. 14 elg %va libri, malim eig xiva. 20 adiKovpevog Xyl., Swaiovnsvog libri. 32 Cf. n. 273 %Qr\6xoxr\g dh e%ig knovcicng ev7toir\xw.r\. 72 DE VIKTUTE. paullo post: %aQa%ettai Sh tr\ dyd%r\ r\ te cpiXo^evia^ cpiXoteyyia ttg o^xSa iteQi %Qr\(Stv ^evcov. p. 451. r\ te cpiXav&Qm^ia — — vr]' tfj Ss dvSqsia ditaQaXXa%ia xccl svtovia. Cf. III n. 280. 296 Galenus optimum medicum esse philosophum Vol. I p. 61 K. ovtoo Se %al tccg ccXXag aQetdg dvaynaiov e%ew avtdv (scil. medicum sapien-iem). 0v\x,%a6ai yaq dXXr\Xaig eitovtai^ %ccl ov% olov te [itav r\vxtvaovv Xa- io §6vti (ir) otiyl %ccl tdg dXXag h%a6ag evftvg dnoXov&ovtiag e%eiv ^ m6%eo in (liag (iiiqiv&ov SeSefiivag. 297 Plutarchus de Stoic. repugn. cp. 15 p. 1041 a. Kai urjv £v Taic Tiepi AtKaiocuvric aTrobei£ect XeYet pr]Tujc 8ti „Trdv xaT-opGiuua Kai euv6jur]jiia Kat btKaiOTTpdYr)ud ecTt* to be je KaT5 15 eTKpaTetav r\ KapTepiav f| cppovrictv f\ dvbpetav TrpaTTojuevov KaTopBuujLid ecTtv ujctc Kat biKaioTrpdYr)jua." 298 Lactant. div. instit. V 17. Denique, ut concludam disputationem, non posse eundem iustum esse ac stultum, eundem sapientem et iniustum, docet ipsa ratio. Qui enim stultus est, quid sit iustum ac bonum nescit 20 et ideo semper peccat. Ducitur enim quasi captivus a vitiis, nec resistere ullo modo potest, quia caret virtute, quam nescit. Iustus autem ab omni peccato se abstinet-, quod aliter facere non potest, quam si habeat recti pravique notitiam. Bectum autem discernere a pravo quis potest nisi sa-piens? Ita lit ut nunquam possit esse iustus, qui stultus est, ne~ 25 que sapiens qui fuerit iniustus. ibidem: Stultitia igitur est in factis dictisque per ignorantiam recti ac boni erratio. 299 Plutarchus de Stoic. repugn. cp. 27 p. 1046e. „Tdg dqstdg cpr\6tv dvtaxokov&sZv dXXr\latg^ oti [tovov tcp tbv [liav s%ovta %a6ag so s%stv, dlld xal tcp tbv xatd [tiav bttovv svsqyovvta %atd %a6ag svsq-yslv ovts ydq avSqa (pr\6t tskstov sivat tbv [ir\ %a6ag s%ovta tdg dqstdg^ ovts %qd\iv tsXsiav, r\ttg oi) xatd %a6ag Ttqdttstat tdg aQStdg." 300 Hieronymus ep. 66 (ad Pammachium) 3. Quattuor virtutes 35 describunt Stoici, ita sibi invicem nexas et mutuo cohaerentes, ut qui unam non habuerit omnibus careat: prudentiam, iustitiam, fortitu-dinem, temperantiam. 301 Philo de ebrietate § 88 Vol. II p. 186,21 Wendl. Xqr\ pivzoi [irjSe tovx* dyvoeiv oxi r\ ^ocpia^ %i%vr\ xeyy&v ovticc^ SoueZ [iev talg diacpoooig 40 ftXccig evalXdtteG&cci, tb o° ccvzr\g dXrj&eg elSog dzqeitxov epcpccivei toig 6$v-Soq%ov6l %al (ir\ rc5 7teQL%e%v{iiv(p trjg ovGiug oynm [le&eXnoftivoig, dXXcc rbv 3 v7toivsvaticc P. 6 nccl om. BP. 14 cf. Stobaeus eclog. II 7 p. 97, 5 Wachsm. 32 (prial Wy., tpccal libri. 74 DE VIRTUTE. iv£6cpQayL6(iivov v%b rfjg riyvr\g avrfjg yaQa%rf\Qa 6loqoo6l. Tbv dv$QLavro-TtOLOv (&£Ldiav i%£LV0V) %al yaX%bv Xafiovra opatil %a\ iXicpavra %ai yjQv6ov %a\ aXXag d*LacpoQOvg t>Aag5 dvb^Qidvrag d%£Qya6a6&aL %a\ iv a%a6L rovroLg (iiav %a\ rr)v avtr)v iv6r\(ir\va6^aL riyvr\vy oog (ir) (iovov i%L6rr\iiovag dXXd 5 %a\ Xiav IdLoorag rbv Sr\(iLOVQybv d%b rcov 6r\(iLOVQyr\&ivroov yvooQitiaL. — Ka&d%£Q yaQ i%\ rdbv 6l6v(jloov r) cpvtiLg %Qr\6a(iivr\ rco avrco %oXXd%Lg yaQa%-rfjQLj TtaQa (il%qov a7taQaXXd%rovg 6(iOLorr\rag irv%oo6£' rbv avrbv rQOTtov %a\ r) r^X^ia riyvrj^ (jLi(ir\(ia %a\ d%u%6vL6(ia cpv6£oog ov6a^ orav b*LacpoQOvg %Xag TtaQaXdfir}, 6yr\(iari£u %a\ iv6cpQayiferaL rr)v avrr)v a%a6aig idiav, cog 10 ravrrj (idXL6ra 6vyy£vf\ %a\ ad^Xcpd %a\ didv(ia rd 6r\(LLOVQyr\$ivra y£V£6$aL. — Tavrbv ovv %a\ r) iv ra 6ocpob dvva(iLg i%L§£i%£raL' %Qay(iar£vo(iivrj yccQ rd 7t£QL rov ,rOvrog^ £v6i§£La %a\ o6Lorr\g ovo(id&raLj rd 6h %£q\ ovQavov %a\ rcbv %ar avrdv^ cpv6LoXoyia' (i£r£coQoXoyL%r) Sh rcc %£q\ rbv a£Qa %a\ o6a %ard rdg rQOTtdg avrov %a\ (i£ra§oXdg %v r£ ralg bXo6y£Q£6LV irr\- 15 6ioLg CQQaLg %a\ ralg iv (i£Q£L %ard r£ (ir\vdbv %a\ r)(i£Qobv %£QLodovg 7ticpv%£ 6vvi6ra6%at' r\%L%r) 6h rd %Qog avftQcoTtivcov i%av6Q$oo6LV r)$boV) r)g IdiaL 7toXLrL%r) re r) %eo\ %6Xlv^ %a\ r) %£q\ oi%iag i%L(iiXuav ol%ovo(iL%r\, 6v(i%orL%r\ r£ r) %£q\ rd 6v(i%o6La %a\ rag £vooyiag. "ErL d' av r) (ihv %£q\ av&Qcb%oov i%L6ra6iav §a6LXL%r)^ r) dh %£q\ %Q06rd%£Lg %a\ d%ayoQ£v- 20 6ug vo(jLO&£rL%r\. Tldvra yaQ ravra 6 %oXvcpr\(iog oog aXrj&obg %a\ %oXv-(QW(iog 6ocpbg %£%ooQr\%£v (iterum singulae artes enumerantur) %a\ iv d%d-6aLg £v udog %a\ ravrbv kyoov bcp%"f\6£raL. 302 Olympiodorus in Plat. Aleib. pr. p. 214 Creuzer. ou £l %a\ avra%oXov&ov6Lv dXXrjXaLg al aQ£rai^ dXXa rrj l6Lorr\rL 6*Lacpi- 2bQOv6Lv. ov yaQ u6l (iia, dXXd %a6aL iv (ihv rr\ dvdQ£ia £l6lv dvSQUoog^ iv dXXco Sh 6oocpQOVL%6bg' oog %a\ %dvr£g ol fooL iv (ihv ra All u6l oY/eog, iv dXXop Sh r\Qaicog' ovdug yaQ &£og dreXrjg. Ka\ cog ^Ava^ayoqccg £%£y£ %dvra iv %cc6lv, *ev 6h %X£ovd&LV) ovroo %a\ i%\ rcbv ftdoov iQOV(i£v. Tla6a yaQ aQ£rr) cpQ0vr\6ig i6rw^ &g rd %Qa%r<^i^a £l6vla' %a6a dvdQeia, &g dyoo- 30 VL^O(ievr\' %a6a 6oocpQ06vvr\^ oog i%\ ro %Q£lrrov i%avdyov6a' %a6a 6L%aL06vvr\j r) rd %Q06r\%ovra rotg %Qa%rolg d%ovi(iov6a. 303 iPhilo de Mose lib. II Vol. II Mang. p. 135. o %a\ i%\ rcbv aQercov £loo$£ Xeye^&aL ow 6 (liav iyoov %a\ %a6ag £yu. 304 Philo de sacrif. Abel et Cain § 82 Vol. I p. 236,3 Wendl. 35 dLaLQ£riov ovv avrbv (scil. rbv Xoyov) ug %£cpdXaia %Qor\yov(i£va^ rd X£yo- (i£va i(i%i%rovra ? %a\ icpaQ(io6riov i%a6rcp rdg oi%dovg %ara6%£vdg, (jll(jlov-(livovg rovg ayaftovg roov ro^orcov^ di 6%o%6v rLva %Q0&i(i£V0L rd f5iXr\ %dvra i%} avrbv dcpiivaL %UQcbvraL. £%o%co (ihv yaQ rb %£cpdXaLOV^ fiiX£6L dh £OL%£v r) %ara6%£vr\. ovroog rb %dvrcov aQL6rov i6Q"r\(idrcov 6 Xoyog ao-40 (lovioog 6vvvcpaiv£raL. p. 237,2 § 84. rb yaQ oXov %a\ riv i6rLV r) aQ£rr) r) %ara u8r\ rd %Q06£yf\ ri(iv£raL) cpQovr\6LV %a\ 6oocpQ06vvr\V) dL%aL06vvr\v %a\ dvdQuav^ tva rdg %a& £%a6rov udor£g dLaqjOQag £%ov6lov r>%o(iivoo(i£v XarQuav %a\ %a&y oXov %a\ %ard (iiQr\. 17 7tSQL Mang., 7tgbg libri, || oixiag FH, oiniav UGr. || inXL^iXuav H iitt-[iilsia GUF. 36 oinsiovg Pap., olnsiag codd. 39 i6&r\(idto)v Pap. U, alc&r\-(idtcov F, (La^ijiidtav ceteri. 41 iv yivu UF, iv yeviasL Pap., sv iatLv ceteri. DE VIRTUTE. 75 § 9. Virtutes esse animalia. 305 Stobaeus ecl. II 64,18 W. 7AQe%ag o Sr\ %a\ 6co(ia ita6av aQe%r\v elvcci %e %a\ XeyeG&cci) %r\v yaQ Siavoiav na\ %r\v tyvp\v 6co[ia eXvai' %b yccq 6v(icpveg 5 Ttvevjia r)(ilv ev&eQfiov ov ipv^rjv r\yovv%at. 306 Stobaeus ecl. II 65,1 Wachsm. §ovXov%av Se %a\ %r\v ev r\\*Zv tyv%r\v £wov elvai' ^r\v %e yao %a\ al6&ave6$ai' %a\ \k,aXi6%a %b r\ye(iovt%bv fieoog av%r\g, o 6r\ %aXel%ai Sidvoia. Sib %a\ ita6av aQe%r\v £ suum cuique tribuendo appellatam — -------------a lege ducendum est iuris exordium: ea est enim naturae vis, ea mens ratioque prudentis, ea iuris atque iniuriae regula — — 10 quae saeclis omnibus ante nata est, quam scripta lex ulla aut quam om-nino civitas constituta. 316 Cicero de legibus II 8. legem neque hominum ingeniis exeogi-tatam nec scitum aliquod esse populorum, sed aeternum quiddam, quod universum mundum regeret imperandi prohibendique sapientia. Ita prin- 15 cipem legem illam et ultimam mentem esse dicebant omnia ra-tione aut cogentis aut vetantis dei; ex quo illa lex, quam di hu-mano generi dederunt, recte est laudata; est enim ratio mensque sapientis ad iubendum et ad deterrendum idonea. 9. iussa ac vetita populorum vim habere ad recte facta vocandi et a peccatis avocandi, quae vis non 20 modo senior est quam aetas populorum et civitatium, sed aequalis illius caelum atque terras tuentis et regentis dei. 10. Neque enim esse mens divina sine ratione potest, nec ratio divina non hanc vim in rectis pra-visque sanciendis habet. — Quam ob rem lex vera atque princeps apta ad iubendum et ad vetandum ratio est recta summi Iovis. 25 317 Cicero de legibus I 12,33. Quodsi, quo modo est natura, sic iudicio homines „humani (ut ait poeta) nihil a se alienum putarent" cole-retur ius aeque ab omnibus. Quibus enim ratio a natura data est, iisdem etiam recta ratio data est: ergo etiam lex, quae est recta ratio in iubendo et vetando: si lex, ius quoque. At om- so nibus ratio. Ius igitur datum est omnibus. Recteque Socrates exsecrari eum sole,bat, qui primus utilitatem a iure seiunxisset: id enim querebatur caput esse exitiorum omnium. 318 Cicero de legibus II 11. Omnem enim legem, quae qui-dem recte lex appellari possit, esse laudabilem quibusdam talibus 35 argumentis docent. Constat profecto ad salutem civium civitatumque in-columitatem vitamque hominum quietam et beatam inventas esse leges, eosque, qui primum eius modi scita sanxerint, populis ostendisse ea se scripturos atque laturos, quibus illi adscitis susceptisque honeste beateque viverent; quaeque ita composita sanctaque essent, eas leges videlicet nomi- 40 narunt. Ex quo intellegi par est eos, qui perniciosa et iniusta populis iussa descripserint, cum contra fecerint quam polliciti professique sint, quidvis potius tulisse quam leges. 12. Quaero igitur — sicut illi solent: quo si civitas careat, ob eam ipsam causam, quod eo careat, 3 in del. Madvig. 5 perfecta Vahlen, confecta libri. 13 populorum quod aeternum AB2 populorumque aeternum B*H. 15 dicebat ABH. 27 a natura H, a om. ceteri. 28 etiam Baiter, et libri 31 a iure C. F. W. Miiller, naturae (om. a) ABH. 38 illi adscitis Lambin., illis adscriptis ABH. 39 nominarunt Victorius, nominarent ABH. 43 quodsi ABH. DE IURE ET LEGE. 79 pro nihilo habenda sit, id estne numerandum in bonis? — Ae maxumis quidem. — Lege autem earens civitas estne ob ipsum habenda nullo loco? — Dici aliter non potest. — Necesse est igitur legem haberi in rebus optimis. 319 Cicero de legibus I 15;42. Iam vero illud stultissimum, exis-5 timare omnia iusta esse, quae sancita sint in populorum institutis aut le-gibus. Etiamne si quae leges sint tyrannorum? — — — — Est enim unum ius, quo devincta est hominum societas et quod lex constituit una; quae lex est recta ratio imperandi atque prohibendi: quam qui ignorat, is est iniustus, sive est illa scripta uspiam, sive nusquam. 10 320 Cicero de legibus I 15,42. Quod si iustitia est obtemperatio scriptis legibus institutisque populorum et si, ut iidem dicunt, utilitate omnia metienda sunt, negliget leges eosque perrumpet, si poterit, is, qui sibi eam rem fructuosam putabit fore. Ita fit, ut nulla sit omnino iustitia, si neque natura est eaque, quae propter utilitatem constituitur, utilitate 15 alia convellitur. 321 Cicero de legibus I 16,43. Quodsi populorum iussis, si princi-pum decretis, si sententiis iudicum iura constituerentur: ius esset latroci-nari, ius adulterare, ius testamenta falsa supponere, si haec suffragiis aut scitis multitudinis probarentur. 44. Quod si tanta potestas est stultorum 20 sententiis atque iussis, ut eorum sutTragiis rerum natura vertatur: cur non sanciunt, ut quae mala perniciosaque sunt habeantur pro bonis ac salu-taribus? aut cur ius ex iniuria lex facere possit, bonum eadem facere non possit ex malo? Atqui nos legem bonam a mala nulla alia nisi na-turae norma dividere possumus. 25 322 Cicero Tusculan. disp. I 45,108. Sed quid singulorum opi-niones animadvertam, nationum varios errores perspicere cum liceat? Condiunt Aegyptii mortuos et eos servant domi, Persae etiam cera circumlitos condunt, ut quam maxime permaneant diu-turna corpora. Magorum mos est, non humare corpora suo- 30 rum, nisi a feris sint ante laniatar In Hyrcania plebs publi-cos alit canes, optimates domesticos (nobile autem genus canum illud scimus esse) sed pro sua quisque facultate parat, a quibus lanietur, eamque optimam illi esse censent sepultu-ram. Permulta alia colligit Chrysippus, ut est in omni historia 35 curiosus: sed ita tetra sunt quaedam, ut ea fugiat et reformidet oratio. 323 Philo de Joseph. Vol. II Mang. p. 46. itQoa&rjKrj ydq itiu xrjg xb wvQog ajtdvxcov avrj(ji^ev7ig cpvtiecog r\ nccvoc Srftiovg TtoUteia' 7} (ihv yc\q ^ieyaXoTtoXvg oSe 0 %o6[iog etitl %al \jliu ^Q^tai itoXixela %a\ vo^lco evl. Aoyog 6e e<$xi (pvtiecog Ttqo(Sxa%Xi%bg {iev cov TtQanxeov^ aita- 40 yoqevxwbg 6e cbv ov 7toci]xeov. 4.1 6e %axa xoitovg avxai itoXeig aiteqi- 2 id add. Lambin. 6 sancita Emestius, sita libri; scita alii. || in del. Madvig. 15 eaque, quae Goerenz, ea quae A aea quae B eaque H. 16 alia Stephanus, illa libri. 20 quod si H quae si AB. 23 aut cur Bdke, aut cum libri; aut cur cum alii. 80 DE IUKE ET LEGE. yQacpoi %s slolv aQi&yLW %a\ itokvtuaiq %Qtov%aL diacpsoovtiaig %a\ *v6{iot,g ovy\ %olg aviolg. "AXXa yao TtaQ alXoig s&rj %a\ v6(iL(ia 7taQS%r}VQrj(iiva %a\ TtooGxs&siyLSva. — AYxvov 6s %b a(iL%rov %a\ d%OLvcovr\rov^ ov (ibvov EXXr)vcov TtQog PaQ§doovg r) fiaQ§aowv Ttobg "EXXrjvag dXXa %a\ %b s%arsQOv ysvovg 5 Idia Ttobg %b djiocpvkov. El& ? dtg sol%s^ %a avav%ia airLCO^svoi^ %aLQOvg afiovXrjrovg, dyoviav %aQ7tcov^ %b XvTtQoysLOv^ %r)v &sGlv, o%l TtaQaXtog r) (isGoysLog r) %a%d vr)Gov r) %a%d r\%SLQ0V r) oGa %ov%oig 6(iOLO%Q07ta %dXr\$sg r)Gvyd£ovGLv. "Eg%l oyvco(ioGLV bpiloig %av%a v6(iovg S7tscpr)(iLGav^ coG%s sl%6~ %cog 7tQ0G&rj%ai (iciXXov at %axd (iSQog 7tolt%slai (itag %r)g %ara cpvGiv. JlQQG&r)%ai, (isv yaQ oi %a%a TtoXstg voklol %ov %r)g cpvGscog oq&ov Xoyov. p. 47. ol%ia yaQ Ttolvg sG%\v iG%aX(isvrj %a\ ^Qaysta^ %a\^ ol%ovo(iia Gvvriyiisvi] %ig 7toh%sia' chg %a\ TtoXtg (isv ol%og (isyag^ Ttokvtsia ds %oivr\ rig 15 ol%ovo(iia. Av cbv (idXiG%a TtaQiGrarai rbv avrbv ol%ovo(il%6v rs slvav %a\ 7tokiri%6v^ %av %d 7tXr)%"ri %a\ {isys&r} rcov v7to%SL(isvcov dLaXXdrry. 324 Diogenianus apud Eusebium praep. evang. VI p. 264 b. itmg 6h rovg %8L{i8vovg v6(iovg r)(iuQ%r)6&UL cpr)g aitavxag %ul tdg tcoIl-talag (Adloquitur D. Chrysippum). ao 325 Cicero de republ. III 33 (Lactant. instit. div. VI 8). Est qui- dem vera lex recta ratio, naturae congruens, diffusa in omnes, constans, sempiterna, quae vocet ad offieium iubendo, vetando a fraude deterreat; quae tamen neque probos frustra iubet aut vetat nec improbos iubendo aut vetando movet. Huic legi nec obrogari fas est neque 25 derogari ex hac aliquid licet neque tota abrogari potest, nec vero — solvi hac lege possumus, neque est quaerendus explanator aut interpres eius alius, nec erit alia lex Eomae alia Athenis, alia nunc alia posthac, sed et omnes gentes et omni tempore una lex et sempiterna et immutabilis continebit, unusque erit communis qiiasi magister et imperator omnium 30 deus, ille legis huius inventor, disceptator, lator; cui qui non parebit, ipse se fugiet ac naturam hominis aspernatus hoc ipso luet maxi-mas poenas, etiamsi cetera supplicia, quae putantur, effugerit. 326 Plutarchus de Stoie. repugn. cp. 9 p. 1035 c. 3'Akou€ bk a \ifei Ttepi toutujv ev tuj TpiTiu Ttepi Geujv „ou y6p ecTtv eupeiv 35Tfjc biKaiocuvr]c dXXnv dpxr|V, oub' aXXnv Y^veciv, ri ttjv eK tou Aioc Kai Tf]V eK Tfjc Koivfic cpuceujc* evTeuGev fap oei ^ctv to toioutov Tf|v dpxrjv ^X€lv, ei ueXXouev ti epeiv Trepi dTa-Gujv Kai KaKuuv." § 3. De civitate. 40 327 Clemens Al. Strom. IV 26 p. 642 Pott. IsyovGL yaQ %a\ oi 2!%col%ol %bv (asv ovQavbv %vQimg TtoXtv' %d ds in\ yr)g iv%av&a ov%s%l TtoXsig. XsysG&aL (isv yaQy ov% slvaL Ss' GTtovdalov yaQ r) %6Xig %a\ 6 37 ^QdtL pro xl codd. a Bern. adhibiti. DE IUEE ET LEGE. 81 dr)(iog a6%siov %i 6v6rr\(ia %al Ttlrj&og dv$Qco7tcov ^Ttb vofiov 6101- %OV{lSVOV. 328 Stobaeus eclog. II 7 p. 103, 9 W. Asyov6i 6s %al cpvydda Ttdvra cpavlov slvav %a& o6ov 6rsQsrav vopov %a\ Ttokvrsiag %ara cpv6vv sitifial-lov6r\g. Tbv yaQ v6(iov slvav, %a^d%SQ siTtOfisv, 67tov6avov, ofioicog 5 6s %al %r)v TtoXvv. *I%avcag 6s %a\ Klsdv&rjg tcsqv %b 67tov6avov slvav %r)v itokiv loyov r\Qco%r\6s %ovov%ov' TJoXvg {isv (siy s6%vv oi%r\%r\Qvov %a%a6%sva6\ia^ slg o %a%acpsvyov%ag s6%v 6i%r\v 6ovvav %a\ lafisiv^ ov% &6%slov 6r) Ttolvg s6%iv; akXa {ir)v %ovov%6v s6%vv r) Ttolvg oi%r\%r\Qvov' a6%svov aQ s6%vv r) itokig. TQv%cog 6s lsyoyvsvr\g %r\g TtoXscog^ %r\g %s %a%a %b oi%r\%r\qiov %a\ %r\g 10 %a%d %b 6v6%r\[ia rcov dv^Qcortcov %a\ %qi%ov %f\g %a% d(icporsQa rovrcov, %a%d 6vo 6r\(iavv6}isva lsys6$at, %r)v Ttolvv a6%siav^ %a%d %s %b 6v6rr\(ia rcov dv-ftQCOTtcov %a\ %a%d %b 6vva\Kcp6%SQOv 6vd (%r)v sig^ rovg svov%ovvrag dva-(poqdv. 329 Dio Chrysost. or. XXXVI § 20 (Vol. II p. 6,13). %r\v Ttolvv 15 et in homine et in deo, prima homini cum deo rationis societas. Inter quos autem 5 ratio, inter eosdem etiam recta ratio [et] communis est. Quae cum sit lex, lege quoque consociati homines cum diis putandi sumus. Inter quos porro est communio legis, inter eo& communio iuris est. Quibus autem haec sunt [inter eos] communia, ei civitatis eiusdem habendi sunt. Si vero iisdem imperiis et potestatibus parent, multo iam magis. Parent 10 autem huic caelesti discriptioni mentique divinae et praepotenti deo: ut iam universus hic mundus una civitas communis deorum atque hominum existimanda <(sit). Et quod in civitatibus ratione quadam — de qua dicetur idoneo loco — agnationibus familiarum distinguuntur sta-tus, id in rerum natura tanto est magnificentius tantoque praeclarius, ut 1-5 homines deorum agnatione et gente teneantur. § 5. De coniunctione hominum. 340 Cicero de finibus III 62. Pertinere autem ad rem arbitrantur intellegi natura fieri, ut liberi a parentibus amentur; a quo initio profectam communem humani generis societatem persequimur. 20 Quod primum intellegi debet figura membrisque corporum, quae ipsa de-clarant procreandi a natura habitam esse rationem. Neque vero haec inter se congruere possent, ut natura et procreari vellet et diligi procrea-tos non curaret. Atque etiam in bestiis vis naturae perspici potest; qua-rum in fetu et in educatione laborem cum cernimus, naturae ipsius vocem 25 videmur audire. Quare <(ut)> perspicuum est natura nos a dolore abhor-rere, sic apparet a natura ipsa, ut eos, quos genuerimus, amemus, impelli. 63. Ex hoc nascitur, ut etiam communis hominum inter homines naturalis sit commendatio, ut oporteat hominem ab homine ob id 30 ipsum, quod homo sit, non alienum videri. 34:1 Cicero de finibus III 64. Quoniamque illa vox inhumana et scelerata ducitur eorum, qui negant se recusare, quominus ipsis mortuis terrarum omnium deflagratio consequatur (quod vulgari quodam versu Graeco pronuntiari solet), certe verum est etiam iis, qui aliquando futuri 85 sint, esse propter ipsos consulendum. Ex hac animorum affectione testamenta commendationesque morientium natae sunt. 342 Cicero de finibus III 65. Quodque nemo in summa solitudine vitam agere velit ne cum infinita quidem voluptatum abundantia, facile intellegitur nos ad coniunctionem congregationemque hominum 40 et ad naturalem communitatem esse natos. Impellimur autem na- 4 est add. Madvig. 6 et secludunt omnes editores. 9 inter eos del. Moser. || ei Bake, et libri. 11 deo ut iam universus H, deutiam universus B1 de.......versus A1. 13 sit add. Manutius. 26 ut add. Manutius. 38 cumque Bremius. 6* 84 DE IURE ET LEGE. tura, ut prodesse velimus quam plurimis in primisque docendo rationibus-que prudentiae tradendis. 66. Itaque non facile est invenire, qui, quod sciat ipse, non tradat alteri; ita non solum ad discendum propensi su-mus, verum etiam ad docendum. Atque ut tauris natura datum est, 5 ut pro vitulis contra leones summa vi impetuque contendant, sic ii qui valent opibus atque id facere possunt, ut de Hercule et de Libero acce- pimus, ad servandum genus hominum natura incitantur. — Quem ad modum igitur membris utimur prius quam didicimus, cuius ea causa - utilitatis habeamus, sic inter nos natura ad civilem communitatem con- 10 iuncti et consociati sumus. Quod ni ita se haberet, nec iustitiae ullus esset nec bonitati locus. 343 Oicero de legibus I 10,28. nihil est profecto praestabilius, quam plane intellegi, nos ad iustitiam esse natos, neque opinione, sed na-tura constitutum esse ius. Id iam patebit, si hominum inter ipsos 15 societatem coniunctionemque perspexeris. 29. Mhil est enim unum uni tam simile, tam par, quam omnes inter nosmet ipsos sumus: quod si depravatio consuetudinum, si opinionum vanitas non imbecillitatem animorum torqueret et flecteret, quocunque coepisset, sui nemo ipse tam similis esset, quam omnes sunt omnium. Itaque quaecunque est hominis 20 definitio, una in omnes valet. 30. Quod argumenti satis est, nullam dis-similitudinem esse in genere: quae si esset, non una omnes definitio con-tineret. Etenim ratio, qua una praestamus beluis, per quam coniectura valemus, argumentamur, refellimus, disserimus, conficimus aliquid, conclu-dimus certe est communis, doctrina differens, discendi quidem facultate 25 par. Nam et sensibus eadem omnia comprehenduntur: et ea quae mo-vent sensus, itidem movent omnium: quaeque in animis imprimuntur, de quibus ante dixi, inchoatae intelligentiae, similiter in omnibus im-primuntur: interpresque mentis oratio verbis discrepat, sententiis congruens. JSTec est quisquam gentis ullius, qui ducem <(naturam)> nactus ad virtutem 30 pervenire non possit. 344 Cicero de legibus I 15,43. Atque si natura confirmatura ius non erit, virtutes omnes tollentur. Ubi enim liberalitas, ubi patriae ca-ritas, ubi pietas, ubi aut bene merendi de altero aut referendae gratiae voluntas poterit existere? Nam haec nascuntur ex eo, quia natura pro- 35 pensi sumus ad diligendos homines, quod fundamentum iuris est. Neque solum in homines obsequia, sed etiam in deos caerimoniae religio-nesque tollentur: quas non metu, sed ea coniunctione, quae est ho-mini cum deo, conservandas puto. 345 Lactant. div. instit. V 17. In omnibus enim videmus animali-40 bus, quia sapientia carent, conciliatricem sui esse naturam. Nocent igitur aliis, ut sibi prosint; nesciunt enim, quia malum est nocere. Homo vero, qui scientiam boni ac mali habet, abstinet se a nocendo, etiam cum in-commodo suo; quod animal irrationale facere non potest: et ideo inter summas hominis virtutes innocentia numeratur. Quibus rebus apparet, 23 concludimus del. Holmius. 29 naturam margo H, om. ceteri. 32 virtutes omnes om. ABH. || tollantur ABH. 33 praeferendae AB> praepa-rande H. 37 tollentur Lambin., tollantur ABH, DE IUEE ET LEGE. 85 sapientissimum esse, qui mavult perire, ne noceat, ut id offi-cium, quo a mutis discernitur servet. 346 Origenes contra Celsum VIII 50 Vol. II p. 265,22 Ko. (p. 778 Del.). ovds yaQ tb %ovvcovi%bv TtSQiysyQaTttav codTtSQ ditb twv dXoycov £cocov ovtco %al ccTtb tcov ccyQOinotiQCov dv&QcoTtcov' &XX' S7tidr\g 6 7toii\dag ftfiag 5 TtQog Ttdvtag dv^Qcoitovg 7tS7toir\%s %ovvcovi%ovg. 347 Proclus in Plat. Alcib. pr. Vol. III p. 64 ed. Cousin. 01 fisv yaQ ccTtb (trigy Htoag sv&vg ta toiavta itdvta cog \jbOyftr\Qa Siafidllovdiv. Ovts yaQ s^aitatav sdti b*i%aicog %at avtovg ovts fiid^sd&ai ovts aTtodtSQslv^ dXk? s%ddtr\ tmv TtQafcscov tovtcov &7tb [io%Q"r\Qag TtQOSidiv s^scog 10 %a\ ddt%6g sdtiv. 01 ds aQyaloi [isda td toiavta ti%svtai Ttdvxa etc. 348 Cicero de finibus III 70. Amicitiam autem adhibendam esse censent, quia sit ex eo genere, quae prosunt. Quamquam autem in ami-citia alii dicant aeque caram esse sapienti rationem amici ac suam, alii autem sibi cuique cariorem suam, tamen hi quoque posteriores fatentur 15 alienum esse a iustitia, ad quam nati esse videamur, detrahere quid de aliquo, quod sibi assumat. Minime vero probatur — aut iustitiam aut amicitiam propter utilitates adscisci aut probari. Eaedem enim utilitates poterunt eas labefactare atque pervertere. Etenim nec iustitia nec ami-citia esse omnino poterunt, nisi ipsae per se expetuntur. 20 § 6. De nolbilitate et libertate. 349 Seneca de benetlciis lib. III cp. 28. eadem omnibus principia eademque origo, nemo altero nobilior, nisi cui rectius ingenium et artibus bonis aptius. — — Unus omnium parens mundus est: sive per splendidos sive per sordidos gradus ad hunc prima cuiusque origo 25 perducitur. 350 Plutarchus pers. de nobil. cp. 12. 6 dh XQv6L7t7tog sv %

v 5 %s%cqXv\x,svcqv^ rr\v Ss dovXsiav dyvocav chv rs s\s6rc %a\ v (tacsiXscQv sraiqoig a^iov (pv) povov iXsv-ftsqiav dXXa %a\ dqyr\v v aTteiqoi pev ol cpav-Xoi^ ifiTteiqotatOi 8' ol 6ocpoi' ov% dqa ei6i tiveg tc7>v cpavXcov iXev&eqoi, 30 8ovXoi 8e Ttdvteg. 362 Philo quod omnis probus liber Vol. II p. 454,12 Mang. Xeyetai toivvv ov% dnb 6%07t0Vj oti 6 cpqovipcog Ttdvta Ttoicov ev Ttoiel Ttdvta' 6 8' ev Ttoiinv Ttdvta oq&oog Ttoiel Ttdvta' 6 d' dq&obg rcdvta Ttomv %a\ dva\x,aq-tf)tcog %a\ d\ie\i7ttcog %a\ dve7ti7tXf)%tcog %a\ dvvTtev&vvcog %a\ d^r\\iicog. &6t' 35 i%ov6iav 6yr\6ei itdvta 8qav %a\ %>r\v eog fiovXetai' ch 8e tavt' e\e6tiv^ iXev-&eqog ccv eXr\. dXXa \xr\v Ttdvta cpqovificog Ttoiel 6 a6telog' \iovog dqa i6t\v iXev&eqog. 363 Philo quod omnis probus liber Vol. II p. 454, 31 Mang. %a\ \ir\v ov \ir\ iv8eyetai \ir\t dvay%a6ai \ir\te %coXv6ai, i%elvog ov% av eXr\ 8ov- 40 Xog' tbv 8e 67tov8alov ov% e6tiv avay%a6ai ov8e %coXv6ai' ov% dqa 8ovXog 6 67tov8alog' oti 8* ovt dvay%d£etat ovte %coXvetai SfjXov. %coXvetai (ihv yaq 6 (ir\ tvyydvcov cbv oqeyetai' oqeyetai 87 6 6ocpbg tmv aTt dqetrjg, cbv aTtotvyydveiv ov %ecpv%e. %a\ \ir\v ei dvay%d^etai^ 8f\Xov oti a%cov tt %otet. dv$qcb%otg 8e ai %qd£etg r) d% dqetfjg ei6t %atoq&cb(Jbata r) 45 &%b %a%iag d(jiaqtf)\iata r) \ie6a %a\ d8tdcpoqa. td pev ovv &%' dqetf\g ov 8 7tQoatdrt^ r\ ditayoqsvri scripsi, Ttqotdttet r\ ditayoQSvet vulgo. 16 ma-lim v6\iog. 34 ave7ttlr\7ttcog cod. Mediceus. 44 dv&Qaoitoig (i. e. dvotg) scripsi, iv olg vulg. DE IURE ET LEGE. 89 PLaG&ELg, aUJ s%cov (alqsta ydq s6tLV avtm) itdv& o6a dqd' ta $' ditb %a~ %lag ats cpsv%ta ovd' ovaq itqdttEL. ovSs (ir)v rcc ddLacpoqa sl%6g (scil. d%ovta itqdttSLv\ Ttqbg a %a&d7tsq i%\ %Xa6tLyyog r) $LavoLa L6oqqo%EL, 6LdLday{isvr\ \xr\ts cog bX%bv e%ov6l dvva^LV svdidovaL {ir\t' cog d%o6tqocpr)g d^ioLg 8v6ys-qaivsLV. ££ cbv s6tL 8r\Xov otL ovdsv d%cov %olsl ovff dvay%d£staL. dovXog 5 o SLTtsq r)v, r)vay%d£st> dv' co6t} iXsv&sqog av sXr\ 6 d(Stsiog. 364 Philo de poster. Caini § 138 Vol. II p. 30,17 Wendl. tovto d' i6x\ xb 8oyiiatL%cotatov oxi 6 Gocpbg fiovog iXsv&sqog ts %al aq%cov %av pvqiovg tov 6co[iatog syr\ ds6%6tag. _ 365 Dio Chrysost or. XV § 31 (Vol. II p. 240,32 Arn.). co6ts og 10 av r\ Ttqbg ccqstrjv %aX6og ysyovcog, tovtov %qo6r)%SL ysvvalov Xsys6$aL---------. dXXa (ir)v ov% olov ts ysvvalov \Csv slvai tLva^ {ir\ svysvr) ds wvtov, ovd svysvr) ovta {irj iXsv&sqov slvaL. 6)6xs %al tbv dysvvr) %a6a kvdy%r\ 8ov-Xov slvaL. 366 Stobaeus ecl. II 107,14 W. %sq\ 8s svqjvovg, sxl Ss svysvovg 15 oi fihv xcbv i% tr)g aiqs6scog sitr\vsyfi"Y\6av i%\ tb XsysLV %dvxa 6ocpbv xolov-tov slvai^ ol $* oii. ol {isv ydq oYovxaL ov [iovov svcpvslg yiyvs6$aL itqbg dqsxr\v i% cpvcscog^ dXXd %ai tLvag i% %axa6%svf)g^ %a\ tb iv talg itaqOL\x>iag Xsyofisvov xovxo d%s8s%avxo (frg. trag. adesp. 227 N.) (isXstr\ iqovLG&ELG* sig cpv6LV %a^i6xaxaL ^ 20 to $ o(iolov %al Ttsql svysvsiag VTtsXa^ov^ co6xs svcpvtav (isv slva %OLvmg s^lv i% cpvGscog r) i% %axa6%svr)g ol%siav itqbg dqsxrjv, r) s^lv %a& r)v EvavdXr\7ttOL dqstrjg si6i tLvsg' tr)v 8 svysvsiav e%lv i% ysvovg r) i% %ata6%svr\g oi%siav %qbg dqsxr\v. § 7. luris communionem non pertinere ad brnta animalia. 25 Cf. Phys. IV § 2, 367 Diog. Laert. VII 129. stt ccQetiusi ccbtolg ^r\8\v slvai rftilv diKaiov TCQog td aXXa £v dit dXbyov cpv6scog %al %ata6%svr\g ipLXr\g yLvoftsvcov, cov tr\v altiav ovdslg {isv ivvTtdqycov tolg 7t0L0v6L Xbyog dvab^sjstaL' ovds ydq s%ov6lv av-tbv — — TtoXsLg ovv itaq* dv&qcoTtOLg ^istd TtoXXcov vits6tr\6av ts%vcov %al 35 Siatd^scog voklcov' itoXLtslaL 8h %al dqyal %al r\ys^oviaL iv dv&qcoTtOLg r\tOL ai %vqicog si6iv o#tgo£ %aXov\x,svaL, 6%ov8alai tLvsg %SLg %a\ ivsqyzLaL, r) %a\ ai %atayjqr\6tL%cotEqov ovtcog ovoLia^o^isvaL Ttqbg tr\v %atd tb dvvatbv i%sivcov iii[ir\6LV' i%sivaig ydq ivoqmvxsg ol i7tLXSXsvy(isvcog voiaoxsftr\6avtEg 6vvs6tr\6avto tag aqi6tag itoXutsiag %a\ tag aqyag %a\ tdg r\ys^ioviag^ cov 40 ovdsv iv tolg dXbyoLg s6xlv sfiqsLV. 1 iativ scripsi, slciv vulgo. 8 tiovog D, \iovov U. 13 ntaGa Reiske, Ttdvta libri. 16 ditrxv&yftriGav Canter. 16 tb Canter, rm libri. 18 tivccg Heine, tovg libri. 23 i% yivovg Canter, svysvovg libri. 32 loyt%f\g A. 90 DE IURE ET LEGE. Vol. I p. 352,4 Ko. tr\v ftsiav ds cpvdLv ^aviiacftsov (is%ql tcov dXoycov s%tsiva6av tb olovsl TtQog td XoyL%d LLLLir\LLa. 369 Cicero de finibus III 19,63. Ut enim in membris alia sunt tamquam sibi nata, ut oculi, ut aures, aliqua etiam ceterorum membro- 5 rum usum adiuvant, ut crura, ut manus, sic immanes quaedam bestiae sibi solum natae sunt: at illa quae in concha patula pina dicitur, isque qui enat e concha, qui quod eam custodit pihoteres vocatur, in eamque cum se recepit includitur, ut videatur monuisse ut caveret: itemque formicae, apes, ciconiae aliorum etiam causa quaedam 10 faciunt. Multo*** haec coniunctio est hominis. Itaque natura sumus apti ad coetus, concilia, civitates. 370 Sextus adv. math. IX 130. tavta Sr\ 7taQr\vovv ol tcsql tbv Uv&ayoQav Tttaiovtsg (scil. %OLVcoviav slvai uva r){iLV TtQog tcc aXoya tcov ^cocov). ov yccQ si sdtL tL §Lr)%ov 6V tjlicov ts %al s%sivcov Ttvsviia^ svd"bg 15 s(5tL tLg r){iLv 8L%aL06vvr} TtQog tcc aXoya tcov ^cpcov. idov yccQ %al 6lcc tcov Xi&cov %al Slcc tcov cpvtcov 7tecpoitr\%s tL TtvsvLLa^ codts r\Liag avtolg GvvsvovGftaL, dXX* ovdsv stitLV r\iiiv di%aLov TtQog tcc cpvtcc %al <(tovgy Xi&ovg ovds LLr\v tsiivovtsg %al 7tQ%ovtsg tcc toiavta tcov dcoiidtcov dSL%oviisv. ti ovv cpadLv ol J£tcoL%ol §L%aL06vvr\v tLva %al s%L7tXo%r\v s%slv tovg dv$Qco- 20 Ttovg TtQog dXXr\Xovg %al tovg ftsovg; ov %a&o6ov sdtl tb sXr\Xa%bg dia Ttdv-tcov Ttvsviia^ STtsl av %al TtQog td dXoya tcov ^cocov sv r\6v6\idtcoV dXXa %a\ tovtcov aTtotQeTte^^e^ tb \ir\ %Qr\6i\iov \nr\6e dvay%alov ev r\6ovy\ Ttavtaypftev e^eXavvovteg. 375 Philo de sacrif. Abel et Oain § 46 Yol. I p. 220,19 Wendl. 6vttbv elvai %ecpv%e to aXoyov, tb \iev TtaQa tbv aiQOVvta Xoyov^ ov 20 acpQOva cpa6i tiveg^ to 6e %at e%to\ir\v Xoyov^ cog tcov £cocov td \ir\ Xoyi%d. 376 Anecdota Paris. ed. Cramer Vol. I p. 244 (Schol. in Eth. Nicom). 01 'ETtMovQewi, %ai tiveg tcov v6teQov Stcoi%cov \1ete6i6p6av %a\ tolg dXoyoig ev6ai\noviag. 25 5 %qo}\l£vois Porphyrius. 10 tcqos th del. Bernardakis. 13 slg tccg i(pr\\i£Ql6as libri, corr. Dii. 15 dUaiov Bernardakis (S?); ofaslov libri. 20 cbg dXoyov tbv dqpQOva Pap. UFL2, bv acpgova ceteri. 25 nemo certe hoc dixit ex antiquioribus Stoicis, neque Chrysippus neque eius discipuli. Ethica VII. De affectibus. § 1. Notio affectus et singulorum affectuum definitiones. 377 Clemens Al. Strom. II p. 460 Pott. *OQ{ii) phv ovv cpoQa $ia-5 voiag eiti %i i) dito tov' itaftog Ss 7tlsovd£ov6a OQ(ii) i) v slg xb v%b xf\g xovxcov %Qaxst6&aL xvQavvtdog. 390 Plutarchus de virtute morali cp. 10 p. 450c. ev be toic irepi 'AvojuioXofiac 6 XpucnriTOc evmibv „oti xucpXov ecnv f) 7 %ul addidi. 26 i'cov Usener, oaov libri. 27 dnsi^g libri, corr. Usener. || Sg Meineke, %u\ libri. 28 ov huc transposui, post rods habent libri sv. 38 rov add. Wachsm. 44 'AvcoLialLas Reiske. DE AFFECTIBUS. 95 6pTr) Kai iroXXaKic juev ouk ed opav tcx eKcpavfi, TroXXaKic be toTc KaTaXajuPovojuevoic eTriTrpoc0eT" juiKpov TrpoeX0iuv „Ta T<*p eTriYiYVojueva," qprjci „Trd6r| eKKpouei touc Xoticjuouc Kai ict ubc eTepuuc ^aivojueva, f3iaiuuc Trpouj0ouvTa eTri Tac evavTiac TrpdSeic." erra xpfl?ai JudpTupi tlu Mevdvbpiu Xctovti (Kock Frg. Com. 5 III p. 173) Oijuot TaXac ^tojt^, tcou tto05 ai cppevec fiutuv eKeTvov fjcav ev tw cujjuaTi tov xpovov, ot3 ou TauT5, dXX3 eKeTv3 fjpoujueGa; Kai TrdXiv 6 XpuciiTTroc TrpoeX0uJV „Tou Xotikou (cprjci) £ujou cpu- 10 civ ^x°VT0C TrpocxpflcOai eic eKacTa tuj Xotuj Kai utto toutou Kuf3epvdc0ai, TroXXaKic aTrocTpeqpec0ai auTOV fjjudc, aXXrj pi-aiOTepot cpopd xpwuevouc." 391 Andronicus tzsq\ Tta&cov 1 (p. 11 Kreuttner). Ild&og i6%\v dko- yog ipv%f\g %ivr\6ig %a\ Ttaqa cpv6iv r) oQ(ir\ 7tksovd£ov6a.----------%d Ss ysvi- 15 %w%SQa Tta&rj %s66aQa' kv7tr\^ cpofiog^ iTti^v^iia^ f)Sovf\. kv7tr\ (jlsv ovv i6%iv dkoyog 6v6%okf\. r) S6£a 7tQo6cpa%og %a%ov TtaQOV- clag^ icp co oiov%av Ssiv GvG^sXXsti&ai. cpofiog Ss dkoyog s%%ki6ig' r) cpvyf) aitb 7tQ06do%co(isvov Ssivov. ijti&Vfita Ss dkoyog OQS^ig' r\ Sico^ig 7tQo6So%co[isvov aya&ov. 20 r)8ovf\ Ss akoyog S7taQ6ig' r) S6£a 7tQ06cpa%og dya&ov TtaQOV^iag, sq? co olov%ai Sslv iTtaiQS^&ai. 392 Philo de Mose lib. III Yol. II Mang. p. 156. sg dkoyov Ttd&ovg, r) TtaQa cpv6iv i7taiQ0v6r\g %a\ (is%sa)Qi£ov6r\g r\Sovf\g^ r\ 6v6tskkov6i\g sp-Ttakiv kvTtrjg %a\ %aftaiQQv6r\g r) d.7to6%QScpov%og %a\ d7to%Hvov%og %r\v i% 25 svftsiag 0Q\if\v cpofiov, r) %r\g STti&vpiag TtQog %d fif\ 7taQ0v%a sk%ov6r\g %a\ a7to%sivov6r\g §ia. ibid. %b (isv yaQ %ov 6c6[ia%og (scil. %dkkog) iv 6v[i-lis%Qia [isqwv sv%Qoia %s %a\ sv6aQ%ia %sl%ai3 — — %b Ss %f\g Siavoiag iv aQpovia Soy(id%G)v %a\ aQS%c7>v 6v{ncpcovia etc. 393 Cicero Tusculan. disput. IV 7,14. Est ergo aegritudo opinio 30 recens mali praesentis, in quo demitti contrahique animo rectum esse vi-deatur; laetitia opinio recens boni praesentis, in quo efferri rectum esse videatur; metus opinio impendentis mali, quod intolerabile esse videatur; libido opinio venturi boni, quod sit ex usu iam praesens esse atque adesse. 35 394 Stobaeus ecl. II 90,7 W. Tr\v (isv ovv i%i%v^.iav Uyov6iv oqs^lv sivav a7tsi&r\ koyco' ahiov S} av%f\g %b So^dfeiv aya&bv STticpsQS^&ai^ ov 7taQOv%og sv dTtakkdi-oiisv, T^g S6£r\g av%f\g iypv6r\g %b d%d%%wg %ivr\%i%bv (jtQ06cpa%ov %ov ov%G>g av%b 6qs%%ov slvai}. Qofiov S' slvai s%%ki6iv a7tsi\ff\ koyco^ afaiov (f av%ov %b So^d^siv %a%bv i7ticpsQS6$ai,5 %f\g S6%r\g %b %ivr\%i- 40 %bv \%aY\ 7tQo6(pa%ov iypv6r\g %ov ov%cog av%b cpsv%%bv slvai. Av7tr\v S' sivai 6v6%okf\v ^\fvyf\g d7tsi%'f\ koyco^ avziov S' av%f\g %b So%d£stv %QQ6cpa%ov %u%bv itaQSivai) sgo' ro %a$r)%si \6v6%skks6$ai. cHSovr\v S' slvai S7taQ6tv 38 dtd%%(og del. Salmasius, 39 TtQoccpatov—slvai add. Wachsm. 41 jtcd del. Wachsm. || ftvtog F, corr. Heeren. 96 DE AFFECTIBUS. ipv%r)g ccTtei&r) Xoyco, aXnov c¥ avtr)g rb 6o]-d£sLv %Q06cpatov dya&bv %aQst-vai^ icp' ch %a$r\%eC) i%aiQs6$ai. cT%b llsv ovv tr)v i%L^v\niav vitdyerai rd roiavra' OQyr) %a\ ra eidr\ avrr)g (^v^ibg %al %6log %a\ (ir)vig %a\ %6rog %a\ %i%Qiai %a\ rd roi- 5 avra)^ sqcorsg 6cpo6Qo\ %a\ %6&0i %a\ lllsqol %a\ cpiXr]6oviai %a\ cptXo%Xovriai %a\ cptXo6o£iat %a\ rd okLOLa' v%b 6s rr)v r)6ovr)v i%t%atQS%a%iat %a\ a6(is-vl6llo\ %a\ yorjretai %a\ rd OKLOta' v%b 6e rbv cpofiov o%vot %a\ dycoviat %a\ s%%Xr]i~tg %a\ ai6yyvai %a\ ftoQvfioi %a\ 6sL6L6aLiLOviaL %a\ 6iog %a\ 6si-Liara' v%b 6s rr)v Xv%r]v cp&ovog, £r)Xog, ^r]Xorv%ia^ sXsog^ Ttiv&og, ocyftog, 10 d%og, dvia^ b6vvr]^ cc6r]. Stobaeus ecl. II 92,18. rovrcov 6s rcov %a&cov rd llsv iiLcpaivsLv rb icp co yiyvsrat, olov slsov ? cp&ovov, i%t%atQS%a%iavy ai6%vvr]v' rd 6s rr)v I6i6rr]ra %r)g %ivr]6scog^ olov b6vvr]v^ 6st[ia. 395 Stobaeus eel. II 91,10. OQyr) klsv ovv i6nv i%L$VLLia (tovy 15 riiicoQrj^a^&aL rbv 6o%ovvra r)6i%r]%ivai %aQa rb %Q06r)%oV fyvLibg 6s OQyr) ivaQiOfisvr]' %6Xog 61 oQyr) 6iOi6ov6a' LLr)vig 6s OQyr) slg 7taXaico6LV dito-rs&SLLLivr} r) iva%o%stLLivr]' %6rog 6s OQyr) i%ttr]Q0v6a %atQov slg niicoQiav' 7ti%Qia 6s OQyr) %aQa%Qr)LLa i%Qr]yvvKLSvr}' SQCog 6s i%t($oXr) cptXo%ottag 6td %dXXog ihLcpaLVOLLSvov' rto&og 6s i%L&VLLia rov eQcott d%6vtog' LLieqog 6e 20 irtL&VLLia cpiXov ditovrog biLLXiag' cpLXr]6ovia 6s i%L&v(iia 7}6ovc7)v' cpiXo-TtXovria 6e TtXovrov' cptXo6o%ia 6e 66%r]g. 396 Diog. Laert. YII 113. sTti&viLia 6i i6nv aXoyog OQS&g, vcp' r]v rdrrsrai %a\ tavta' 6%dvtg^ LLt6ogy cptXovt%ia^ OQyr)^ sqcog^ Ltr)vtg^ ftvLLog. s6n 6s 7} klsv 6itdvLg im&VLLia ng iv d%otsv%SL %a\ olov %s%coQi6Liivr} i% 25 rov 7tQayLLarog^ rsraiLivr] 6s 6ta%svr)g i^t avrb %a\ 6%coLLivr]' Lit6og 6s i6nv iTtL&vfiia ng tov %a%6bg slvai nvi \ksrd %QO%o%r)g nvog %a\ %aQata6scog, cpiXovi%ia 6s STti&VLLia ng 7tSQiaiQi6scog? OQyr) 6e eTti&VLLia nLLcoQLag rov 6o%ovvrog r)6i%r]%ivai ov %Q06r]%6vrcag' sQcog 6i i6nv iTtL&Vfiia %Lg (%aC) ov%\ TteQi 67tov6aiovg' e6n yaQ eTtifioXr} cpiXoTtoCiag 6id %dXXog iLLCpaivoiLevov' %oiLr)vLg 6i i6nv oQyr] ng TtSTtaXaLcoKiivr} %a\ i%L***%6rog i7tLrr]Qr}n%r) \6i\ OTtSQ sKLcpaivsrai 6id roov6s' ELTtSQ yaQ rs %6Xov ys %a\ avrr)LLaQ %ata7tiipr}, dXXd rs %a\ iLsroTti^&sv s%si %6rovy ocpQa rsXi66r}. 6 6s ftvLiog i6nv OQyr) dQ%0Liivr}. 35 397 Andronicus 7tso\ Tta&cbv 4 (p. 16 Kreuttner). 'ETtL&VLiiag Si6r] %£'. OQyr) llsv ovv i6nv iTtL&viLia niLCOQiag rov r)6i%r]%svai 6o%ovvrog. &VLLog 6s OQyr) ivaQ%OLLivr]. XoXog 6s OQyr) 6LOi6ov6a. 40 UL%Qia 6s OQyr) 7taQa%Qi)LLa e%Qr]yvvLLevr}. Mr)vLg 6s OQyr) sig %aXaico6w k%on$siLivr]. Korog 6e OQyr} %aiQov S7tirr]Qov6a elg nLLcoQLav. "EQCog 6h i%L&V[Jiia 6coiLan%r)g 6vvov6iag. 2 cvarsXlsc&cii—icp' m ^a^iqycsL add. Salmasius. 4 cnotog P, corr. Heeren. 16 ditors^ei^ivT] Meineke, dTtori^s^ievr] libri. 19 ndXXovg libri. || rov ^Qoart libri, tov sqcollsvov Meineke, ^ojtt5 Zocora Andr. 22 r) 6s iTtL&viiia BP. 26 7tQ0C%07tr)g B ntQojj%07tr}g P. || itqoctdcscog B itaqaCtdcscog (aqcc in litura) P3. 29 ov% r) BP. || icrlv Uen P. || cptliVTtoviccg B cptXoTtovlag P. 30 xvg om. B. || i7tL6%otog B e%ijj%otog P. DE AFFECTIBUS. 97 aXXog sqcog' S7ti&v\iia cpiXiag. dXXog sqcog' \&7tr}Qs6ia ftscov slg vacbv %ata%o6\i7}6iv %al %aXmv] ov iTti- fioXr]v %aXov6i cpiXoitoitag Sia %dXXog s\k>cpaivb\xsvov. 'I\isQog Ss S7ti&v\iia cpiXov kitdvtog b\niXiag. TLb&og Ss STtc&v^iia %atd sqcota aitovtog. 5 Av6\isvsia Ss 8v6voia S7titr}Q7]u%7] %al %a%07toiog. Av6voia Ss S7ti$v\iia tov %a%g slvai tivi avtov svs%sv snsivov. *Atyi%0Qia Ss S7ti&v\iia tayy s\n7ti7tXa\isv7]. ^Pityotp&aXyiia Ss tayvt7\g Ttsql tb ISslv tb Tto&ovpsvov. STtdvvg 8s sm&vtiia atsXijg. 10 TqayvtTjg 8s STti&vfiia dvco\iaXog. "EtQig Ss S7ti&v\iia slg dvtita^iv %a%07toi7}U%r\v. UqoGTtdftsia Ss STtiftvpia 8sSovXco\isvt}. QiXr}8ovia 8s S7ti&v\iia r)SovG)v d\istqog. 0LXoiQ7]\iatia 8s S7tL^v\iia \a%Qr}6tog r\\ a\istqog %Q7]\idtcovc 15 QiXoti\iia Ss STtiftvpia d\istQog ti\i7}g. &i,Xo£cota 8s STtL&Vfiia £cor)g dXoyog. (DiXo6co\iatia Ss STti&vpia 6co\iatog sv&Tjviag Ttaqcc tb Ssov. Ta6tQi\iaQyia Ss STt^v^iia a\istQog 6iticov. OivocpXvyia 8s STti&vfiia oivov a7tX7]6tog. 20 Aayvsia 8s sTtiftvpia 6vvov6imv a\istqog. 398 Cicero Tusc. disp. IV 21. Quae autem libidini subiecta sunt, ea sic detiniunt, ut ira sit libido poeniendi eius, qui videatur laesisse iniuria, excandescentia autem sit ira nascens et modo existens, quae &v\i(o6i,g Graece dicitur, odium ira inveterata, inimicitia ira ulciscendi 25 tempus observans, discordia ira acerbior intimo animo et corde con-cepta, indigentia libido inexplebilis, desiderium libido eius, qui non-dum adsit, videndi. Distinguunt illud etiam, ut libido sit earum rerum, quae dicuntur de quodam aut quibusdam, quae %at7]yoQ7}\iata dialectici appellant, ut ha- 30 bere divitias, capere honores, indigentia rerum ipsarum sit, ut honorum, ut pecuniae. 399 Sextus adv. math. VII 239. 6 Xsycov tbv sqcota „l7tifioXr)v slvai cpiXoTtoita^ 6vvs\icpaivsi tb ^vscov mqaicov"'^ %al sl \it] %atd Q7]tbv wvto sncpsQT}' ov&slg ydq ysqovtcov %al d%\i7}g cooav \ir} syovtcov soa. 35 400 Diog. Laert. VII 114. r)Sovr} 8s s6uv dXoyog S7taq6ig scp' ai-QStip 8o%ovvu 'bTtdqysiVj Ibcp> r)v tdttstai %7}X7}6ig, smyai,QS%a%ia, tSQtyig, Sid-yy6ig. %7\X7}6ig \isv ovv s6uv r)Sov7} Si cotcov %ata%7]Xov6a^ S7tvyaiQS%a%ia Ss r)Sovr} stc dXXotqioig %a%oig, tSQipig Ss, olov tQStyig, TtQOtQOTtT} tig tyvyrjg STtl tb dvsifisvovy 8idiv6ig Sh dvdXv6ig aQStf]g. 40 401 Andronicus tzsqI Tta&cbv 5 (p. 19 Kreuttner) eH8ovr)g siSr} s'. 'A6\jbsvi6\ibg \isv ovv s6uv r)8ovr) STtl a7tQo68o%7}toig dya&oig. Tsqtyig 8s 7}8ovr} St? otyscog r) 6V d%or)g> 2 v7tr}Qsala—naX&v aliena seclusi. 15 u%q7]6tos r) seclusit Wachsmuth. 23 definiuntur libri opt 26 animo Lambin., odio libri. 31 sit Bentley, est libri. 38 %ata%lw6a BP. Stoicorum veterum fragm. III. 7 98 DE AFFECTIBTJS. Kf\Xr\cstg Sh f)Sovf) St anorjg %ata%r\XovcSa' r) f)Sovr) i% Xoyov te %a\ (iovcSt%f\g r) St &7tdtr\g ytvofiivr\. 'E7tt%atQS%a%ia Sh f)Sovf) stcI totg tcov TtiXag dtv%r\\kacstv. Tor\tsla Sh f)Sovf) %ai mtatr\v r) Std (laysiag. 5 402 Stobaeus ecl. II 91,20 W. i7tt%atQS%a%ia Sh f)Sovf) 1% dXXo- tQioig %a%otg' dcS{isvtcS[ibg Sh f)Sovr\ sitl d%QOCsSo%f\totg' yor\tsia Sh f)Sovf\ oV otyscog %atd cc7tccir\v. 403 Cicero Tusc. disp. IV 20. Voluptatis autem partes hoc modo discribunt, ut malivolentia sit voluptas ex malo alterius sine emolu-10 mento suo, delectatio voluptas suavitate auditus animum deleniens; et qualis est haec aurium, tales sunt et oculorum et tactionum et odoratio-num et saporum, quae sunt omnes unius generis ad perfundendum ani-mum tamquam inliquefactae voluptates. Iactatio est voluptas gestiens et se efferens insolentius. 15 404 Cicero de finibus II 4,13. Sed hoc interest, quod voluptas dicitur etiam in animo, vitiosa res, ut Stoici putant, qui eam sic detl-niunt: sublationem animi sine ratione, opinantis se magno bono frui. 405 Clemens Al. Strom. II p. 491 Pott. (allato notissimo illo Sarda- 20 napalli epigrammate): %a&6Xov yccQ ov% dvay%atov tb if)g f)Sovf)g Ttd&og, S7ta%oXov&r\{Jia Sh %Qsiatg itcs\ cpvcSi%atg, Ttsivrj, Sityst, (jiyst, yd\ioo. El yovv iavtr\g Si%a Tttstv otov ts f)v r) tQOcpf\g TtQOcsiscs&at r) TtaiSoTtotstv^ sSsi%&r\ av ovSspia sti^a %Qsia tavtr\g. Ovts yaQ sviQysia, ovts Std&ecstg ovSh [if\v [iSQog n r){jiiiSQOv f)Sovf\' aXV f)7tovQyiag svs%a TtaQTjX&sv slg tbv ^iov^ cocSTtSQ 25 tovg aXag cpacst tf\g TtaQaTtitysmg tf\g iQOtpfjg %aQtv. *H Sh dcpr\vtdcSa aXXoig corpora possunt; sed corporum offensiones sine culpa accidere possunt, animorum non item, quorum omnes morbi et perturbationes ex aspernatione rationis eveniunt; itaque in hominibus solum existunt; nam bestiae simile quiddam faeiunt, sed in perturbationes non in-30 cidunt. 427 Cicero Tiise. disp. IV 26. Definiunt autem animi aegrota-tionem opinationem vehementem de re non expetenda, tamquam valde expetenda sit, inhaerentem et penitus insitam. Quod autem nascitur ex offensione ita defmiunt: opinionem vehementem de re non fugienda in- 35 haerentem et penitus insitam tamquam fugienda. Haec autem opinatio est iudicatio se scire, quod nesciat. Aegrotationi autem talia quaedam subiecta sunt: avaritia, ambitio, mulierositas, pervicacia, ligurritio, vinulentia, cuppedia et siqua similia: Est autem avaritia opinatio vehemens de pecunia, quasi valde expetenda 40 sit, inhaerens et penitus insita, similisque est eiusdem generis definitio reliquarum. 27. Offensionum autem definitiones sunt eius modi, ut inhospitali-tas sit opinio vehemens valde fugiendum esse hospitem, eaque inhaerens et penitus insita, similiterque definitur et mulierum odium, ut Hippo- 45 lyti, et, ut Timonis, generis humani. 8 est vitium cod. Gryph., et vitium ceteri. 18 paris h. dissensiones Bentley, partis h. dissentientis Ubri. 25 non seclusit Bentley. \\ ut inseruit idem. DE AFFECTIBUS. 105 428 Seneca ep. 75,11. Ut breviter finiam: „morbus est iudicium in pravo pertinax, tamquam valde expetenda sint, quae leviter expetenda sunt" vel si mavis ita finiamus: „nimis immineie leviter petendis vel ex toto non petendis aut in magno pretio habere in aliquo habenda vel in nullo." 5 429 Galenus de locis affectis I 3 Vol. VIII p. 32 K. %ivr\6scog S' ov6r\g %ard ysvog Sirrr\g, dXXoLco6scog re %al cpoqag^ orav eig {lovipov dcpi-%r\rav Sid$s6iv r\ dXXoico6ig^ ovoyL&ferai v66r}{ia, %aqa cpv6iv ov6a Sr\Xovou Sud&s^ig' %ara%qcofisvoi $' eviore %a\ rr\v roiavrr\v Sid&s6i,v ovo^d^o^isv Ttd&og. 10 430 Cicero Tusc. disp. IV 32. Aegrotationes autem morbique ani-morum difficilius evelli posse putantur, quam summa illa vitia, quae vir-tutibus sunt contraria. Morbis enim manentibus vitia sublata esse pos-sunt, quia non tam celeriter sanantur, quam illa tolluntur. § 3. De tritms constantiis. 15 431 Diog. Laert. VII 115. elvai Ss %a\ evitafteiag cpa6i rqslg^ %a-qdv, svXdfisiav, fiovXr\6iv. %a\ rr\v (isv %aqdv svavriav cpa6\v elvav rr\ r\Sov^ ov6av svXoyov s%aq6iv^ rr\v Se evXdfieiav rco ratione aversa incitata est vehemen-tius, ea libido est vel cupiditas effrenata, quae in omnibus stultis inveni- 5 tur. 13. Itemque cum ita movemur, ut in bono simus aliquo, dupliciter id contingit. Nam cum ratione animus movetur placide atque constanter, tum illud gaudium dicitur; cum autem inaniter et effuse animus exultat, tum illa laetitia gestiens vel nimia dici potest, quam ita definiunt: sine ratione animi elationem. Quoniamque ut bona natura adpetimus, sic a 10 malis natura declinamus, quae declinatio cum ratione fiet, cautio appel-letur, eaque intellegatur in solo esse sapiente; quae autem sine ratione et cum exanimatione humili atque fracta, nominatur metus; est igitur metus ratione aversa cautio. 14. Praesentis autem mali sapientis affectio nulla est, stultorum aegritudo est, eaque adficiuntur in malis opi- 15 natis animosque demittunt et contrahunt rationi non obtemperantes. Ita-que haec prima definitio est, ut aegritudo sit animi adversante ratione contractio. Sic quattuor perturbationes sunt, tres constantiae, quoniam aegritudini nulla constantia opponitur. 439 Plutarchus de virtute morali cp. 9 p. 449 a. Olg %a\ avrol (scil. 20 Stoici) rQOTtov nva Sid rr\v svdqysiav vitsi%ovrsg „aib*si6$ai rb ai6%v-vsG&ai %aXov6i %al rb rjdsG&ai, %aiqsiv %al rovg cpofiovg svXafisiag" ravrr\v {isv ovSsvbg av oiria6a\3isvov rr\v svcpr\\x,iav^ si rcc avra %d&r\ itQ06-u&epeva (isv tg) Xoyi6\ncb rovroig %aXov6i rolg 6v6{ia6ij fia^o^ieva Sh' %al j}ia£6(isva rbv Xoyi6\ibv s%sivoig. orav Ss Sa%QVOig sXsyyjopsvoi %al rQopoig 25 %al %Qoag (israfioXalg avrl Xv%r\g %a\ cpoftov Sr\y[iovg nvag %a\ 6vvsoQ6sig Xsyco6i, %al TtQO&vfiiag rag STti&vpiag vito%OQitcovrai^ 6ocpi6ri%dg So%ov6lv, ov cpiXotiocpovg Si%aico6sig %a\ aTtodqatisig s% rcov itQay^drcov fir\%ava6&ai, Sid rcov 6vo[idrcov. %airoi itdXiv avroi rdg %s %aodg s%sivag %a\ rag fiov-Xr)6sig %a\ rag svXafislag svrca&sLag %aXov6iv? ov% dita^siag^ OQ&cbg sv- 30 rav&a %qco^svov roig 6v6[ia6i,. 440 Galenus de H. et Plat. decr. IV 4 (140) p. 354 M. Chrysip-pus inducitur: (ir) 6vy%cjQa)v iitl tavxov Xsysiv al6%vvsGftai %al al-SslGftai, [itfd' rjdsG&ai %a\ %alosiv, aXti anoifiovv aitavta xal [is%ql tcbv ovo^dtcov d^ioov (avrbv) sv tolg tfvyyod[iiiatfiv. 35 441 Galenus de H. et Plat. decr. V 7 (173) p. 468 M. shs Ss %qo6-Lstiftai %a\ cpsvysiv Xsysig, sXrs Sico%svv^ sXr scpisti&ai^ SiacpsQSi ovSsv, coOitSQ ovSs si ftovXsti&ai r) 0Qsys6&ai r) dvriitoisiGftai r) d^itd^s^^av r) STtiftvpsiv. r) yaQ rcbv roiovrcov 6vo(idroov SiaiQS6ig ovSsv sig rr)v 7taQOV6av 6%styiv 6vi-vr\6iv^ dXX avrb rovvavriov a%aiQog r s6r\ %a\ rr)v TtSQi rcbv TtQay^idrcov 40 £r)rr\6iv sig rr)v 7tso\ robv 6vo\idrcov dybcpi6fir)rr\6iv ditdysi. Sib %a\ rsyyd-^ovraL rivsg s£s7tLrr\Ssg i)7tSQ rov \ir\Ssv TtSQav&r^vai Ttobg s%a6rov rcbv ovo- 2 appellemus Weseriberg, appellamus libri. 4 (a> ratione aversa Orel- UuSy ratione adversa libri. 11 cum Bentley, si cum libri. 14 a add. Mich. Brutus. 15 stulta autem libri. \\ eaque Bake, ea qua libri. 20 olg %a\ avrol Turnebus, o^ %a\ avrotg libri. 26 avvsogasig corruptum, cvv&Qorjaeig Hauptius. 28 dinaicaosig Xyl., Svanavaeig libri. 108 DE AFFECTIBUS. (idtcov Ivi6ta6%at^ sl \jlsv OQ&ysGftat, 7to\iatog siitoiq tbv dttycovta, \ir\ 6vy-%c0Q0vvtsg ^bqsysti&ai" Xsystv^ a6tslov yaq ti tr\v oqs^lv slvai %al \iovov tov GocpoV) vitaoysiv yovv avtr\v 0Q\ir\v XoyL6ti%r\v siti ti 00ov %or\ rjdovtog, av Ss „S7tL&v\iSLv", ovcVs ofttcog 6vo\id^SLV 6vy%coQOvv- 5 tsg' tb \isv yao Sii\)r)v ov% sv toig cpavloig \jlovov, dXXa %al tolg c\(Stsloig ylyvsti&ai, tr\v cV sitL$v\jbiav avtr\v ts cpavXr\v slvai %al yuovoig toig cpavloig syyivs6&aL) slvai yao oqs^lv d&QOcog QSTttL-%r\v TtQog tb tvy%dvsLV. sl Ss \ir\ \ia%Qov ovtcog avtrjg 6ql6\iov itoirfisisv^ dUJ oqs^iv [ts] dXoyov v7taQ%SLV siTtcov, STtLtL\ir\6sL \idXa 6s\iv v lilbri IV (quibus demonstratur oti MQiGeig rov ^yeiioviTiov xa rtd&ri). 456 Diog. Laert. Zeno 111. 8o%et 8e avxolg xk vtcifiryi. %QL6eig elvai, %a&d (pr\6i XQv6i7titog ev x

OQa tLVL %al cpv6sL ipv%r)g roi) XoyL%ov SLa%s%QL^isvov^ dXXd tb avtb tr)g if)V%r)g [iSQog, b Sr) %aXov6L S^dvoLav %a\ r)ys[iovL-%6vj SloXov tQSTtopsvov %a\ [istaftdXXov sv ts tolg 7td&s6t %a\ talg 20 %atd s%lv r) §La&s6LV {istafioXalg, %a%Cav ts yiyvs6$aL %a\ aQStrjv, %al {irjdsv s%slv dXoyov sv savtob' Xeys6&aL Ss aXoyov^ otav tm TtXso-vdtpvtL tr)g 0Q^ir)g^ l6%vqco yevopevoo %al %Qatr\6avtL, TtQog tt tcbv dtoTtcov TtaQa tbv aiQovvta Xoyov e%cpeQrjtaL* %a\ ydQ tb Ttd&og slvaL Xoyov TtovrjQOv %al d%6Xa6tov, e% cpavXrjg %al SLrj{LaQtrj{ievrjg %QC6ecog 25 6cpodQOtrjza %a\ Qco^rjv 7tQo6Xa^o\)6rig. Of. ibidem cp. 7 p. 446 f. svlol Ss cpa6Lv ov% stSQOV slvat tov Xoyov tb Ttd&og ofiSs SvoZv StacpOQdv %a\ 6td6LV^ dXXd svbg Xoyov tQ07tr)v STt* diMpotSQa, Xav&dvov6av r)[iag o^vtrjtt %a\ td%SL {tsta(5oXr)g' oi) 6vvoQcbvtag otL tavtov s6tL tr)g ipv%r)g oh 7tscpv%sv S7tL&v[isiv %al 30 tistavosZv, OQyC&^&aL %a\ SsS^svaL^ cpeQS^&aL TtQog tb aC6%Q0v vcpJ r)Sovr)g %a\ cpeQo^evr] TtdXLV avtr)g e7tLXayLfidve6&aL' %a\ ydQ eTtL&vpLav %al OQyr)v %a\ yofiov %a\ td toLavta Ttdvta, S6t,ag elvaL %a\ %QC6eLg TtovriQag^ ov Tteov ev tt yLyvoiievaq tr)g i)V%r)g [leQog^ dXXd oAou tov r)ye[iovL%ov QOTtdg %a\ el%$Lg %a\ 6vy%ata&e6eLg %a\ bQ{idg %al oXcog 35 iveQyeCag tLvdg ov6ag ev oXCyco \ista7ttcotdg ? &67tSQ al tcbv TtaCScov S7tLSQO[ia\ ib QaySalov %a\ tb 6cpoSQbv S7tL6cpaXsg vTtb d6ftsvsCag %a\ d$e$aLOV s%ov6l. 460 Galenus de H. et PM decr. V 6 (168) p. 448 M. Posido- 32 cpsQo^vri — ccvtfjg scripsi, cpsQO^vr]g—avtfjg libri. 112 DE AFFECTIBUS. nius Chrysippi sententiam speetans: „to Sr) roov Tta&cbv ahtov^ rov-rs6rt rr)g rs dvoLioXoyCag %a\ rov %a%o8aCLiovog (5Cov, rb Lirj %ard Ttav sitsG&aL rcb sv avrop SaCLiovL 6vyysvsl rs ovxl %a\ ri\v oLioCav cpv6LV s%ovtL top rbv oXov %o6liov SLOL%ovvrL, roo 8s %sCqovl %a\ £opcb8sL Ttors 5 6vvs%%XCvovrag cpsQsG&aL. ol 8s (sc. oi itsol XQv6L7t7tov) rovro Tta-QtSovrsg ovrs sv rovroLg /5sXrLOv6L rr)v alrCav rcbv Tta&cbv, ovr sv rolg %sq\ rr\g svSaLLiovCag %ai dLioXoyCag oq&oSo-%ov6lv. ov yaQ fiXs7tov6LV^ orL TtQoorov s6rtv sv avrfj rb %ard Lir]-Ssv aysti&aL V7tb rov dXoyov rs %a\ %a%oSaCLLOvog %a\ d&sov rr)g loijjvpjs" &v roirotg cpavsQoog 6 IIo6sL8oovLog sSC8a%s, 7trjXC%ov aLiaQ- rdvovtiLV oC TtSQt rbv XQiitiLTtitov, ov liovov sv rolg ttsql roov xa&cbv XoyL6Liotg, dXXd %a\ Ttsoi rov rsXovg. ov ydQ obg sxslvol Xs- yovtiLv dXX' obg 6 HXdroov s8CSa%s, rb rf[ cpv6sL %r)v oLioXoyovLisvcog s6rCv. 461 G-alenus de H. et Plat. decr. IV 1 (135) p. 334 M. %ard 15 lisv rb otQorsQov ttsql ijjv%r)g ^l^XCov 6 XgiidLTtitog ov% OTtoog dvrtksysL^ LirjSsLiCav slvaL rr)g tyv%r)g SvvaLiLv r) STtL&VLirjrL^riv r) &v-LiosLSr), dXXd %al rd 7ta&r]Liar avroov s%SLda6%SL %ai roitov ditovsiiSL rov 6ooLiarog svam %ard Ss rd ttsql roov Tta&oov ditavra, rd rs r^Ca^ 8l obv S7tL6%s7trsraL td Xoyt%d 7tso\ avrcov tpf\rr\iiata^ %ai TtQoGsrt rb 20 &SQa7tsvrL%0Vj o Sr) %a\ r)&L%bv STtLyQacpovtiC rLVsg, ov%s&' oLioCoog sv-QCti%sraL yLyvoo6%cov, dXXa rd lisv obg STtaLicporsQC^oov yQacpSL, rd 8s obg LtrjSsLiCav r)yovLisvog slvaL SvvaLiLV rr)g ipv%r)g Lirjrs S7tL&vLir]rL%r)v Litfrs ftvLiosLSr). %ard lisv yaQ rr)v s%r\yr\6LV roov, 6ql6lioov rov Ttd&ovg^ SLicpaCvsL rLvd SvvaLiLv aXoyov sv rfj tyv%f] rcbv ita&oov alrCav vitdQ%SLv^ 25 obg oUyov v6rsQov S7tL8sC£>oi rr)v qi\6lv s%r\yr\6dLisvog avrov' sv 8s rolg stps^fjg sv&a tflrsl, TtotSQa (%qC6sl^ s6r\v f[} %qC6s6lv STttyCyvsraL rd Ttd&rj) TtQOCpavoog d7to%ooQsl rr)g Ilkdroovog 86%^ bg y ovSh rr\v aQ%r)v sv rfj 8taLQS6sL rov TtQofiXrJLiarog r)%CG)6s %a\ raiirrjg STtLLivrj^&rlvaL. %aCroL rovro TtQcbrov sv&vg sy%aXs6svsv dv rLg avrop TtaQa rb rr)g 30 8LaLQs6soog sXXLTtsg s6cpaXLisvop. rb yaQ roL Ttd^og^ oiov 6 SQoog, r\roL %QC6Lg rCg s6rLV, i) %qC6s6lv STttyLyvoLLSvov, r) %Cvr]6Lg s%cpoQog rr)g STtL&VLiriri^rig SvvaLtscog. ovrco Sh %a\ 6 %6Xog r\rov %qC6tg r) STtoLisvov rt ravrrj Ttd&og dXoyov^ r) %Cvr\6Lg 6cpoSQa rr)g &VLiosL8ovg SvvaLisoog. 6 8s y ovS' ovrcog sy%ooQovv sCg r^Ca rsLivs6$aL rb TtQofiXrjLia Lisra- 35 %SLQC%sraL rbv Xoyov S7tt8sL%vvvaL TtSLQooLLSvog, cog cclislvov si'rj %QL6sLg VTtoXaLifidvsLV avtd %a\ ov% sTttyLvoLisvd tLva ralg %qC6s6lv, STttXa&oLisvog cbv avrbg sv rtp TtQorsQOp rop TtSQL il>v%r)g syQaijJS, rbv iisv sQoora rr)g sitL&vLir]rL%r)g slvaL SvvaLisoog^ rbv 8s %6Xov rr)g ftvLiostSovg. 26 add. Miiller. DE AFFECTIBUS. 113 idem V 1 (155 i. f.) p. 405 M. XQv6L7t7tog \ihv ovv iv tco TtQco-tco jtSQt Tta&cbv aitodsiKvvvai Ttsiaatai, %Qt6SLg ttvag slvai tov Xo-yi6ti%ov ta Ttd&rj, Zrjvcov d' ov tdg %ql6sl^ avtdg^ dXXd tdg STttyLy-vo\iivag avtalg 6v6to%dg %ai %v6SLg, STtaQOstg ts kol 7ttco6stg tr\g tyv%r\g iv6\iL&v slvaL td 7td&r\. 5 idem V 7 (175) p. 477 M. dlld %ai %atd td TtsQi Tta&cbv 6vy-yQa\i\iata, td ts tQta td XoyL%d %a\ tb %cooig avtcbv ISCa ysyQa\i\iivov V7t> avtofi) tb &SQa7tsvtL%6v ts %ai r\&L%bv S7tLyQacp6{isvov. Gralenus de propriorum animi affectuum curat. 1 Vol. V p. 3 K. ysyQamat \ihv ovv XQv6L7t7t

rca. Similia av tcp Tta^l %a-&03V r)&L%oo exstitisse testatur Gal. IV 5 (144) p. 365 M. W« V j 20 Has affectus definitiones Galenus probare studet cum Platonis decretis congruere. Ad intellegenda Chr. verba utilia haecce: ajtaidr) yccQ r)7tC6tato Siio 6ri{iaLv6{iava TtQog tr)g „aAoyog" cpeovrig, oov tb ataQOV fiovXataL {idvov 8rilov6&aL %atd tbv oqov^ tb %ooo\g %QC6aoog, OQ&cog aitoCriGa \iri8a\iCav V7toALtt6{iavog dynpL^oXCav^ dXX> avtbg SriX&Gag^ r6tt 25 tr)v %atd tb 7td&og OQ[ir)v aloyov alvaC cpri^L, %afr o6ov dita^tQaittai tbv Xoyov %a\ ditatpal too Koyop %a\ %ooQ\g %QC6aeog yCvataL. Std pav ovv tov d%a6tQdcp\taL cpdvat tbv K6yov i%ebQL6a tr)v %atd tb Ttd&og dXoyov %Cvri6LV ta)V di\)v%CQV ta %al tcbv dXoyeov ^cpcov.--------i% \iav 8r) tcbv toLovtcov 8aC%vvtai tb (irjt' di\)v%m tLvl \ir\t dX6ycp ^c6g5 itd&og hyyi- 30 va6%*at il)v%L%6v. iitaLSdv 8a yQdcp^ %coQig loyov na\ %QC6acog yCyva-6&aL tr)v %atd tb itdftog %CvrpLv, alta 6vvdittcov icpaiftg Xayrj^ vov%l aC SLri{iaQtri{iavQ3g cpaQataL %a\ TtaQLScbv tt natd tbv Myov'\ %a\ „a7ta6tQa{i[iavQog ta %a\ aTtaL&eog avtop"^ SLOQCfet, tcov d^iaQtrnidtcov td Ttd&r} %a\ rtdvv Saovtoog. td fihv ydQ djiaQtrjfiata yLO%ftriQa\ %qC- 35 6aLg al6C^ %a\ [6] Xoyog iipav6\iivog trjg dArj&aCag %a\ SLrniaQtrniivog. tb Sa Ttd&og — d7tai&r\g i6tv tco X6yop %Cvr\6ig ipv%r)g. Exempla affe-runtur Agamemno filiam caedens (nomen deest) et Medea pueros tru-cidans. ibid. cp. 3 (139) p. 349 Mii. Gral. ideo potissimum Chrys. vitu- 5 tq oQiiy Miiller tfjg oQiirjg libri, 9 olg Miiller cclg li. 14 del. Mii. 23. 26. 30 cave ne Galenus fraudem tibi faciat. 35 6 del. Mii. DE AFFECTIBUS. 115 perandum iudicat ort arjrs S7tSQ%siQr\6sv oXcog ra TtQog rcbv TtuXuicov slQrjusva 8taXv6a6&at %a\ TtQog avrbv StacpsQsrut^ vvvl usv yivs6&at voui^eov ra 7td$r\ avsv Xoyov %u\ %Qi6scog^ vvvl 8' ov u6vov %Qi6s6tv S7ts6ftut v%alg, sGbg ts %a\ 35 S6%r\g {isvov6r\g, syLTtiTtXa^ftai ts toov 7ta%"Y\tL%cbv %Lvrj6scov toi)g dv&qoo-Ttovg^ %a\ Sbd tovto TtavXdv ttva Xa^dvovtog tov Ttdftovg %a\ r\6v-%a6avtog, tbv Xoyov S7tL%qats6tsqov yivs6&aL. tavta ydq dXr\d"f\ jjlsv &6tLV) slTtsq tLvd %a\ aXXa, [id%etaL Sh talg VTto$s6s6LV atitov, %a&d7tsq %a\ td S7tLcpsq6{isva t6vSs tbv tq6%ov s%ovta. 21 %al seclueit Miiller. DE AFFECTIBUS. 119 „A€T€Tai be kcu TOiaOxa eic tx\v ueiapoXriv tujv TraGujv (8 10S) — — Xaiipripoc be Kopoc CTUTepoio yooio. Kai €Ti xd xoiauTa eicxoKaxd tx\v XuTrnv aYu>Yov(Eur.fr.576N") --------xoTc be bucTUXoOci ttuuc 5 Tepirvov to KXaucai KdirobupacOai Tuxac. Kai €Ti toutudv ecpe£fjc* (8 113?) cQc cpaTO' toici 6e irdciv ucp3ijuepov aipce tooio. Kai- (Eur. El. 125. 126) T6v auTov dve'Tetpe yoov, dva^e TroXubaKpuv an&6va."io s6tL 8s d^isXsL TCaytTCoXXa %a\ dXXa toiavta TCaQa tobv 7COLr\toov a&QoZGai iiaQtVQia rov %a\ X\)7Cr\g %a\ SaxQrieov %a\ nlavftyLcbv %ai ftQrjvov %a\ vC%r\g %a\ ti\kr\g %a\ TCavtoov [ts] tobv tocovtoov s\x>7ci7cXa-6$ai tovg av&Qcoicovg, sq? olg ovSsv %aXs7Cov s6tc 6vXXoyi^s6d"aL tr\v altCaVj 8l r]v sv too %qovoo Tcavstat [isv tcc Tcd&rj, %Qatsl Sh tcbv 6q- 15 \iobv 6 Xoyog. obg yaQ scpistaL th 7Ca&r\tL%hv tfjg ^)v%r)g ol%sioov tv-vcbv 0QS%tcbv, ovtoog %a\ tvy%avovtoov avtobv sytTCLTcXataL, %dv tovtoo tr)v savtobv %Cvr\6iv %a$C6tr\6tv, r\ttg s%Qatst tr\g OQ[if\g tov %cpov %a\ %a& savtr)v r\ysv scp ott 7taQr\ysto. Ultima (a verbis s6tt Ss a\isXst) omnia Posidonio tribuenda arbitror. 20 468 Plutarchus de virtute morali cp. 10 p. 449 d. "I6a toCvvv ta aybaQtr\\iata Tcdvta %a\ 7ta6ag ttxts^asvot tdg apaQtCag, sl psv ccXXr\ 7Cr\ 7CaQ0Qcb6t th dXr\&sg ov% s6ti %aiQog sv tcp TCaQovtv 8LsXsy%SLV, sv Ss tolg 7cXsio6v cpaivovtac %o^tSfj TCaQa tr\v svaQystav svi6td^svot top Xoyoo. Tcav ptsv yaQ nd&og dptaQtia %at' avtovg s6tt %a\ TCag 6 Xv- 25 7Cov{jbSVog r) cpoflovytsvog r) STCtftvybobv dytaQtdvst. (isydXat Ss tcbv TCa-ftcbv StacpoQat %atd th (idXXov %a\ th r)ttov oQobvtat — — — — tavta toivvv %a\ td totavta Sta%Qov6[isvot „tdg S7Ctta6stg tobv ica&cbv %a\ tdg 6cpoSQotr\tag ov cpa6t yCyvs6ftat %atd tr)v %qC6lv, sv r\ th a[iaQtr\tt%0V) dXXa tdg 8r\%stg %a\ tdg 6v6to- 30 Xdg %a\ tdg Sta%v6stg slvat tdg th fiaXXov %a\ th r\ttov tco Xoyop Ss%oiisvag." p. 450b. s%slvo (f i% tovtov XrjTCtsov, ott 6vy%03Qov6t %a\ avtol trjg %QC6scog stSQOV slvat to dXoyov^ %a& 0 cpa6t yiyvs6&at th Ttdftog 6cpoSQotSQOv %a\ ^sl^ov^ SQt^ovtsg TCQog tovvofia %al th ss Qr\(iaj td Ss TCQay^tata StSovtsg totg StacpsQStv th 7Ca&r\tt%hv %al dXo-yov roi) XoyL£o[i£vov %a\ %QCvovtog a7CO(paLVoiiivoLg. 469 Galenus tcsqI x. x. tyv%r\g r)ftftv ed. Bas. I 351 K. p. 820. Sicc 11 ^ati Cornarius, trad. hi. 13 ^qtjvov A, §v&(iov Hamilt. || rs seclu-sit Miiller. 24 itlsioGi libri, nd&EGt Reiske. 30 drj&ig Amyotus, %r\§ei$ libri. 32 Xoyca libri, aXoym Mez. 120 DE AFFECTIBUS. xovxo (scil. Posidonius) naxd ys xr\v Ttsqi xwv ita&wv Ttqay^axslav ivavxiw-xaxa cpqovsl XqvGltvjzw %a\ iv xw tceql xr)g diacpoQag xwv &qexwv, itoVkd [nkv wv slits XqvCiTtTtog iv xolg loymwg £rjXov(isvoi,g Ttsov xwv itaftwv xfjg tyv%r)g ^s^ipd^isvog^ sxi 6s itkslw xwv iv xolg Ttsql diacpoQwv xwv aQSXwv. 5 470 Philodemus itsol 6oyr)g Col. I (p. 17 Gomp.). st [ihv ovv sotsti^ia tolg tysyov6i jiovov, aXXo ds jirjds sv itoiovtftv r} *f*/3a . . Acogf Btcov sv top itSQi tr)g oQyfjg %al XqtiGiititog sv t{co)v 7ts(fjl) itaftwv (& s)Q(a)7t sv(ti)%(p, xav {istoicog %6tato. 471 Galenus 'de H. et Plat. decr. V 2 (158) p. 413 Mii. dXXd, 10 vr) dia, oprj6st tvg l6ojg tcov ZltGJlzcov^ &6%sq ovv %a\ Xsyov6iv, ov tr)v avtr)v dvaXoyiav slvai tfj tyvftfi Ttobg tb 6G)[ia xatd ts ta Ttd&rj %a\ ta vo6rj[iata %a\ tr)v vytsiav. At; Gralenus inquit, Chrysippus ipse hanc corporis et animi analogiam instituit. tt Sh Xov^iitxog sv t

v%fj tolg %atd tb 600^ 8r)lov olybai ysyovsvai, %a\ ov povov ys Std tr)g itooysyoa[iiisvr}g Qrj6smg^ aXXd %a\ §1 yccQ tovvoyva %al tbv Xoyov avtoov alvai tbv avtov^ el ya 8r) 6vvcbvv{id cpr\6vv V7raQ%evv avtd." — — ort pev ovv TtQonevtav tco XovtiiTtTtcp dvaXoyiav ccita6av e%r\yev6$ai ta %al cpvXdttevv^ ex toritcov 8r)Xov. al da aitv%avQrj6ag avtb Ttovelv^ ov tvy%dvav tov TtQote&avtog, ov% dito6tataov adtl tr)g o^ioiotrjtog^ dXXd (416 Mii.) ty 10 dvda6naXia ^e^bitteov^ cbg ovk dXrj&et. tovto #' ovdav r\ttov avtcp Tcal Tcatd tbv ecpe%r)g vrtdQ%ev Xoyov ccitavta tbv ev tcp Tteol ita&cov rj&vnej. yQacpev yovv cbde' „Ato Kai KaTd Tpoirov TrpotiKTat Zfjvuuvt Xotoc. r\ bk Tfjc MJuxfic vococ ojLioiOTaTT] ecTi tt) tou cujjuaTOC aKaTacTacia. 15 XeycTai be etvat cwjuaTOC vococ f| dcu|UjueTpia tujv ev ainuj, OepjuoO Kai ijjuxpou, 2npou Kai utpqO." Kai ii€T3 oXira' „CH b'ev tuj ciujuaTi uTieia euKpacia tic Kai cujujueTpia tuljv b' etpn|uevujv." 20 Kai TrdXiv ecpeS-fjc* „Otjuat T&p eivai eue?iav ciujuaTOc tv]v dpicTrjv tujv pn0ev-tujv euKpaciav." Kai TrdXiv eqpeHric „AeTCTai bk Kai TauTa ouk citto TpoTrou ctu tou cubjuaToc, 25 bioTt f) ev GepjuoTc Kai ipuxpoTc Kai utpoTc Kai SnpoTc Tevojuevn cujujueTpia f\ dcujujueTpia ecTiv uTieta r| vococ, f\ b3 ev veupotc cujuiueTpia f| dcu|ujueTpia icxucri dcBeveta Kai euTOvia f\ aTOvia, f\ b" ev toTc jueXect cujujueTpia fj dcujujueTpia KaXXoc r| atcxoc." Sequentibus Gr. multis verbis probare studet; Chrysippum dicere so nequivisse: tivcov e6tv [ioqvcov r) tr)g i})V%r)g vyieva 6v[i{ietQva %al vo6og a6v\x>\x,etQva. 47 la Galenus de H. et Plat. decr. V 2 (160) p. 420 M. naitov yQacpev y ecpe%r)g cov oXiyov £{i7tQ06&ev avtov vtaQ£&&{iriv QrJ6£cov ooSi. , „Ato Kai KaXf) rj aicxpd ipuxf] dvdXoTov pn0fjceTat KaTd 35 cujujueTpiav tc Ttva Kai dcujujueTpiav Toia)vc-e tivujv juepujv." --------tiva ff e6tl tavta td tfjg ipv%r)g {lOQva^ [ir) Svvd^evog ev- Jtetv^ chg ccv ev evv [idvcpj top Xoyv6tixcp^ %a\ tr)v vyievav avtrjg xal tr)v vo6ov uai tb xdXXog xav tb av6%og tv&ayvavog, dvayndXetav %eQV- 11 avTcb Miiller, avty codd. 20 6' siQr^ievcov Miiller diyiQrni. codd. 122 DE AFFECTIBUS. 7tXs%stv ts tbv Xoyov %a\ tcbv ivsQysLobv avtfjg cbg {isqgdv [ivy]\iovsvsLV. £(ps$r)g yovv olg TtaQS^i^irjv obS\ yQ&(psi' „"Ecxt be xfjc i|ii>xfic liepn, b\* ujv 6 ev auTfj Xoyoc cuv-€CTnK€ kcu f) ev auxuj bidGecic. Kai ecrt Ka\f) fj aicxpd u/uxf) 5 KaTd to fjTejuovtKov juoptovj e'xov outwc f| outuuc KaTa touc otKeiouc juepicjuouc." Ttoiovg oi%siovg \iSQL6\iovg, eo Xqv6l%%s^ %Q06yQatyag icps$r)g ccitak-Xd^stg r)[iag 7tQay\idteovA aXV ovty ivtav&a TtQO^syQatyag^ ovt ev aXXeo tiv\ tcov 6savtov $i$Xicov, aXX* &67tSQ ov% iv tovteo tb itav %vQog io vitaQ%ov tr)g %sq\ tcbv Tta&obv 7tQay\iatsiag, a%o%coQslg ts 7taQa%Qr)\ia tr)g didatixaXiag avtov %a\ iirjwvvsig tbv Xoyov iv tolg ov 7tQo6r]%ov6L7 Ssov S7tL\islvai %a\ Sst^aL^ tiva itots e6tL ta [lOQLa tov XoyL6tL%ov tr)g ^v%r)g. 472 Galenus de H. et Plat. decr. V 3 (161) p. 425 Mli. Ana- 15 logiam, quam inter corporis et animi condiciones intercedere iudieat, demonstrare Chrysippus non potuit \istd toi) %a\ 6vy%slv sig tavtbv tr)v & vyisLav tr)g tl)v%r)g %a\ tb %dXXog. STtl \ihv yccQ tov 6eb\iatog dxQLflcog ai)tcc SLC0Qi6ato, tr)v \ihv byisLav iv tr) tebv 6tOL%sicov 6v[i[istQia &i{isvog^ tb Ss %dXXog iv tfj tcbv [lOQicov. iSr\Xco6s 20 yccQ 6acpebg tovto Sloc tr)g 7tQoysyQa\i\isvrjg bXiyov s\L7tQ06$sv Qrj6scog, iv fi tr)v [ihv vyisLav tov 6eb\iatog iv ftsQiioig %a\ ^v%QOlg %a\ ^rjQolg %a\ vyQolg 6v\i\istQiav slvai cprpLv, ccTtSQ Sr) 6toL%sia SrjXovotL teov 6eo\idteov i6tiv, tb Ss %dXXog ov% iv tr\ teov 6tOL%sieov^ dXX' iv tr\ teov iiOQioov 6v\i\istQia 6vvi6ta6&aL vo\ii&L etc. 25 p. 427 M. %atd y&Q toi)g oinsiovg tov Xoyov \iSQL6\iovg %aXr)v f) al6%Qav S(pr\6s yiyvs6&aL i\)v%r\v. vyLccivov6a v %—cov. 31 yikovg Corn., itollovg MA. 33 ftdtsQa seripsi, ^atQa libri. 37 verba comipta. Ham. avtfj. 124 DE AFFECTIBUS. cu b3 ubc eceioec juacTov [eKeivrjc] ^KpaXibv Siqpoc (piXriju5 eoeHw, TrpoboTiv aiKdXXuuv Kuva." p. 380 Mu. 60ev Kai auToc 6 XpucnTTroc eTriqpepujv epei* „Ai6 TidvTiuv tujv qpauXuuv outuu TrpaTTOVTuuv diTOCTaTi-5 kujc Kai evboTiKiuc KaTa iroMdc aiTiac, dc0evujc Kai KaKUJC eKacTa irpdTTeiv av \eYOiVTO." De verbis „%atd itollag aitiag" disputat Galenus: Utinam mul-tas illas Chr. causas protulisset: si ydo ttg 7tQo6s%ot tbv vovv^ ovSsv ovtcog svQrjtist 6vvs%ov tr)v 7tsa\ tcbv Tta&cbv TtQaypatsiav, %at \id-io Xt6ta tr)v $SQa7tsvtt%rjv, sv fj tavt' syQatysv, chg tb Ttdtiag yvoovai tccg aitiag^ vcp cbv a7to%coQOv6t tcbv s% aQ%r)g %Qidscov ol %ata Ttdfrog tt TtQdttovtsg. 6 Ss ys totforitov Sst 0v{i7ta0ag d%Qt($cbg s%StSd(S%stv^ cdtit ovS' avtrjv tavtrjv r^g \is\ivrjtat vvv sSrjXcoGs Gacpcbg. Versus quosdam Medeae Euripidis attulisse Chrys. in lioc libro 15 Gr. testatur p. 382 Mu.: r) Ss ys MrjSsia (ItaG&sitia itQog tov &v\iov, vtSQi rjg %a\ avtr)g ov% olS1 OTtcog 6 XQVtitTtTtog ov% aitiftdvstat %a& iavtov tcov EvQtTtiSov \is\ivrj\isvog sTtcbv (Eur. Med. 1078. 1079) Kal [lav&dyco [isv, ola Sqccv \isXXg) %a%d, ®v\ibg Ss KQsitiGeov tcbv i\icov ^ovXsv\idtcov. 20 Cuius rei exemplum bos versus attulerit Chr.? ex Gfaleni loco non patet. ' 474 Origenes contra Celsum I 64 Vol. I p. 117,16 Ko. (p. 379 Delarue). %a\ tavta S' av itQotiftstrjv totg Asyo\isvoig ott XQvtitit-Ttog sv tG) msqI Tta&cbv d,SQa7tsvtt%co TtstQatat vitsQ tov %ata6tst-25 A Del., n ceteri. 29 nccl EH, om. ceteri. DE AFFECTEBUS. 125 juovric tujv iraOuJV to TrpOKaTaXaf36v boTJua tqv utto tou rrd-Gouc evoxXoujuevov uf| ttujc ttj aKatpuj rrepi ttjv dvaTpOTrf]v tujv TTpOKaTaXapovTiuv ty\v vpuxiiv boTJuaTujv cxoXr) fj ctxw-pouca 6epaTreia TrapaTr6Xr)Tai." Orjci be oti „kSv fjbovf) fj to aTaGov Kai touto cppovfj 6 utto tou irdGouc KpaToujuevoc* ou- 5 bev tjttov auTiI) porjGrjTeov Kai TrapabetKTeov, oti Kai toic f]bovfiv TaTctOov Kai TeXoc TtGejuevoic dvojuoXoTOujuevov ecTi irdv TrdOoc." 475 Galeims de H. et Plat. decr. IV 6 (149) p. 383 MtL Xoti-GiTVJtog S3 ovxe rfjg iv tovtoig ivaVTim6eoog al6&avexai %al [ivoCa eteoa 10 yoayei tovavta^ xa&aTteo iTteiSkv 'kiyry „"Ecti b\ ujc oijuai, KotvoTaTov f) dXoToc auTrj cpopd Kai aTrecTpajujuevr) tov Xotov, KaG3 6 Kai Gujuw cpajuev Tivac cpe-pec0ai." Kai TrdXtv* 15 j,Aio Kai eiri Tuivbe tujv ejUTraGujv ujc Trepi e5ecTr|KOTUJV exojaev Kai ujc irpoc TraprjXXaxoTac TLOtoujueGa tov Xotov Kai ou Tiap3 eauTOic oub3 ev eauToTc ovTac." Kai ecpeSfjc be TrdXtv egrjToujuevoc auTd TauTa* „CH be TrapaXXaTf| T^TveTai Kai f| e£ auTou dvaxujprjctc ou 20 KaT3 dXXo ti r| Tfjv tou Xotou drrocTpocpfiv, ujc TrpoeiTrojuev." rd %e yao vd"v^oo (peo^e^&ai" xal „i%e6Tr}Kevai" %al „ov itaQ eavxolg ovS* ev eavxolg elvai" nal 7tav& ro6a xoiavxa, v%r)g 6vvi6Ta6&ai, na&aTteo %al tcc ovTCjg s%ovta* ^ 25 „Aio Kai TOiauTac cctiv dKoucat (pwvdc £tti tc tujv epujv-tujv Kai tujv dXXujc c^obpa eTrtGujuouvTUJV, Kai eiri tojv opti-£ojuevujv, oti tc tuj Oujuijj GeXouct xaQilecQai Kai edv auTOuc etT5 ajuetvov eiTe jufj Kai jurjbev Xctciv auToTc Kai uuc touto ck TravTOC T€ TpoTrou TTOtrjTeov, Kai ei biajuapTdvouct Kai et 30 dcuucpopov ecTtv ai»T>oTc." %a\ yao %al Ta ovTwg vitb tov Xov6i7t7tov Aeyo^ieva etc. — — o(ioia Se Tolg Ttooyeyoaiiiievoig xal Ta ovTtog V7tb tov Xqv6l7t7tov keyoyLeva^ na&aTteQ e%ei xal TaSe' „Oi'ac judXtCTa cpopdc Kai oi epujjuevot dHtouci irpoc eau- 35 touc exetv touc epacTac, aTceptCKeTTTOTepov Kai dveu e-rriCTpo-cpfjc XoTtKfic icTajuevouc, Kai eTt tou TrapatvoOvToc Xotou auToTc uTteppaTtKOuc ovTac, juaXXov b3 oub3 oXujc uTrojuovrjTt-kouc dKOucai tivoc toioutou." 3 c%oly P, 6%okr[v A. 22 ro M&., li. tw. 24 immo avri^cc^tvqsl. 126 DE AFFECTIBUS. Kal yccQ xa xoLavxa itdvxa ty itaXata S6%rj ^iaQtvQel^ na&diteQ ocal td icpe^rjg afo&v xdSe' „Outujc tc iuaKpdv aTcexouctv drro tou Xoyou, iuc av otKou-cai fj Trpocexeiv tivi toioutuj, ujctc jurjbe Ta TOtauTa aTco Tpo-5 rrou £'xei T5 auToic XeYecGar (Eur.fr.341N) Kurrpic Ydp oube vou0eTOuu.evri xa^§' "Av t«P Pia£*l> u.dXXov evTeiveiv cptXeT. (Eur.fr. 668N)-------------Nou0eTOuu.evoc b3 epujc MdXXov TcteZet."-------- io Kal yaQ ocal xavxa xal xo\ ecjp^g Xeyopeva xoo xaXaicb paQxvQel S6y^axL vteQl xr)g xoov Tta&cbv yevetiewg' e%ev e?eir], cprjctv, auToTc to e-rriov TroieTv aKoXouGouci ttj eTci0ujuiot." 476 Galenus de H. et Plat. dogm. IV 4 (141) p. 356 MtL dicit 20 „aXoyog" vocem adhiberi aut de GxeQyjtiei aut de %a%(b6e,L xov Xoyov. dXXo 8e xqlxov r) %al vr) /Ha xexaQXov^ aop\g i%s%oC%SL. itaoarCftsraL ds ocal ra rov yA%LXXscog otobg rbv noCa^iov siorj^isva' (£1 549—551) "Av6%so \Lr\8* aXCatirov oSvqso tibv %ara d^v^iov' Ov y&Q ri TtQt^SLg^ d%a%r\\LSvog vlog ir)og, OvSs \llv av6rrj6SLg^ itQlv xal uanbv aXXo Ttd&rjG&a. 5 TauTa uev cprjci Xefetv auTov „Trap3 auTw btaXetouevov (outuj Yap eypavuev auToTc ovouaav), e£icTac9ai b* ouk 6Xiy«kic ck tujv aiiTUJV toutujv Kpiceujv ev toTc cuuTriTTTOuciv, Kai uf| KpaTeTv eauTOu viKUJjuevou utto tujv Tra9ujv." Kal yaQ ovv navravfta „r6 rs rcbv kqCgscov ifcfaraG&aL" %al rb 10 „\ir) XQarslv savrov" ocal rb ^Ttors \isv slvat TtaQ* savrco^ vtorh 8' ov" %a\ itdvfir o<5a roLavra, rotg rs x ^ttov erri Tf]c fjbovfic KaTaTiveTat." Kai TrdXiv „Outuj yotp £HiCTdue9a Kai ££u> Tiv6jue9a eauTUJV Kai Te-Xeujc aTTOTu^XouueGa ev toTc ccpaXXouevoic, ujct3 ecTiv OTe2o cttottov ^xovtcc fj e'ptov ev TaTc x€Pclv touto btapduevot pdXXouev ujc bf| ti rrepavouvTec bt3 auTwv ei b3 eTUTX^OM-^V udxcupav c^xovTec fj dXXo ti, toutuj av expricdueBa Trapa-TrXrjciujc." Kai ecpegfjc* 25 „TToXXdKic be KdTot Trjv TotauTrjV TucpXoTrjTa Tac kXcTc bdKVOjuev, Kai Tac 9upac TuirTojuev, ou Taxu auTujv dvoiTO-juevujv, Trpoc tc touc XiOouc edv TrpocTCTaicujuev, TijuwprjTiKujc TrpoccpepoueGa KaTaTvuvTec Kai piirTouvTec auTOuc eic Tivac tottouc, Kai eTriXeTOVTec Ka93 eKacTa toutujv aTOTrujTaTa." 30 uJcauTUJC be Kav toTc eHfjc cprjciv „3Evvof|ceie b3 dv tic eK tujv toioutujv Kai Trjv ev toTc Trd9eciv dXoTiCTiav, Kai ujc ev toTc toioutoic aTroTucpXoujue9a KatpoTc, ujc av eTepoi Tivec t^to^ot^c tujv TrpobiaXeXoTtc-uevujv." 35 oXcog 8' slng inXsyoL %dvra %a\ 7taQayQacpOL vvv, o6a wnrci: to %sq\ 7t. $l(}Mov sfQrjraL ccutco, {ia%6{isva psv olg avrbg vttsftsro 86y-{latiLVj b\jLoXoyovvra ds rotg rs cpaLvo^isvoLg ivaQycog %a\ rr\ JJXdrcovog do%rj, [irjxog av a\isrQ6v rL ysvoLro rov ^l^XCov. pstirbv yaQ i<5rLv 9 vlkooiisvov Mii. 21 xqvxq Mii., tqvxqv libri. Stoicorum veterum fragm. III. 9 130 DE AFFECTIBTJS. avtcp tb yoa[i{ia tcov ts \%al\ xqCGscov ii>C6ta6fraL XsyovtL ocal tcov 7tQO§taXsXoyt6[isvcov §td tbv &v[ibv r) ti)v iTttftviiCav r\ tr)v r\§ovr\v, r\ ti totovtov etc. 479 Galenus de H. et Plat. decr. IV 5 (144) p. 366 Mti. Cum 5 de motu in affectibus verba facit; dicit: tr\g a\xstQov naC, cbg avtbg slco&sv dvofid^siv^ skcpoqov %tvr\6scog. — — r\ §y ovv Qr\6tg r) ocatd tb &SQa7tsvtL%bv tcov itaftcov fitjiXCov &d' s%st' „OiKeiu)c be Kal opjaii TcXeovd£ouca XeyeTai elvai to Ttd-0oc, ujc av tic eTri tujv eKcpepouevujv Kivrjceujv TrXeovdSoucav ioKivnciv eiTroi, toO TrXeovacuoO iv auTij Tivouevou KaTa ttjv toO Xotou aTTOCTpocpriv Kai to dveu toO TrXeovacuoO toutou cujctikov. uireppaivouca Tdp tov Xotov \\ opufi Kai irapd toO-tov dGpouJC cpepouevri oiKeiujc t3 av irXeovdCeiv pnGeirj Kal KaTd toOto trapd cpuciv TWvecGai Kai eivai dXoTOC, ujc utto- x5 Tpdcpo|iiev." 480 Galenus de H. et Plat. decr. IV 5 (144) p. 368 M. tijv psv ovv i% tov TtQcatov itsol vtaftcov Qr\6tv^ evfta cpr\6lv %cooig KQC6scog yCvs6$aL td %&ftr\, TtaQS^s^irjv e\i7tQ06&sv. StL §e nal xatd tb ftsQa-%svtL%bv avtov ^l^XCov^ 8 §i\ xal rfoLmv iitLyQacpstaL^ tr\g avtfjg 20 §6$r\g e%staL^ iia&slv s6tLV ex tf\6§e tr\g Qr\6ecog. (145) „Ou Tdp ev tuj Kpiveiv dTdOd eKacTa toutujv Xctc-Tai dppujcTrijLiaTa TaOTa, dXXd KaTd to ^tti TtXeov eKTteTTTUj-Kevai irpoc TaOTa toO KaTd cpuciv." (Quae siquis falso interpretatus sit;) £x tcov iitLcpsQOiisvcov r\ 25 yvcbjirj tov XQvtihtTtov xatacpavr\6staL „c,O0ev ouk dXoT^c TuvaiKOjuaveTc Tivec XeTOVTai Kai 6p-viBouaveTc." — — *AXXd vi\ C£r\ %a\ pr\§£ %r\v cc%lov VTtoXa^ifidvy tcp GtSQrjfrivtL %Qr\ytd-tcov. iv toiircp ydQ GvvtGtati&aL tr\v ts cptXo%Qri\iatCav nal ti\v cpiXaQyvQCav aQQCo6tr\\iata ov6ag. 'AXXd tcp tavta cp&6%ovtL ILoQsl-§covLog dvtLXsycov cb§s itcog cpr\0L' tovotitcov d' vitb tov XQVtiCititov Xsyopsvcov etc. Ultima verba evincunt antecedentia Chrysippea esse. 1 kocI seclusi. 11 scribendum <(a»?)> xai. DE AFFECTIBUS. 131 481 Posidonius apud Galenum de HetPlat.decr.IV7p.391Mu. 6 yovv oQog ovrog, (pr\6Cv, 6 tf\g %%v\g\ &6tcsq ofiv xa\ aXXot tcoXXol tcbv 7ca&eoV) vtc6 rs Zfjvcovog eiQrj{i8V0L xal TCQog tov Xqv6l7Ctcov yeyQap-\ievoL, 6acpcbg i£>eley%ov6L tr)v yvob\ir\v avtov. „86%av ydQ elvaL tcqo6-(patov^ tov xaxbv avtoo TCaQeZvac" (pr\6\ tr)v Mtcyjv. iv oo xa\ 6vv- 5 to\iobteQOv eviote Xeyovteg ebSe TCcog TCQocpeQOvrac* „X\>7tr\ i6rl S6%a 7CQo6(parog xaxov 7CaQOv6lag? elvat \iev Sr) rb 7CQo6(patov cpr\6L ?,ro vTCoyvov xatd rbv %q6vov," cc^lol 8e (sc. Posidonius) tr)v airiav vtc9 avtcbv Qrj&rjvaL, 6V r)v r) rot) %amv 86%a %Q66(patog pev oi)6a 6v6telleL re tr)v tyv%r\v xa\ Xrj7Cr\v eQyd^erac^ %Q0VL6&eZ6a 8' r) ov8' b'koog r) ovx 10 ed^ 6\ioCcog 6v6tekkeL. xaCtOL ovSe rb 7CQo6(patov i%Qf)v £yxeZ6&aL xata rbv oqov, elfaeQ dlrj&f) td Xqv6Ctctcov. xatd yaQ tr)v yvcb\ir\v avtov pbccXXov tov [leydlov jca%ov f) dvv7Co\iovf\tov r) dxaQ-reQrjrov, xa&aTCeQ avtbg etoo&ev bvo\id%SLv,tr)v %v%r\v slQf\6ftaL sSsl 86\av, ov 7CQ06(pdrov. ev&a xa\ SL^o&ev 6 IIo6eL8cbvLog dvrL- 15 XeyeL too Xqv61tctcqo, xatd \iev rovtov rbv SevteQov 6ql6\iov dva\ic-\ivr]6xoov tcbv re 6ocpcbv %a\ toov 7CQOX07Ct6vteov^ cbg spbTCQo^&sv slQiqtaL' o\ \isv yccQ iv \isyl6roLg dya&olg, oC 8* iv \ieyi6tOLg xaxoZg eavrovg VTColaybPdvovreg elvaL^ o\ieog ov yivovraL 8l& tovt9 iv Ttdfrec xatd Se rbv TCQcbrov iQoota tr)v airiav, 8C r)v ov% r) tf\g tov xaxov 7CaQov6iag 20 86%a tr)v Htcyjv^ aXX r) 7tQ66cparog iQyd^etac \i6vr\ etc. 482 Gralenus de Platonis et Hippocr. plac. IV 7 p. 392 M. xai (pr\6i 8l6^l Ttav ro d\ielirr\rov xa\ fcevov d&Qoeog 7tQ067tl7trov ixTCimeL re xa\ toov TCahaLcbv e%l6rr\6L XQL6ecov^ a^xr^ev 8e xa\ ^vve&t^&ev xa\ %Qovi6av r\ ov8y ZXcog i%i6tr\6LV, oog xara Ttd&og xLvelv, r) eTtl \il- 25 xqov xo\iL8fj' Slo xa\ 7CQoev8r\\ieLV Setv (pr\6L roZg 7CQdy\ia6L \1r\7coo rs 7CaQOv6Lv olov 7caQ0v6L %Qf\6&aL. (iovXeraL 8e rb 7CQoevSr\\ieLV Qr\\ia reo no6eL8oovCoo ro olov TCQoavaTCkdrretv re xal TCQorvTtovv ro 7CQay\ia TtaQ eavrp rb ybiXXov yevY\6e6&aL xa\ cog TCQog r\8r\ yevopevov i&L6\i6v riva 7C0LeZ6&aL xard ($Qa%ii. 8lo xa\ rb rov rAva%ayoQov 7CaQsCXr\(psv so ^ra^a, cog aQa rLvbg dvayysilavrog avroo rs&vdvaL rbv vlbv si) pdka xa&s^trixoteog sltcsv „J'Sslv d^vr^tbv ysvvr\6ag" xa\ obg tovto la-fioov EvQL7ciSr\g tb vor\\ia tbv 0r\6sa 7CS7CoCr\xs Xeyovta' (Eur. fr. 392 N) iyco Ss ^tovro} TCaQcc 6o(pov nvog pa&cov sig (pQOvriSag vovv 6vpb(pOQag r ifialk6iLr\V) 35 (pvydg rJ i^avrep TCQO^rL&elg TCarQag i\if\g ftavdrovg r' dooQOvg xa\ xaxdg aXXag oSorig, 2 atr\s] kv7cr\$ coni. Cornarius et Bake. 5 rov Mii., to libri. || pro iv h malim 0. 8 vti' add. Mii. 15 %dsi add. Kuhn. 23 cpr\6i\ se. Chry- sippus cf. Bake Posid. rell. p. 204. || vulgo ci\Li%Qir\XQv cf. Petersen p. 25. || ix-itXr\xxu Kiihn. 28 XQvai7t7tcp reponit Bake h. 1. 9* 132 DE AFFECTIBUS. wGx sl xi 7tcc6%oi{i' &V sS6%a%6v tcoxs ptf [loi, vscbgsg 7Cqo67Cs6ov ipv%r\v Sdxoi." ovxcj Ss slQriti&al (prj6L %a\ xa xoiavxa* (Eur. fr. 818 N) „si psv xoS' ?niaQ tcqcoxov ?\v xaxov[isv(p 5 xal (iij iianQav Sij Sia %6vmv svav6x6Xovv^ siocbg GcpaSa&tv fjv av fihv &V[io) ti)v i7tL&v(iiav iotdycov %a\ ovtco (jbala6(Scov avtrjv, tr)v Ss iitL-ftviiiav tcp &v(i(p %a\ ovtco qcovvvcov avti)v %a\ avdycov 7tQog tb avdQL%cots-qov, Si%r\v ttov %s%a(i(isvcov QafiScov, ag ol ftslovtsg svd"vvaL Ttobg tb ivav-tiov 7tSQLXvyi£ov0LV ? Lva i% tf\g slg tb ivavtiov TtSQLCpOQag tb 0v(i(istQOV avacpavy. Ovtco %a\ i%\ tyvyr\g i% tov tOLOvtov tQOTtov ccQfioviav i(i7tOLslv 15 i7tstr)dsvov. 4:90 Clemens Al. Strom. VII 17 p. 893 Pott. tQLttr) Ss &SQa7tsia oir]ascog^ na&aTtSQ %a\ Ttavtbg Ttd&ovg' (id&rjtiig %s tov altiov %a\ tov Ttcog av i%aLQS%eir\ toijto' %a\ tQitov i) a6%r\6Lg xr)g tyv%r\g %a\ 6 i&Ltiiibg TtQog <(t6)> tolg %ql&sl6lv OQ&cog sysLv cmoXovftsLV SvvaGftai. 20 Cf. paullo post: iitav Ss TtaQafiy ug tbv Xoyov — — el (isv Slcc to alcpviSLOv TtQotiTtsGsZv tLva cpavtatiiav rjG&svrjGsv9 TtQoysiQOvg tccg cpavta(Siag tccg loyL%ag 7tOLr\tsov' si Ss tro e&eL tro 7tQO%ate(S%r\%6tL iyztr)fte\g yeyovev, r\ cpr\6LV i) yQacpr\^ %vSalog^ ccTtOTtavtitsov tb s&og slg tb TtavtsXsg %a\ 7tQog tb dvtLleyeLv avtcp ti)v tyv%i)v yvfivaOteov' ei Se %a\ (ia%6(ieva S6y(iata ecpeX- 25 %sa&ai tLvag Soksl, VTts£aLQStsov tavta etc. 18 tov scripsi, rb cod. 20 TtQog tb Wil., TtQog cod. Ethica VIII. De actionibus. § 1. De mediis officiis. 491 Plutarchus de comm. not. cp. 23 p. 1069 e. Ilo&ev ovv^ 5 cprjelv^ aQ^co^ai) xal tiva Xafico tov xa&r\%ovtog aQ%r)v xal v%r\v tr)g aQStr)g, acpslg tr)v cptitiiv ocai tb %ata cpv6iv\ (Incertum an sit ex libro tcsqi tov Kaftrptovtog Chrysippi.) 492 Commenta Lucani p. 74 Usener. *** de officiis declarat: quae homini a prima conciliatione nascendi sumuntur. inde 10 enim colligit (scil. Cicero) unum hominem sociale esse animal et cum sibi tum omnibus hominibus natura esse conciliatum. 493 Diog. Laert. VII 107. stv ds %a$r\%6v cpatiiv slvai o %Qa%&sv svXoyov \ts\ i6%si mtoXoyiGpov, olov rb ccnoXov&ov iv [rr\\ tco% o%sq %a\ i%\ rcc cpvrcc %a\ £wa diarsivu' 0Qa6&ai, yccQ %a%\ rovrcov %a&r\%ovra. %arcovo~ 15 [lati&at, ds ovrwg v%b %Q(6rov Zr)vcovog rb ^a&rj^ov, &%b rov %ard uvag r\%siv rr\g %Qo6ovo(ia6iag slXr\(i{isvr\g. ivsQyr^ia ds avrb slvai ralg %ara cpvtiiv %arati%svaig oi%siov. 494 Stobaeus ecl. II 85,13. *A%6Xov%og 6° idr\ rop Xoyop rop %sq\ r(bv %Qor\y{isvcov 6 %sq\ rov %a&r\%ovrog ro%og. OQiferai ds rb ^a&r)- 20 %ov' *rb a%6Xov&ov iv fro^, o TtQccffisv svXoyov a%oXoyiav sysi'9 itaQa rb %a&r\%ov 6s rb ivavrlcog. Tovro diarsivsi %a\ slg rcc ccXoya rcov ^opcovj ivsQ-ysl yaQ n %a%stva a%oXov&oag ry savrmv cpvtisi' i%\ (dhy rcov Xoyi%cov ^opcov ovrcog a%odidorai' cr6 a%6Xov$ov iv (tiop.9 Tcov ds %a%r\%6vrcav tc\ (jlsv slvai cpatit, rsXsia^ a dr) %a\ %aroQ&ooiiara Xsysti&ai. KatoQ^oS^iata 25 #' slvai rcc %ar ccQsrr\v ivsQyrniara, olov rb cpQOVSiv^ rb 8i%aio%QaysZv. ov% s\vai ds ^atOQ&oofiiara tcc fir) ovtcog s%ovta, cc dr\ ovds rsXsia %a%"t\%ovra %QO$ayoQSvovtiiV) aXXcc (istia, olov rb ya^isZv^ rb %qs6^svsiv^ rb diaXsysti&ai, rcc rovroig oiioia. 495 Diog. Laert. VII 108. rcov yaQ %a& 0Q(ir\v ivsQyovfisvoav ra 30 fisv %a%r\%ovra slvai^ rcc 6s %aQcc rb %a$r\%ov^ rcc ds oftrs %a%r\- %ovra ovrs %aQa rb %a$r\%ov. %a%"r\%ovra \Csv ovv slvai otfa Xoyog 5 ccQ%onca libri, corr. Rasmus. 2 Ttagcc libri, corr. Mez. 12 TCQaffiiv Menag., itQoar^iv BP. 13 ts seclusi. || x§ om. BP. 15 Cf. I n. 230. 16 7tgbg ovvfiiag B. 20 itccQci%&hv libri, corr. Menag. 25 %a — &vsQyr\\iaza Davisius, tb—iviQyr\\ia libri. 30 tb ds JB. || ta dh o%ts—naftrjnov om. BP. 31 ta pro na&fjxovta B. DE ACTIONIBUS. 135 aiQei Ttomv, mg e%ev yovelg nfiav^ ccdeXepovg, TtarQtda, GvinteQicpeQeti&ai, opi-Xoig' tvccqcc rb %a$r\%ov de, oticc fir} cclqei Xoyog, wg eyei rcc roiavra^ yo-veoov a[ieXeiv3 &6eXopcbv acpQ0VTi6reiv 5 cpiXovg (irj GvvSiari&eG&ai, TtatQiticc VTteQOQccv %a\ rcc 7taQa7tXr\6ia. ovre de %a&r]%ovra ovre TtccQcc rb %a-ftrjxoV) o6a ovre cciQei Xoyog TtQccrreiv ovre aTtayoQevei^ olov %ccQcpog ave- 5 XeG&cci, yQcccpelov %QccreZv (rf) 6rXeyyi6a %a\ rcc ojjloicc rovroig. 496 Diog. Laert. VII 109. %a\ rcc [iev elvca %a&r\%ovra ccvev TteQiGraGecog, rcc 6h %eQi6rari%a. %a\ ocvev phv TteQUSTccGecog rocde' hyieiag i%i^,eXel6%ai %al al6%"r\rr\Qitov %al rcc fijioia' %ara %eQi6ra6vv de rb TtrjQOvv eavrbv %a\ rr\v %rr\6vv 8iaQQi%reiv. 10 ccvcc Xdyov 6e %a\ r&v %aQcc rb ^a&rj^ov. en rfov %a&r\%6vTcov rcc phv &e\ %a$r)%ei, rcc 6h ov% ccei. %a\ cce\ phv %a%r\%ei rb %ar aQerr\v £f\v, ov% cce\ de rb iQoarav %a\ aito^Qive^ai %a\ TteQiTtareiv %a\ rcc opoia. 6 6*' avrbg Xoyog %a\ i%\ r&v TtaQcc rb wx&f\w)v. %6n dh %a\ iv roig {ie6oig n ^a&r^ov^ wg rb iteifteiS&ai rovg %aidag 15 roig Ttaidayayoig. 497 Oicero de finibus III 22. Cum vero illa, quae officia esse dixi, proficiscantur ab initiis naturae, necesse est ea ad haec re-ferri, ut recte dici possit omnia officia eo referri, ut adipiscamur principia naturae, nec tamen ut hoc sit bonorum ultimum, propterea quod non inest 20 in primis naturae conciliationibus honesta actio; consequens enim est et post oritur, ut dixi. Est tamen ea secundum naturam multoque nos ad se expetendam magis hortatur quam superiora omnia. 4:98 Cicero de finibus III 17,58. Sed cum quod honestum sit, id solum bonum esse dicamus, consentaneum tamen est, fungi officio, cum 25 id officium nec in bonis ponamus, nec in malis. Est enim aliquid in his rebus probabile, et quidem ita, ut eius ratio reddi pos-sit, ergo ut etiam probabiliter acti* ratio reddi possit.. Est autem offi-cium, quod ita factum est, ut eius facti probabilis ratio reddi possit. Ex quo intelligitur, officium medium quiddam esse, quod neque in bo- 30 nis ponatur, neque in contrariis. Quoniamque in iis rebus, quae ne-que in virtutibus sunt neque in vitiis, est tamen quiddam, quod usui possit esse, tollendum id non est. Est autem eius generis actio quoque quaedam, et quidem talis, ut ratio postulet agere aliquid et facere eorum; quod autem ratione actum est, id officium appellamus; est igitur officium 35 eius generis, quod nec in bonis putatur nec in contrariis. 59. Atque perspicuum etiam illud est, in istis rebus mediis aliquid agere sapientem. Iudicat igitur, cum agit, officium illud esse. Quodquoniam nunquam falli-tur in iudicando, erit in mediis rebus officium. Quod efficitur hac etiam conclusione rationis: Quoniam enim videmus esse quiddam, quod recte 40 factum appellemus, id autem est perfectum officium, erit etiam in-choatum, ut si „iuste depositum reddereu in recte factis sit, in officiis ponatur „depositum reddere"; illo enim addito „iusteu fit recte factum, 1 $Q£l B. 5 iQsl B. || Xoyco B. 6 r\ add. Cobetus. 9 nal di' aic®: P. 13 verba: xb %a%9 ccqsttjv £f\v, ovh as\ ds om. BP. 15 picoi hic dicuntur, qui nec rationales sunt, ut homines adulti, nec irrationales, ut bruta animalia. 30 quiddam Madvig, quoddam libri. 35 est prius Madvig, sit libri. 41 autem etiam libri, autem del. Lambin. 43 fit Lambin., facit libri. 136 DE ACTIONIBUS. per se autem hoc ipsum reddere in officio ponitur. Quoniamque non du-bium est, quin in iis, quae media dicamus, sit aliud sumendum, aliud reiciendum, quicquid ita fit aut dicitur, omne officio continetur. Ex quo intelligitur, quoniam se ipsi omnes natura diligant, tam insipientem quam 5 sapientem sumpturum, quae secundum naturam sint, reiecturumque con-traria. Ita est quoddam commune officium sapientis et insipientis; ex quo efficitur versari in iis, quae media dicamus. 499 Stobaeus ecl. II 86,10 W. %av Ss tb itaQcc tb %a%r)%ov iv Xoyi%cb yivb(isvov d(iaQt7\(ia slvai' tb Ss %a&7\%ov tsXsico&sv %atbQ&co(La yi- 10 vsti&ai. 7taQa^stQSi(5^ai Ss tb (istiov ^a&TJ^ov adcacpoQOtg titil, %aXov(isvoig Ss TtaQcc cpvOiv %a\ %atd cpv6iv^ toiavti\v 6*' svcpviav %QOticpSQO(LSvoig, &6t si (if) Xa(i§dvoi(JLSv avtcc r) Sico&oifis&a d%SQi6%a6tcog^ (lt\ ccv svSaiLiovslv. § 2. Recte facta a mediis officiis qua re differant. 500 Stobaeus ecl. II 93,14 W. ^atoQ&copa d9 sXvai Xsyovtii ^a^iH}-15 %ov Ttdvtag i%s%ov tovg aQiftpovg^ r) — — tsXsiov %a%7\%ov' d(iaQt7\(id ts tb TtaQcc tbv oq&ov Xbyov %Qattb(nsvov t) iv cp %aQaXsXsi%tai ti %a%7\%ov i%b Xoyi%ov ^coov. 501 Stobaeus ecl. II 96,18 W. sti Ss ta>v ivsQy7}(idtcov cpatii ta (isv slvav %atOQ&co(iata, td Ss d(iaQt7}(iata^ ta d9 ovSstSQa' %atOQ&6(iata (jlsv 20 td toiavta' cpQOvsiv^ (ScocpQOVSiv^ Si%aio%oaysiv ^ yaiQSiv^ svsQystsiv^ svcpQai-vsGftai, cpQOvificog %SQi%atslv? %dv& o(5a %ata tbv OQftbv Xbyov %Qattstai' d(iaQt7](iata S' sivai tb ts dcpQaivsiv %al tb d%oXa6taivsiv %al tb dSi%slv %al tb Xv%siti&ai %a\ tb cpo§si6&ai %a\ tb %Xs%tsiv %a\ %a&bXov o<5a %aQa tbv oq&ov Xbyov %Qattstai' ovts Ss %atOQ%co(Lata ovts d(iaQt7](iata 25 td toiavta' Xsysiv, SQcotav^ d%o%Qivs6ftai) %SQi%atslv^ d%oS7}(islv %a\ td tov-tovg %aQa%X7\(5ia. 502 Stobaeus eclog. 117 p. 97, 5 Wachsm. Ildvta Ss ta %atOQ&co-(iata di%aio%Qay7)(iata slvai %a\ svvo(jL7}(iata %a\ svt a%t 7} (iatd %a\ svs%Lt7}6sv(iata %a\ svtv%f](iata %a\ svdai(iov7](iata %a\ sv- 30 %aiQ7](iata %a\ sv6%7}(iovf](iata' ov% stv (isvtoiys cpQOvt(isv(iatay dXXa (ibva ta d%b cpQOv7](5scog' %a\ 6(ioicog i%\ twv aXXcov aQStcov, si %a\ (jlt) cbvb(ia6tai, olov 6cocpQOV7}(iata (isv ta d%b (5cocpQO(5vv7\g? Si%aico(iaia Ss td d%b di%ai06vv7\g. Td Ss d(jLaQtf](iata i% ta>v dvtv%si(nsvcov dSt%o%Qayf](iata %a\ dvo(if](iata %a\ dta%t7\(iata. 85 503 Stobaeus ecl. II 86,5. tcov Ss ^atoQ&cofidtcov td (isv slvai cov %qt]) ta 6" ov. cov %Q7) (ihv slvai (tdy %at7}yoQOV(isva cocpsXf](iata^ olov 3 omni Mbri, corr. Gruter. 10 Sia(poQoig libri, corr. Heeren. || inXsyo- (Livoig Usener. 11 svcpviav F, icpviav P, xgsiav Lynden de Panaet. p. 98 alii alia. 12 co6t9 si (irj Lynden, mets (lt\ libri. || d7tsqi6tdtG>g vel dnsQLGKSittag coni. Wachsm. 15 d%i%ov iibri, corr. Canter. || d(iaQtri(id ts Heeren, dpaQvr}-(Lata libri. 28 codd. svvorj(Lata, corr. Dindorf. 29 svs%it7\Ssviiata Heeren; libri iititr\Ssv(LciTtt vel iitvcsviiata^ iitvtsvy\x>ata Wacbsm. in adn. dubitanter, fort. recte. 31 6(Loimg Heeren, libri 6(L0Lmaswg. 32 libri aoi(pQovi(Lsv(Lata corr. Canter. 36 td addidi. || yLatr\yoQOviisva d}(psXr\(Lata Wachsm., %atr\yb- Qr\(La d)(pE%r\(La libri. DE ACTIONIBUS. 137 xb cpQOvstV) xb Gcocpqovelv' ov% elvai de cov %qi} xa ^ir] ovxcog eypvxa. S^oicog 6e %a\ xmv itaqd xb %a$r\%ov xr)v avxrjv yivetiftai xeyyoXoyiav. 504 Cicero de finibus III 32. Sed in ceteris artibus cum dicitur „artificiose" posterum quodam modo et consequens putandum est, quod illi e7tiyevvr\\iaxi%6v appellant; cum autem in quo „sapienter" dicimus, id a 5 primo rectissime dicitur. Quicquid enim a sapiente proficiscitur, id continuo debet expletum esse omnibus suis partibus; in eo enim positum est id, quod dicimus esse expetendum. Nam ut peccatum est patriam prodere, parentes violare, fana depeculari, quae sunt in effectu, sic timere, sic maerere, sic in libidine esse peccatum est etiam sine effectu. 10 Yerum ut haec non in posteris et in consequentibus, sed in primis con-tinuo peccata sunt, sic ea, quae proficiscuntur a virtute, suscep-tione prima, non perfectione recta sunt iudicanda. 505 Philo de sacrif. Abel et Cain § 115 p. 249,4 Wendl. Xeyco de xavxa ov iteql xcbv doex&V) dXXa Tteql xoov \ie6cov xe%vwv %al cov aXXcov 15 dvaynaicov Tteqi xe 6cb{iaxog iTtiiieXeiav %a\ xr\v xcbv e%xbg iteqiovtiiav Ttqay^ia-xevovxai. eitel oye Tteqi dya&eov %a\ %aXcov xeXeicov itovog %av fiiSxe-qi£r\ xov xeXovg i%avbg e£ avxov 7tqo6co(peXr)6ac xovg %qco[ievovg, xcc o o6a e%xbg dqexrjg eav (ir\ %qo6yevr\xai xb Ttiqag dvcocpeXr) Ttdvxa. 506 Seneca de beneficiis I 6. Magnum autem esse inter ista dis- 20 crimen vel ex hoc intellegas licet, quod beneficium utique bonum est, id autem quod fit aut datur, nec bonum nec malum est. —- — Non est beneficium ipsum, quod numeratur aut traditur: sicut ne in victimis quidem, licet opimae sint auroque praefulgeant, deorum est honor, sed pia ac recta voluntate venerantium. itaque boni etiam farre ac fitilla religiosi 25 sunt, mali rursus non effugiunt impietatem, quamvis aras sanguine multo cruentaverint. 507 Seneca de beneficiis II 31. Hoc ex paradoxis Stoicae sectae minime mirabile, ut mea fert opinio, aut incredibile est, eum qui li-benter accipit beneficium reddidisse. nam cum omnia ad animum 30 referamus, fecit quisque quantum voluit. et cum pietas, fides, iu-stitia, omnis denique virtus intra se perfecta sit, etiamsi illi manum exserere non licuit, gratus quoque potest esse homo voluntate. 508 Seneca de beneficiis III cp. 18. refert enim cuius animi sit qui praestat, non cuius status: nulli praeclusa virtus est, omnibus patet, omnes 85 admittit, omnes invitat, ingenuos, libertinos, servos, reges, exules. non eligit domum nec censum, nudo homine contenta est. 509 Seneca de beneficiis IV 21. Quomodo est disertus etiam qui tacet, fortis etiam qui compressis manibus vel etiam adligatis, quomodo gubernator etiam qui in sicco est, quia consummatae scientiae nihil deest, 40 etiamsi quid obstat, quominus se utatur: ita gratus est etiam qui vult tantum nec habet huius voluntatis suae ullum alium quam se testem. 510 Stobaeus Florileg. 103,22, Xpucittttou. cO o3 in aicpov, qprjci, TrpoKOTTTUJV aTiavTa TravTUK aTtobibujci t& Ka0r|KOVTa Kat oiibev TrapaXeiTrei. 45 Tbv Sb totitov fllov ovoc slvui nco cendae exer- cendaeque sapientiae: tertiam autem hanc speciem rei dico ac negotiis solam terminatam, se quasi contentam. Hac officiorum partititione, si tamen aut ille verum aiebat aut ego olim audita memoria retineo <(Stoici 40 utuntur), ut prima homini ad sapientiam tendenti sint <(moli>menta quae ad vitam salutemque pertinent <(conservandam)>. Igitur et prandere et lavari et ungui et cetera eiusmodi munera sunt sapientis officia. Quam-quam neque in balneis quisquam sapientia etc. Non est sapientiae negotium vesci; sed sine vita quae cibo constat 46 nulla sapientia, studia nulla esse possunt. 8 trad. pavavaovg, corr. Potter. 26 yivr\tai H. 36. 40. 41. add. Naber. 39 ipse ludendo supplevi. DE ACTIONIBUS. 139 515 Clemens Al. Strom. VI14 p. 796Pott. co67teQ ovv tb (iev ccTtXbog 6op£evv tcov (ie6oov e6tiv' tb (T OQ&cog %a\ Seovtoog %atOQ&co(ia' ovtcog %al Ttatfa TtQcc&g yvoo6tv%ov (ihv ^atoQ&oofia, tov Se ccTtXcog 7tv6tov (ie6r\ TtQcc^vg Xeyovr av, (irjSeTtoo %ata Xoyov e7CvreXov(ievrj (irjSe (irjv %at e7ci6ra6vv %atOQ-%ov\n>evr\' Ttavtbg Se e'(i7caXvv tov e$vv%ov a(iaQrr\rv%f)' ov yccQ &7cXcog tb ev 5 TtQatteiv ccXXcc tb TtQog tiva d%07tbv tccg TtQa^evg TCoieiG&ai %al <(%aray Xoyov eveQyetv ^a&fj^ov ai yQacpav 7CaQv6ra6vv. 516 Sextus adv. math. XI 200 (Sextus probaverat on r) cpQovrj6vg ov% e6rv reyvrj tig tcbqi tbv §iov^ r)g vSvov ovSev reyyv%6v edtiv eQyov). 'AXXcc TCQog rov& vTCavrcovreg cpa6v Ttdvta (iev %oiva elvai %a\ Ttdvroov 10 ta BQya, SvoQi£e6&av Se tco ccTtb teyvv%f)g Sva&e6ecog r) &7tb cltey-vov yiyve6%av. Ov yaQ tb e7tv(ieXev6&av yovecov %a\ ccXXcog tv(iav yovevg tov 6%ovSaiov edtlv eQyov^ ccXXcc 67tovdaiov tb cctco cpQOvf)6eoog tovto Ttoielv %a\ &g tb (ikv vyvdfevv %oivdv e6ti tov te latQOV %a\ iSvootoVj tb Se latQv-%cog vyvd^evv tov teyyitov vSvov3 cbSe %a\ tb (nev tv(iccv tovg yovevg %oivbv 15 tov te 67tovSaiov %a\ (jLrj 67tovSaiov, tb Se ccTtb cpQ0vf)6ecog tv(iav tovg yovevg vSvov tov 6oopov^ co6te %a\ teyyrjv avtbv eyeiv Tteov tbv §iov, r)g irSv6v e6tiv eQyov tb e%a6tov twv 7tQatto(ievcov cctco &Qi6trjg Svafts6ecog TtQatteiv. Cf. ibid. 207. "AXXoi Se ev6vv ov top Svo(iaXv6(iop %a\ rd^ev ravra Svo- 20 Q%e6&av vo(ii£ovreg. Ka&a yccQ Itci tcbv (ie6oov teyycov vSvov e6ti tov tsy-vvtov to te tetayinevcog tv Tcovevv %a\ tb ev tovg cc%oteXe6(na6i Svo(iaXi£svv (7Covf)6av yccQ ccv Ttote %a\ lSvcotr\g tb teyyv%bv eQyov, aXXcc 67tavicog %a\ ov Tcdvtote^ ovSe %ata tb avtb %a\ co6avtoog) &Se %a\ tov (iev cpQOvi(iov cpa6vv eQyov elvav tb ev tovg %atoQ&c6(ia6v dvo(iaXi£evv, tov Se 25 acpQOVog tovvavtiov. 517 Seneca ep. 95,57. Aetio recta non erit, nisi recta fuerit voluntas: ab hac enim est actio. Rursus voluntas non erit recta, nisi habitus animi rectus fuerit: ab hoc enim est volun-tas. Habitus porro animi non erit in optimo, nisi totius vitae 30 leges perceperit et quid de quoque iudicandum sit exegerit etc. 518 Philo quod deus sit immutab. § 100 Vol. II p. 78,4 Wendl. %a\ tovg aXXo ti tcov Seovtcov a6vy%ata%etco yvoo(irj TtQattovtag e&eXov^ioog, fiva£o(ievovg Se tb Ttao^ avtovg i%ov6vov^ (ir\ %atOQ$ovv. 519 Philo Leg. Alleg. I § 93 Vol. I p. 85,17 Wendl. Avayeoev Se 35 tQia tavta^ 7tQ06ta]-vg, ccTtayoQev^vg, ivtoXrj %a\ 7CaQaive6vg. r) (iev yccQ cc7Cay6Qev6vg TteQv cc(iaQtr)(idtcov yivetai %a\ TtQog cpavXov' r) Se 7tQo6ta$vg <(jceQ\y %atOQ&oo(idtcov' r) Se 7taQaive6vg TtQog tbv (ie6ov tbv (if)te cpavXov (if)te 67tovSavov. ovte yaQ a(iaQtdvev cbg ccTtayoQevevv av tvva avtopj ovte %atOQ$oi %ata tf)v tov oq$ov Xoyov 7tQ06ta\vv^ ccXXcc 40 %Qeiav eyev 7taQavve6eoog^ tr\g ccveyevv (iev tcov cpavXoov SvSa6%ov6r\g^ TtQOtQe-7tov6Y\g Se eyie^&av toov cc6teioov. Tao (iev ovv teXeiop (scil. 6oq)(p) — — 6 nata add. Pott. 7 trad. na&rjitsv, quod correxi. — gnosticum substi- tuit Clemens pro sapiento. 10 trad. rovg vjtccvt&vtag, corr. Pabricius. 11 libri ante Sva&heoog habent SiavQ^aecog %oti, quae iure seclusit B. 14 rb (ihv Bk., (isv tb libri. 24 Ttdvtote Fabr., itdvv tote libri. 33 ((irjy ifteXovaiong Mang. 37 Tteql om. UFL Arm. 38 tcsqI add. Wendl. || TtatoQ^caiidtov (jtgbg tbv GTtovSalovy Mang., ^TtQog tbv avtbvy Wendl. 140 DE ACTIONIBUS. itQ06tdttsiv r) aTtayoQsvstv r) Ttaqaivelv ov%l Ssl' ovSsvbg yccq tovtcov 6 te-Xstog Ssitai' tcj> Ss cpavXco 7tQo6td^scog %al tt7tayoQSv6scog %qsia' tco Se vr\7tico 7taQaivs6scog %a\ SiSa6%aliag. r'£l67tSQ tco tslsicp yQa{i{iatt%cp r) [iov6i%cp ov-Sevbg Sel TtaQayyel^atog tcov eig tag te%vag' tm Se 6cpaXXo(jLevco Tteol tcc 5 ^ecoQrjiiata co6avei tivcov v6(icov, 7tQ06td^eig %ai a7tayoQev6eig e%6vtcov' tcp S} aQti (lav&dvovn SiSa6%aXiag. 520 Plutarchus de Stoic. repugn. cp. 11 p. 1037c. ^Ev tcp t^sql N6[iov?) Tb xatOQ&cQiia cpcc6L vopov 7tQ66tccy^cc slvccr tb 8* cc[iccq-xrj[ia v6[iov tt7tccyoQSV[itt, dib tbv vopov TtoXXcc tolg cpccvXoig aitayo- io qsvslv, itQoGtattSLV Ss \ir\Ssv' ov yccQ SvvccvtccL %ccxoq%,ovv. 521 Plutarclius de Stoic. repugn. cp. 11 p. 1037e. {XQvOiititog SV ttj) TtSQL N6[lOV?) Kttl tOV LtttQOV tOJ [Itt&rjtfj 7tQ06tttttSLV Xs-yOV6l tSybSLV XCcl XCCV6ttL^ XtttCC TtCCQttXSLtjJSV tOV SVKttiQGOg Xttl [IStQLOOg* Kttl tOV {IOV0LXOV XvQLdttL Kttl tttittL, OCtttCC TtttQttXSL^LV tOV S[l[lsXcQg Xttl 15 6v[icpoovcog' Slo tovg tccvtcc 7toLr\6ccvtccg tttsyyoog xccl xccncbg KoXtt%ov6LV \_obg~\ TtQoQstttiftr] yccQ OQfroog ot 8' ovk oQ&oog s7toCr\6ttv. Ovxovv xccl 6 60Cpbg tOO ftSQttTtOVtl 7tQ06tCCttOOV SLTtSLV tL 7CCCL TtQtt^CCL^ XCCV pr) SV- KttLQCog tovto 7tQci%r] {irjds obg dsl xoXd^oov^ SrjXog s6tt natoQ&coiia 7tQO6ttttt00V^ OV [IS60V SL Ss {IS6CC 7tQ06tttttOV6LV OL 60(p6l tOLQ CpCc6- 20 XoLg, tC kgoXvsl tcccI ttt tov v6{iov 7tQo6tttyiitttcc toiocvttt sIvccl. 522 Philo de sacrificiis Abel et Cain § 43 Vol. I p. 219,14 Wendl. al teketoi ccQetal povov tov teXeiov %al yvr\6iov %tr\\/iata' td Se \ie6a tcov %a%r\%6vtcov ecpttQ^ottei %al toig dteXs6v ps%Qi tcov eynvnXieov 7tQ0-7taLSev\idtcov el$ov6Lv. 25 523 Origenes comment. in Matthaeum Vol. III p. 494 Delarue. %ccl TtQSTtov ye s6u &eov voficp chtayoQSveLv ta chtb %a%iag %al 7tQ06ta66SLv td %at ttQetr\v' td Se tm idico Xoyco aSidcpOQa tavta eccv eTtl %coQag^ Svvdfieva Sia tr)v 7tQ0ttiQe6tv %al tbv ev r)tilv loyov tt(ittQtav6{isva (ihv %a%cog TtQat-te6$ai) natOQ&ovyLSva Ss yivs6%ai %aXcog. 30 § 3. Recte facta et peccata esse paria nihilque medium inter yirtutem et vitium. 524 Cicero de finibus III 14,45. Et quemadmodum opportunitas (sic enim appellemus ev%ccLQiav) non fit maior productione temporis (habent enim suum modum quae opportuna dicuntur) sic recta effectio (natoQ&co^iv 35 enim ita appello, quoniam recte factum KcctoQ&coticc) recta igitur effectio, item convenientia, denique ipsum bonum, quod in eo positum est, ut na-turae consentiat, crescendi accessionem nullam habet. 46. Ut enim opportunitas illa, sic haec de quibus dixi, non fiunt temporis pro-ductione maiora: ob eamque causam Stoicis non videtur optabilior nec 4 iacpaX^ivco Ttaqd UFL. 7 Chrysippi esse probant § 6 verba %atdy' avtov. 10 excidisse: ovdhv db tolg eocpolg cc7tayoQSvsiv9 ov yag dvvavtat a[iaQtdvsiv putat Wy. 16 Sg del Reiske. 18 pioov TtQoatdttcov, ov hcitoq&co^cc Madvig. DE ACTIONIBUS. 141 magis expetenda beata vita, si sit longa, quam si brevis, utunturque si-mili: Ut si eothurni laus illa esset, ad pedem apte convenire, neque multi eothurni paucis anteponerentur nec maiores minoribus, sic quorum omne bonum convenientia atque opportunitate finitur, nec plura paucioribus nec longinquiora brevioribus anteponent. 5 525 Porphyrius in Aristot. categ. p. 137, 29 Busse. 01 8e nvag \xev e^eig %al rovg %uru ravrag itoiovg d' ofiota. Ka&a7teo yaq ccTtb fitag nvog %r\yr\g rr\g %u%iug cpeoeG&ai 7ti(pv%e, rr\g %qi(Seoog ov(Sr\g ev %a(Si rolg apaQ-rr\[ia6i rr\g avrr\g' Ttuoa Se rr\v e^oo&ev alriav rwv ecp* olg ai %oi r)g diviypa ysyovsv i) Xs- 5 yofisvT] %qo%o%t\, (jll%qov d%oXsi%ovc$a dcpQOdvvr\g i(Syarr\g^ rovg Ss (ir) %dvrcov a(ia %a&cov %a\ vo(Sr\\idrcov cccpstybivovg irt' artrrjg sri roig \ir\Ssvbg d%r\XXay\isvoLg rcbv %a%itircov bpoicog %aQS%ovGa %a%oSaL\iovovvrag' ovroi \isv ovv savrovg iXsyypvCLV^ sv \isv ralg 6%o-Xalg %Gr\v aSwiav rr\v 'AQitirsidov ry <&aXaQidog n^s^svoi^ %a\ dsiXiav rr)v 10 BQacfiSov ry AoXcovog %a\ vr) Aia rr\g MsXrjrov \ir\S' bnovv rr)v TLXdrcovog dyvco\io6vvr\v SiacpsQOvcsav 9 iv Ss rco pico %a\ rolg %Qay(ia6Lv i%sivovg jisv i%rQS%6\isvoL %a\ cpsvyovrsg chg d^siXUrovg^ rovroig cf cog d%ioig TtoXXov rd (isyLtira %a\ %qco[lsvol %a\ %L6rsvovrsg. 536 Diog. Laert. VII 227. aQS(S%SL Ss avroig \ir\Ssv (istiov slvai 15 aQsrr)g %a\ %a%iag, rcbv ILsQi7tarr\rw,cov {isral-v dQsrr)g %a\ %a%iag slvai Xsyovrcov rr)v %QO%o%r\V cog yaQ Sslv cpaGiv 7) oq&ov slvai £vXov 7) GrQsfiXov, ofircog i) Si%aiov 7) &Sl%ov, oiirs Ss SmaiorsQOv ovrs ddi%corsQOv9 %a\ i%\ rcov dXXcov b\ioicog. 537 Alexander Aphrod. Quaest. IV 3 p. 121,14 Bruns. "On §i%aio- 20 v%r)g \is&SLx6ta tag %&L£dg dfisXtSQCag %a\ aTtdtag tf/jevdetg ovslqol, %aC^st ' ovdsv r)t aQa" tCg dv dyvor\6SLSv avtov dLaopoQdv hv avt

v aXXcov ts%vcov tdg toiavtag stisG&aL dLalrjtySLg. 541 Philo de agricultura § 160 Vol. II p. 127,23 Wendl. 01 6s 30 \ir) tovtcov (scil. \islstr\g tivvsypvg %a\ yv\iva %ar avrovg Gocpco hTtlsiOra oCa %qo6a%rovra \isrd rivog d%o6sL^scog r) cpaivo^svr\g d%odsi%scog. %a& a cpatii povov %a\ %dvra rbv Gocpbv slvai, tsqsa^ tg> (iovov %a\ Ttdvra rbv tiocpbv s%t6rr\\x>r\v sysvv rr)g rov ftsov ftsqa%siag 5 %a\ (iovov %a\ itdvra rbv tiocpbv slvav iXsv&sqov, s^ovtiiav avro%qaylag d%b rov %slov vofiov silrjcpora' %a\ rr\v s£ov6iav 6s oQi£ovrai voiiC(ir\v s%irqo%r)v. 10 545 Plutarchus de Stoic. repugn. cp. 17 p. 1041f. ev tuj TpiTUJ Trepi AiKaiocuvnc TaOT3 eipnKe* „Aio Kai bia ttjv uTcepPoXfjv tou tc jueTeOouc Kai toO KaXXouc, TrXacuaci oOKoOuev ojuoia Xe- T€iv, Kai ou KaTa tov SvOpujTrov Kai Tfjv av6pu)Trivnv cpuciv." 546 Plutarchus Quaest. ConY. I 9 p. 626 f. ®scov---------Ttobg 15 0s^tL6xo%Xsa xbv £xco'Cxbv dLr\7t6Qr\6s xL 8r\%oxs Xqv6t%%og iv %oX-Xolg xwv %aQaX6ymv xal dx6%cov s%Ltivr\6&sCg) olov i6xi xb „xdqi%og^ dv dXar\ $QS%r\xaL, yXvavxsQOv yCyvs6ftaL" %a\ xb „xg>v sqCcov xovg Ttonovg r\xxov vitazovsLv xolg fiCa dLa67tcb6LV r) xolg dxQspa dtaXi&ov^L" xa\ xb „vr\6xsv6avxag aQyoxsQov s6&lslv 20^ itQocpayovxag" ovdsvbg avx&v aixiav d%s8co%sv. (0 ds ®S[iL6xoKXr\g slithv oxl xavxa XQv6L%%og aXXoog iv %aQadsCy{iaxog X6yop ftQOv&sxo^ QaSCcog r)ii&v %a\ dXoyeog v%b xov slnoxog dXL6%o\]LSvcov %a\ %dXLv d%L6xoiivxcjv xop %aQa xb sixbg i%L6xQS(pmv Uo\ d\ icpr\, etc. 25 547 Proclus in Euclidem 35,25 p. 397 Friedlein. s&iqyddavro ydq %a\ ol d%b rwv {ia&r\{idrcov rbv %aqddo£ov Xsyopsvov rd%ov^ coG%sq oi d%b rr\g Eroag s%\ rmv Ssiyyidrcov etc. § 1. Sapiens neque fallitur neque fallit. 548 Stobaeus ecl. II 111,18 W. tysvdog d' v%olayufidvsLv ovds-30 %ors cpaCi rbv (Socpov, ovds rb %aqd%av d%araXr\%rcp xiv\ 6vy%ararl&s- 23 to codices a Bernard. adhibiti. DE SAPIENTE ET INSIPIENTE. 147 G&ai) Sid rb \ir\Sh So^d^siv avrbv \ir\S' dyvosZv \ir\Siv. rr\v ydq ayvoiav \jLsra%rcon%r)v elvai 6vy%ard$s6iv %a\ aG&evrj. Mr\Ssv S' v%oka{ifidvst,v a6&s-vcog^ dkkd \iakkov a6cpakwg %a\ §s§aicog^ Sib %a\ \ir\Ss So^d^siv rbv 6ocp6v. Jirrdg yaq elvai So^ag^ rr)v pev d%arakr\%rco 6vy%atd&s6iv, rr)v Se v%6kr\i\)iv d6$svr\' ravrag <(6*')> dkkorqiovg elvai rr\g rov 6ocpov Sia&itiecog' St,' o %a\ 5 to %qo%i%rsiv %qb %arakr\i\fscog (%aV) Gvynarari&eti&ai %ard rbv %qo%srf) cpavkov elvai %al \ir\ %i%rsiv eig rbv svcpvr) %a\ rikeiov dvSqa %a\ 6%ov-Salov. OvSh kavftdvsiv Sh avrdv u^ rr)v ydq kr\6iv slvai ipsvSovg v%6-krjipiv d%ocpavu%r\v %qdy\iarog. Tovroig eriqov ^aqaqi&tiel^&ai. ravra ydq %dvra rr)v d%drr\v %eqiiyeiv %a\ roZg 15 %ard rbv ro%ov tysvSs6t, %q66&s6iv. OvSiva Sh rcov a6reicov ovd1 SSov Sia\iaqrdvsiv cut' ol%iag ovrs 6%o%ov' dkV ovSh %aqoqav [&kV\ ovSh %aqa%ovsiv vo\ni£ov6i rbv 6ocpov, ovSh rb 6vvokov %aqa%aisiv %ard u rcov ai6d"Y\rr\qi(ov' %a\ yaq rovrcov s%a6rov s%s6&ai vo\ii£ov6t, rcov[Se] tysv-Scov 6vy%ara&i6scov. ovft* v%ovosZv Si cpa6i rbv 6ocp6v' %a\ ydq rr\v 20 av %qoSia%s%rco%6rog. ovSh (israfidkks^&a^Sh %ar ovSiva rqo%ov ovSh (israri&s^&at, ovSh 6cpdkks6&ai' ravra yaq slvat, %dvta rcov rotg S6y(ia6i \x,era%i%r6vrcov'? o%eq dkkorqiov elvai rov vovv eypvrog' 25 ovSh So%sZv avrco rv cpa6i %aqa%kr\6icog roig siqr\hiivoig. 549 Diog. La6rt. VII 121. su rs pr) So^d6stv rbv 6ocp6v, rov-ri6n tysvSsZ iir\ 6vy%ara&r\6s6$ai \ir\Ssvi. 550 Sextus adv. math. VII 157 (Arcesilaus). ov%\ Si ys rcov So-%a6rcov s6riv 6 6ocp6g. rovro yaq dcpqo6vvr\g r\v %ar avrovg %a\ rcov 30 d\iaqrr\\idr(ov aiuov. 551 Cicero Acad. Pr. II 48. praesertim cum ipsi dicatis (scil. Stoici) sapientem in furore sustinere se ab omni adsensu, quia nulla in visis distinctio appareat. 552 Augustinus Soliloq. I 5, 9^ E. Ergo istarum rerum disciplinam, 35 siqua tibi est, non dubitas vocari scientiam? A. Non, si Stoici sinant, qui scientiam tribuunt nulli nisi sapienti. Perceptionem sane istorum me habere non nego, quam etiam stultitiae concedunt. 553 Lactant. iustit. div. III 4. Eecte igitur Zeno ac Stoici opi-nationem repudiarunt. Opinari enim te scire, quod nescias, non 40 2 tLstaittcot7}v libri, corr. Usener. 4 anatakrJTttcov libri, corr. Wachsm. 5 S' add. Heeren. 6 %al add. Salmasius. 7 cpavlov Wachsm., \iaklov libri. 9 ditocpavtMOv libri, corr. Heeren. 11 %atd%r\ipiv Wachsm., vitokr^iv libri. 12 {istd%t(otov libri, corr. Heeren. 13 tovtoov otits Mullach, tovtco \irjts libri. || %Xsovs%tslc%ai Usener, itksovd&c&ai libri. 17 dkk' del. Mul- lach. 19 t&v Meineke. twvSs libri. 21 d%atakr\itx(o Wachsm., dxatdkr\7ttov libxi. 23 mg add. Heeren. Ad totam disputationem cf. H n. 13L 28 tpsv-Sst, B. || cvynatatlftsc&at B. 10* 148 DE SAPIENTE ET INSIPIENTE. est sapientis, sed temerarii potius ac stulti. Ergo si neque sciri quic-quam potest, ut Socrates docuit, nec opinari oportet, ut Zeno: tota philo-sophia sublata est. 554 Stobaeus eclog. II 7 p. 111,10. Asysti&ai Sh \ir\ ipsvdsti&at, rbv 6ocpbv, all> sv itaGiv dXrfosvsiv' ov yaq iv rcp Xsysiv n tysvdog rb ipsvdsti&ai VTtaqysiV) &XX9 sv rcp 8iaipsv6r(i%yico\JLaxi%bg, $a6iXi%bg xs %a\ 6XQaxr\yi%bg %a\ 7toXixi%bg %a\ ol%ovo\x,i%bg %a\ %Qr\\iuxi6xi%bg. Tovg Ss cpavXovg utiuvxu xov-xoig svavxia sysiv. 20 Cf. ibidem p. 102,20 W. Udvxa xs sv Ttoisi 6 vovv s%cov' %a\ yccQ cpQOvi{icog %a\ iy%QUXcog %a\ %o6\iicog %a\ svxd%xcog xuig %sq\ xbv fiiov s\i7tst-Qiaig %Qco\isvog 6vvs%c7>g. 6 Ss cpavXog, UTtsiQog cov xfjg OQ&rjg %Qr\6scog, Ttdvxa %a%oog Ttoisi %u& rjv s%si Sid&s6iv svsQycbv^ svfisxaTtxcoxog cbv %a\ TtaQ* s%u6xu \isxa\isXsia 6vvs%b(isvog. Elvat, Ss xr\v \isxu(isXst,uv Xv7tr\v S7t\ 25 TtSTtQayi&svoig cog TtaQ avxov r)\iUQtr\(JiSvot,g^ %u%oSui\novi%bv xi 7td&og tyv%r\g %a\ 6xu6icoSsg' scp' o6ov yaQ u%ftsxai xolg 6v(i§s^r\%o6iv 6 sv xalg \ksxa\xs-Xsiaig cov, S7t\ xo6ovxov dyava%xsi TtQog savxbv cog aixiov ysyovbxa xovxcov. 568 Aet. Plac. IV 9,17. Ot Sxco'C%o\ xbv 6ocpbv ai6d"r\6si, %axa-XrjTtxbv aTtb xov stSovg xs%(i,r\QtcoScog. 30 569 Varro xacpr\ Msviititov II (Satur. Men. ed. Eiese p. 222). In charteo stadio STtixdcpvov ago aydbvu, quam qui certassit animo, bellus bomo, magis delectatus Stoicorum pancratio quam athletarum. 570 Gicero Tuscul. disp. III 14. Qui fortis est, idem est fidens, qui autem est fidens, is profecto non extimescit; discrepat enim a timendo 35 confidere. Atqui in quem cadit aegritudo, in eundem timor; quarum enim rerum praesentia sumus in aegritudine, easdem impendentes et ve-nientes timemus. Ita fit ut fortitudini aegritudo repugnet. — Verisi-mile est igitur, in quem cadat aegritudo, cadere in eundem timorem et inf^actionem quidem animi et demissionem. Quae in quem cadunt, in 40 eundem cadit ut serviat, ut victum, si quando, se esse fateatur. Quae qui recipit, recipiat idem necesse est timiditatem et ignaviam. Non cadunt autem haec in virum fortem; igitur ne aegritudo quidem. At nemo sa-piens nisi fortis; non cadet ergo in sapientem aegritudo. 12 ov SsGTtb&i libri, corr. Meineke. 13 xccn&g libri, corr. Gaisford. 14 add. Meineke. 24 libri tisxaiislsiag, corr. Heeren. 25 avxov Meineke, libri avxbv vel avx&v. 28 %axaXr\%xbv Damasc, naxaXrptxwbv Diels vix recte. 37 Ita fit — repugnet del. 0. Heine. DE SAPIENTE ET INSIPIENTE. 151 19. Praeterea necesse est, qui fortis sit, eundem esse magni animi; <(qui magni animi) sit, invictum; qui invictus sit, eum res humanas de-spicere atque infra se positas arbitrari; despicere autem nemo potest eas res, propter quas aegritudine adfici potest; ex quo efficitur fortem virum aegritudine numquam adfici; omnes autem sapientes fortes; non cadit 5 igitur in sapientem aegritudo. Et quem ad modum oculus conturbatus non est probe adfectus ad suum munus fungendum, et reliquae partes totumve corpus, statu cum est motum, deest officio suo et muneri, sic conturbatus animus non est aptus ad exsequendum munus suum. Munus autem animi est ratione 10 bene uti, et sapientis animus ita semper adfectus est, ut ratione optime utatur; numquam igitur est perturbatus. At aegritudo perturbatio est animi; semper igitur ea sapiens vacabjt. 18. Qui sit frugi igitur vel, si mavis, moderatus et temperans, eum necesse est esse constantem; qui autem constans, quietum; qui quietus, 15 perturbatione omni vacuum, ergo etiam aegritudine. Et sunt illa sapien-tis; aberit igitur a sapiente aegritudo. 571 Philo quaest. et solut. in Genesin IV 73 (p. 302 Aucher). Luc-tus non habet locum in incorruptis; atqui tam sapientia quam vir-tus omnis incorruptibilis est; in illis vero, quae haberi possunt et defici- 20 unt tamen, necesse est aegre ferri. Verum optime diligentia habenda in hoc, quod nec planctum neque luctum usurpasse sapientem inducit--------; quoniam res ex improviso occurrentes praeterque voluntatem impingentes hominem pusillae mentis coarctant et praecipitant, constantem vero undi-que, humiliant tantum impetu facto, haud tamen tali, quae usque in finem 25 perducant, sed a rectore consilii fortissime repulsae retroverti coguntur. 572 Augustinus de vita beata c. 25. Ergo, inquam, miserum esse omnem qui egeat, dubitat nemo: nec nos terrent quaedam sapientium corpori necessaria. Non enim eis eget ipse animus, in quo posita est vita beata. Ipse enim perfectus est, nullus autem perfectus aliquo 30 eget et quod videtur corpori necessarium, sumet, si adfuerit: si non ad-fuerit, non eum istarum rerum franget inopia. Omnis namque sapiens fortis est, nullus autem fortis aliquid metuit. Non igitur metuit sapiens aut mortem corporis aut dolores, quibus pellendis vel vitandis vel difFe-rendis sunt necessaria illa5 quorum ei potest contingere inopia. Sed tamen 35 non desinit eis bene uti, si ipsa non desunt. Verissima est enim illa sententia: (Ter. Eun. IV 6) Nam tu quod vitare possis, stultum admittere est. Vitabit ergo mortem ac dolorem quantum potest et quantum decet, ne si minime vitaverit non ex eo miser sit quia haec aceidunt, sed quia vitare cum posset noluit: quod manifestum stultitiae signum est. Erit 10 ergo ista non vitans non earum rerum perpessione, sed stultitia miser. Si autem non valuerit evitare, cum id sedulo ac decenter egerit, non eum ista irruentia miserum facient. Etenim et illa eiusdem Comici sententia non minus vera est: Quoniam non potest id fieri quod vis, id velis quod possit (Ter. Andr. II 1). Quomodo erit miser, cui nihil accidit 45 praeter voluntatemV Quia quod sibi videt non posse provenire, non potest velle. Habet enim rerum certissimarum voluntatem, id est ut 2 qui — animi om. libri opt. 152 DE SAPIENTE ET INSIPIENTE. quidquid agit non agat nisi ex virtutis quodam praescripto et diyina lege sapientiae, quae nullo ab eo pacto eripi possunt. Cp. 26 et 27 probatur omnem qui miser est egere. 573 Seneca de beneficiis II 18. Totiens admoneam necesse est, non 5 loqui me de sapientibus, quos quicquid oportet et iuvat, qui animum in potestate habent et legem sibi quam volunt dicunt, quam dixerunt servant etc. 574 Stobaeus Florilegium 7,21. XQvtilTtTtov "EXsysv Sh 6 Xqv-GiTtTtog cclyslv [isv tbv 6ocp6v, ijbr) (tatiavCfeti&ab Ss* {ir) yccQ ivSi86vai 10 rfj ipv%fi. Kal SelGftai \xiv^ [irj 7tQ0<58s%s<3&ai Ss. 575 Commenta Lucani lib. IX 569 p. 304 Us. Sapientem enim vio-lentia nulla commutat, nec fortuna terret amissione aut adquisitione re-rum. libenter subit quicquid inimica fortuna protulerit. Stoici negant sapientem malis adfici, cum** 15 576 Minuc. Fel. Octav. cp. 37. Quam pulehrum spectaculum deo cum Christianus cum dolore congreditur, cum adversum minas et supplicia et tormenta componitur, cum strepitum mortis et horrorem carnificis in-ridens inculcat, cum libertatem suam adversus reges et principes erigit, soli deo cuius est cedit, cum triumphator et victor ipsi qui adversum se 20 sententiam dixit, insultat. Vicit enim qui quod contendit obtinuit. Sen. dial. I 2, 7sq. Minucium hic Stoica exempla sequi probant. 577 Lactant. div. instit. V 13. Haec est vera virtus, quam philo-sophi quoque gloriabundi non re, sed verbis inanibus iactant, disserentes nihil esse tam congruens viri sapientis gravitati atque constantiae, quam 25 nullis terroribus de sententiae proposito posse depelli; sed tanti esse cruciari et emori, ne fidem prodat, ne ab officio discedat, ne metu mortis aut dolore acerbo subactus aliquid faciat iniustum. 578 Stobaeus eclog. II 7 p. 110 W. Asyov<5i Ss %al tbv Gocpbv dvv^Qi(5tov slvai' ov& ih§Qi^sa%,ai yaq ovtf fi§QL&LV Slcc to tr)v ftftQLV 30 a8i%iav slvav %ataicj%vvov6av %al pXafirjv' (irjts Ss aSi^stG&ai fir]ts $XaittsG$at tbv <5itovSalov' dSL%r\tv%mg (isvtOL ys tLvag atitop 7tQO<5(pSQS<5%aL %al r)§Qi<5u%&q %al %ata tovto a8i%07tqayslv. TLqbg tovtm firjds (tr\)v tv%ov<5av dSt%iav slvai tr\v ftfioiV) dXXd Ktr\vy %ataL<5%vvov<5av %al i§Qi<5u-%r\v ov(5av. 'ATtSQLTttcowv (f i7taQ%SLV tbv vovv s%ovta tovtovg %al fir\Sa(i&g 85 ^ataiti^vvsG&ai' sv savtop yccQ s%siv tb dyaftbv %a\ tr\v fteiav aQetr\v^ Sl o %a\ %d(5r\g drtr\XXa%$aL %a%iag %al §Xd^r\g. Cf. Senecae dial. H cp. 7 § 3—6. 579 Plutarchus de Stoic. repugn. cp. 20 p. 1044a. dSLnetTai yccq ovSelg fir) (tla7tToiievoQ' o&sv iiij aSiKSlG&ai tbv 6oq)bv sv aX- 40 Xovg ovxe $Xa7txeiv oTovg xe ovxag ovxe fiXaTtxecs&ai,, xovg dh cpavXovg %axd xovvavxiov. 588 Diog. Laert. VII 123. afiXafieig xs elvai' ov<(xey yaQ aXXovg §Xd%xeiv ovxe avxovg. § 5. Sapiens est dives, formosus, liber. 15 589 Stobaeus ecl. II p. 100,7 W. Ka&oXov 8e xoig (ihv <$7tov- daioig Ttdvxa xaya&d r)7tdQ%ei,v, xolg dh cpavXoig Ttdvxa xa %a%d. Ov vo(ii6xeov Sh Xeyevv avxovg ottxcog, v ol- 5 %sicov ovsiScov tVTCOvg iyyQacpov6r\g ro5 cpavsQW 6cb{ia%t,. aspectus vero impudens et cervixl alta frequensque motus supercilio-rum atque gressus lascivus et nullol modo erubescens de malis ac pudens indicium estf animae turpissimae, quae | occultas proprii vituperii tiguras pin-git describitque evidenter in visibili I corpore. In quo vero dei oracula habitaverint sapientiae studio atque virtutis, etsi Silenum superaverit corporis deformitate, pulcherrimus est 10 necessario: bonum est enim ei proprio pudore venerabiliter conformari acceptationi videntium. 593 Stobaeus ecl. II 101,14 W. tbv Sh %a%* dXrj&siav %Xov-%ov dyaftbv slvai Xsyov6i %a\ %r\v %a%' dXrj&siav %sviav %a%6v. %a\ %r\v fiev %a% dXrj&siav iXsv&SQiav dya&ov^ %r\v Sh %a%} dXri&siav SovXsiav 15 %a%6v' Si o Sr\ %a\ %bv 6%ovSatov slvai {iovov %Xov6iov %a\ iXsv-&EQ0V) %bv Sh cpavXov %ovvav%iov %svr\%a, %cov slg %b %Xov%siv dcpOQfiwv sG%EQr\[iEvov, %a\ SovXov Sid %r\v 6v6iia%i %ov%co^ %a%k Sh %ov tiocpov %al %ov %dg ccQS%ag s%ov%og %aQa$aivoi ccv %bv nsifis-vov %r)g %wv ovo\ia%cov %Qf)6scog Sloql6\iov. 30 ibid. 22. %dXiv 01 (ihv %oXXo\ sv%v%r\ Xsyov6i %bv sv %otg %v%r\Qolg dyaftoig sv%r\vovv%a' oi Ss %bv %r\v &QS%r\v s%ov%d cpaOiv sv%v%r\^ 0 ov% s6%v %G)v %v%r\Qcbv ccya&cov. %aQa$aivov6iv ovv %a\ ov%oi %r\v %Q06r\-%ov6av %Qr\6iv xcov ovo{id%cov. 596 Philo de plantatione Noe § 69 Vol. II p. 147,15 Wendl. Tovg 35 fihv ovv %dv%a %ov 6%ovSaiov cpa6%ov%ag slvai %aQaSo^oloyslv cpr\ftr\6dv %ivsg^ acpoQ(x>v%sg sig %r\v <(%covy s%%bg svSsidv %s %a\ %SQiov6iav %a\ \ir\Ssva %cov d%Qr\[id%cov r) d%%r\\i6vcov %Xov6iov vo(ii£ov%sg. 597 Acro ad Hor. Serm. I 3,124. Dicunt Stoici sapientem di-vitem esse, si mendicet, et nobilem esse, si servus sit, et pulcherri- 40 mum esse, etiamsi sit sordidissimus. Porphyrio ad Serm. I 3,124. Porro autem Stoici existimant, per-fectae sapientiae virum omnia habere; in quo sensu et Lueilius versatus sic ait: nondum etiam haec omnia habebit formosus, dives, liber, rex solus. Acron ad Hor. ep. I 19,19. negant Stoici quemquam liberum 45 esse praeter sapientem. 18 £6%SQr\iiivov P, va%EQr\iiivov P. 37 rmv add. Wendl. 156 DE SAPIENTE ET INSIPIENTE. 598 Sextus adv. math. XI 170. ot 6s 2tcoi%o\ %a\ dvu%Qvg cpa6i ti)v cpQOvrpiv^ S7ti6tr\\k,r\v ov6av dya&cov %al %a%cbv %a\ ovdstSQCov^ ts%vr\v vrtaqyeiv iteql rbv $Lov^ r]v ot TtooGlafiovreg \iovov yiyvovtai %aXol^ \jl6voi TtXovGioi) 6ocpo\ (iovoi. cO yao TtoXXov a%ia %s%tr\\jiSvog 7tXov6i6g 5 s6tiv^ 7) de aqetr) TtoXXov e6tvv a£la, %a\ \iovog tavtr\v 6 6ocpbg %e%tr\tai' fiovog aqa 6 6ocpog e6ti 7tXov6iog. Kal 6 at-ceoaGtog e6tv %aXog^ povog de 6 Gocpog e6tiv a%ieoa6tog' \iovog aqa 6 6ocp6g e6ti %aXog. 599 Cicero Acad. Pr. II 136. Illa vero ferre non possum, non quo mihi displiceant (sunt enim Socratica pleraque mirabilia Stoicorum, 10 quae Ttaqado^a nominantur) sed ubi Xenocrates, ubi Aristoteles ista te-tigit? — Illi unquam dicerent sapientes solos reges, solos divites, solos formosos? omnia, quae ubique essent, sapientis esse? neminem consulem, praetorem, imperatorem, nescio an ne quinquevirum quidem quemquam nisi sapientem? postremo solum civem, solum liberum, insipientes omnes 15 peregrinos, exsules, servos, furiosos? denique scripta Lycurgi, Solonis, duo-decim tabulas nostras non esse leges? ne urbes quidem aut civitates, nisi quae essent sapientium? 600 Cicero de republ. I 28. Quis vero divitiorem quemquam putet quam eum, cui nihil desit, quod quidem natura desideret, aut po- 20 tentiorem quam illum, qui omnia, quae expetat, consequatur, aut bea-tiorem, quam qui sit omni perturbatione animi liberatus, aut firmiore fortuna, quam qui ea possideat, quae secum, ut aiunt, vel e naufragio possit ecferre? Quod autem imperium, qui magistratus, quod regnum potest esse praestantius quam despicientem omnia humana et inferiora sapientia 25 ducentem nihil unquam nisi sempiternum et divinum animo volutare? 601 Stobaeus ecl. II p. 114,4. Evts%vslv 6e \iovov tbv a6teiov^ ov ti (ir)v Ttdvta^ Sevv yaq tbv svts%vovvta a6tsia ts%va eypvta %Qr\6a6$ai avtoig cog toiovtoig. Evyr\QSiv rs \iovov %al svftavarslv rbv 6itovdaiov' svyr\QSiv yaQ elvai rb fiera Ttoiov yr\Qcog Svs^dysiv %at &ostr\v^ svftavatslv 30 ds tb fieta Ttoiov %avdtov %at aQStr)v teXevtav. 602 Stobaeus ecl. II 114,10 W. Kal td te vyisvvd %al vo6sqcc TtQog av&QQOTtov Xsys6&ai %a\ &g tQOCpi\ia^ %a\ td Xvtma %a\ 6tati%d %a\ td tov-toig %aQaitXr\6ia. *Tyisivd \Csv yaQ slvav td svcpvtog sypvta TtQog tb TtSQi-Ttoislv vylsiav 7) 6vvs%siv' vo6SQa 6e td svavtlcog syovta tovtoig. IlaQa- 35 7tXr\6iov 6' slvai %a\ tbv siti ttov dXXcov Xoyov. 603 Philo de sobrietate § 56 Vol. II p. 226,16 Wendl. 6 Se e%cov tbv %Xr\QOV iteqav oqcov &v&QC07tlvr\g svdai\ioviag TtQOsXrjXv&s' \16vog yaQ svyevr)g dte ftebv e7tiyeyQa\i\ievog itateqa %a\ yeyovcog el6%oir\tbg avtcp \io-vog viog' ov 7tXov6iog^ &XX& TtdfiTtXovtog^ sv dcpftovoig %a\ yvrploig^ ov 40 %qovco TtaXaiovpevoig^ %aivov\isvoig Se %a\ t\($co6i,v as\ tQVcpoov dya&olg (16-voig' ov% svdot-og, dXX' sv%Xsr\g, tbv (ir) %oXa%ela voftovpevov^ dXXd $s$ai-ovfievov &Xr\&sla %aQ7tov\isvog eitaivov' \16vog fia6iXevg^ TtaQa tov 7tavr\-yepovog Xaficov rrjg scp' d%a6iv &Q%r\g tb %Qatog &vavtaycovi6tov' yuovog sXsv&eQog, dcpsifisvog &QyaXscotdtr\g ds67to£vr\g, %svr)g S6^r\g. 16 quidem Manutius, denique libri. 30 tb Canter, tbv libri. Sunt haec dycc&d) quae vocantur ivs^iy^sva cf. III n. 101. 40 79. ^vovog mg. HL1. 44 dcpsi^vog Mang., acpieiisvog codd. DE SAPIENTE ET INSIPIENTE. 157 § 6. Sapiens res diyinas callet. 604: Stobaeus ecL II 67, 20 W. Uyov6i 6s %al isQsa povov slvav rbv 6o B &sLa* P, sed sl a Ps. 26 frfasw BP. 32 rslsiatg Pap. D. 33 ovSs slg Pap, UF. 158 DE SAPIENTE ET INSIPIENTE. cpbv %aX (idki6r' iv raig roiavraig %okvteiaig ralg i(icpaivov6aig nva %qo%o-%r\v %Qog rag rekeiag %okireiag' %aX rb vopo&ereZv 8e %al rb %ai8eveiv wv&Q&Ttovg, %xi 8e 6vyyQacpeiv rd 8vvd(ieva wcpekeiv rovg ivrvyydvovrag roig yqdyniatiiv oi%eiov elvai rolg 6%ov8aioig %al rb 6vy%arafiaiveiv %al elg 5 yd(iov %al eig re%voyoviav %al afirov ydqiv %al rrjg Ttarqidog %al e6uv b acpQcov, av&d8r\g ng &v %al dvdycoyog. 30 616 Cicero de finibus III 68. Cum autem ad tuendos conservan- dosque homines hominem natum esse videamus, consentaneum est huic naturae, ut sapiens velit gerere et administrare rem publicam atque, ut e natura vivat, uxorem adiungere et velle ex ea liberos. 617 Diog. Laert. VII 122. ov (iovov 8h ikev&eQovg elvcu rovg 35 Gocpovg^ dXXd nui ^atftAsas, tr\g ^adiXsiag ov6r\g do%r\g dvvasv&v-vov, r\%ig iteqi pdvovg av rovg Gocpovg (^vytixairi, %a$& cpv\6i Xov-GiTtTtog iv %& Tleql xov KVQtwg KexQfjti&ai, Zrjvcova tolg ovo-(ladv. iyvcoxevai yaQ cprj6i detv %bv aQ%ov%a neai dya&wv xai xaxcbv (irjdeva Se %cov cpavlcov iitlfaaG&ai %av%a. 40 Cf. Stobaeus eclog. II 7 p. 108?26. Kai pdvov elvai %bv tiocpbv 3 Ecti, libri, corr. Heeren. 6 (litQtcc libri, corr. Meineke. 7 iitifiXdinqv libri, corr. Meineke. 10 iTtictao&ai ravra ovdiva B (in. Tavra in litura). 14 add. ex eiusdem Florileg. XLIV 12. 16 v6(iov Elor., eclog. codd. vo(ii(iov. 19 (ihv 7tQ06TccKTi%bg libri, transposuit Meineke. 23 dcTsioog &' slvav libri, corr. Heeren. || dQ%r\v libri, corr. Usener. 24 %aravi(iov6av libri, corr. Usener. 27 Ttdvrsg libri, corr. Heeren. || ^iovov libri, corr. Heeren. 29 r add. Usener. 36 6vCTccir\ restituit Menagius e Suida s. v. 8ovXol7 crair\ BP, DE SAPIENTE ET INSIPIENTE. 159 fiatiikia ts %al $a<5ili%6v, tcbv 8s cpavlcov \ir\diva' tr)v y&Q fiatiiXslav ttQ%hv avvTteriftvvov slvai ocal tr)v dvcotdtco %al tr)v iitl Ttdtiaig, 618 Olympiodorus in Plat. Alcib. pr. p. 55 ed. Creuzer. Tqlwv otl %ard rr\v rcbv Eroo'C%6bv (isyaXoQQr\[io6vvr\v 6 aQ%L%6g, rovrs6riv 6 sl-Soog &q%slv, povog aQ%oov i6riv, sl %al \ir\ sypi rcc oQyava rr\g aQ%i%r)g 5 i7tL6rr\[ir\g' %al otl \iovog 6 6ocpbg 7tXov6Log, rovrsGnv 6 slSoog %Qr\6a6&aL itaQovn tc5 TtXovrcp, sl %a\ \ir\ tcccqsGtiv. Cf. Proclus in Plat. Alcib. pr. p. 164 ed. Creuzer. Tavr aQa %al rr\v Eroo'C%r\v \isyaXr\yoQiav v7tsQ§sfiXr\%sv 6 Eco%Qdrr\g iv rovroig. TL yccQ dXXo itirlv i% rcbv SLQr\(isvoov Gvvdysiv r) on povog aQ%oov 6 67tovSalog^ fi6- 10 vog Svvd6rr\g^ (iovog ^aGilsvg^ povog r\ys[ioov Ttdvroov, (i6vog iXsv&SQOg, %al on itdvra roov 67tovSaioov i6riv3 o6a %al rQov &s6bv' %oivd yccQ rd tgov cpiXoov' siTtSQ ovv Ttdvra robv ftscoV) Ttdvra %a\ rwv 67tovSaioov. — — Slg yaQ rs%rova Xsyopsv ov rbv sypvra rd OQyava rov rs%ro-vog^ dXXd rbv rr\v rs%vr\v %s%rr\{isvov' oftrco %a\ aQ%ovra %a\ §a6cXsa 15 rbv s%ovra rr\v $a6iXi%r\v i7tL6rr\^r\v^ dXX ov rbv %Qarovvra 7toXX6bv. "OQyavov yaQ itiuv r) cpaivo}iLSvr\ Svva{iLg, rb Ss %qoo(jlsvov r) s&g' %QOQ\g Ss ravrr\g ov% dv itors rvg ccq%cov svr\ <$)> ^aGvXsvg. 619 Clemens Al. Strom. II p. 438 Pott. EitsvGLTCJtog yaQ iv rop TtQog KXsocpobvra itQOorop rd o\JLOia ro5 HXdrcovL sol%s did rovrov yQacpsLv. 20 El yaQ r\ ($a6LXsia GTtovdatov, 0 rs Gocpbg iiovog fiaGLXsvg %a\ &q%ooV 6 vo-liog, Xoyog &v OQ&og, 6%ovSalog' a %a\ sGtlv. TovroLg d^oXov&a ol Eroo'C%o\ cpLXoGocpOL doy^iarl^ovGLv^ §aGvXslav^ LSQoo6vvr\v^ 7tQOcpr\rsiav^ voyLO$sri%r)v, tcXovtov, %dXXog dXr\&Lv6v, svysvsLav, iXsv&SQiav fiovop TtQOG-dnrovrsg rop Gocpop' 6 6s SvGsvQsrog itdvv GcpodQa %a\ TtQog avroov opoXo- 25 yslrav. 620 Philo de nominum mutat. § 152 Vol. III p. 182,23 Wendl. fioi/ov rbv Gocpbv fia6iXsa. Ka\ yaQ ovroog 6 (isv cpQOVLjiog r\ys(io))v dcpQovcov iGrlvy sldoog cc %Qf) itOLslv rs %a\ %a\ a {ir\' 6 Ss 6oocpQoov d%o-Xd6rooVy ra TtSQL rdg aLQS6sLg %a\ cpvydg r)%QL^oo%oog ov% d\isXu)g^ 6slXoov 6s 30 6 dvdQSLog^ a Ssl V7C0(jlsvslv %a\ cc (ir\ 6acpcbg i^fia&cov^ ddl%oov Ss 0 dt-%aLog, L6orr\Tog iv rolg a7tovs{ir\TsoLg aQQSTtovg 6ro%a£6iiSvog. 621 Philo de migrat. Abrah. § 197 Vol. II p. 307,8 Wendl. jftwfc-Xsiav Ss 6ocpiav slvaL Xsyo^isv^ i%s\ %a\ rbv 6ocpbv (5a6LXsa. 622 Lucian. vitarum auctio-20 (Mercurius Chrysippum vendens dicit:) 35 otl fiovog ofirog 6ocp6g, (iovog %aX6g^ fiovog di%aiog dvSQstog @a6LXsvg Qr\rooQ 7tXov6Log vofio&srrig. 623 Stobaeus ecl. II 95,9 W. Ol%ovo(jll%qv ksyov6L, %a& o %a\ rbv cocpskovvrd riva rcov 15 %kr\6iov %a\ savrbv cbcpsksiv. Tr\v rs b^ovoiav s%icsrr\\ibr\v sXvai %oivcov aya&cov, Sl* o %a\ rovg (Sitovdaiovg itdvrag b\xovoslv dkkr\kovg dia rb 6vp-cpcovslv sv rotg %ara rbv §iov' rovg Ss cpavkovg Svacpcovovvrag itqbg dkkr\-kovg syj&oovg slvai %a\ %a%oitoir\ri%ovg dkkr)kcov %a\ Ttoksiiiovg. 626 Stobaeus eclog. 117 p. 101,21 W. Td 89 ccya&cc itdvra %ovvcc 20 slyai rcov (STtovdaicov, rcov Ss cpavkcov rcc %a%d. Ai' o %a\ rbv cbcps- kovvrd nva %a\ avrbv chcpskslcs&at,y rbv Ss ^kdnrovra %a\ savrbv ^kditrsiv. Ildvrag Ss rovg cSTtovSaiovg cocpskslv dkkr\kovg^ ovrs cpikovg Svrag cckkr\kcov Ttdvrcog ovrs svvovg (ovrsy svSo%i(iovg ovrs aTtoSsyofisvovg Ttaqd rb fir\rs ^arakaybftdvscsftai \xr\r sv ravrcp %aroi%siv roTtco, svvor\ri%cog (isvrot 25 ys Ttqbg dkkrjkovg Sia%si6&ai, %a\ cpiki%cog %a\ So%iybaibtr\tog ov6r\g S7ti6tr\\ir\g %tvr\6scov 7tqs7tov6cov? r\6v%ib-tr\tog Ss svta^iag Ttsqv tdg %ata cpv6tv %ivr\6sig %a\ \kOvdg tyv%r\g %a\ 600-{latog, tcov svavticov tovtotg e7t\ Ttdvtcov cpavXcov yiyvo^evcov. 25 633 Seneca ep. 81, 8. non omnes grati sciunt debere beneficium — uni sapienti notum est, quanti res quaeque taxanda sit: nam ille, de quo loquebar modo, stultus, etiamsi bonae voluntatis est, aut minus quam debet aut tempore aut quo non debet loco reddit. ibid. 10. Sapiens omnia examinabit secum: quantum acceperit, a>30 quo, quando, ubi, quemadmodum. itaque negamus quemquam scire gratiam referre nisi sapientem: non magis quam beneficium dare quisquam scit nisi sapiens. ibid. 12. solus sapiens scit amare. solus sapiens amicus est. — — quod dicimus: fidem nisi in sapiente non esse. 35 634 Philo quaest. et solut. in Genesin IV 74 (p. 303 Aucher). Stu-diosus sapientiae cum nullo ex vanis ac vacuis [rebus], quamvis ex natura eognatus sit illis, cohabitat vel conversatur, sed longius ab illis est se-iunctus consilio; ita ut non navigationis socius nec comes in via nec concivis nec vitae consors neque coaemulator dicitur pro- 40 prie sapiens cum insipiente, eo quod principalis dux non concordat vel convenit in mente unius alteriusque. 635 Cicero de nat. deor. I 121. Quanto Stoici melius —. Censent autem sapientes sapientibus etiam ignotis esse amicos. Mhil 1 ag Meineke, %al libri. 16 ccvtolg, olg in litura P8. 19 \ir\Sevi rs (om. P) tmv cpavlcov cpiXovinelv BP. 24 pbvag libri, corr. Canter. 25 inl itdvtoov cpccvXcav Meineke, iteql Ttdvtcov cpccvXoov P, Ttsql Ttdvtcc cpccvXov P, itsqX %dvta cpavlov Heeren. Stoioorum yeterum fragm. III. 11 162 DE SAPIENTE ET INSIPIENTE. est enim virtute amabilius; quam qui adeptus erit? ubicumque erit gen-tium, a nobis diligetur. 636 Philo de sacrif. Abel et Cain § 121 Vol. I p. 251,3 Wendl. \ir\%ot£ dh %a\ doy\ia u6r\yutaL Gcpodqa dvay%avov^ otv %ag Gocpbg XvtQOv 5 iatl tov cpavXov, \n,r\ tco i%i\isvstv tw %vvi6\ia^ ov \ir)v (Socpbv ovta svaQ^sa&ai tov %vvi6\iov. 639 Clemens Al. Strom. VII 7 p. 858 Pott. av6tr\Qog ovtog r\\uv^ 80 av6tr\Qog ov% slg tb aSidcp&OQOv \jlovoVj dXXd %a\ slg tb aTtsiQaiStov. ovda\iy yaQ ivdb(Si,\AOv ovds aXco6i\iov r)6ovf\ ts %a\ Xv%r\ tr)v ipv%r)v %aQi avrb rovro r\dev rb ou Ttdvra ayvoel^ Ttwg 10 TteQi itoXXwv doyjiati&i, u&elg rb eva elvai %o6(iov %al itQOvoia tovtov dioi,-%el6$ai %al dioXov tQe7ttr\v eivai rr\v ov6iav %a\ dXXa %ayL7tXr\$r\\ 7taQe6ri de el nvv cpiXov e6ti, %a\ tdg dXXag aTtOQiag rbv dvteQwtwvta^ wg e&og e%ov6iv avrov rolg 6%e7tn%olg^ 7tQ06ayeiv. 658 Alexander Aphrod. de fato cp. 28 p. 199, 7 Bruns. oi cVe cpa6- 15 %ovreg e% dvdy%r\g r\\iag elvai re %a\ yive6%ai roiovrovg (scil. dyaftovg r) %a%ovg\ %a\ (ir\ %araXi7tbvreg r\^iv tr\v e%ov6iav tov tavta TtQatteiv te %a\ [ir\) 6V wv ccv roiovroi yevoi\xe$a — Ttwg ov% 6(ioXoyf)6ov6iv %d%i6rov ye-yovevai twv foocof aTtdvrwv VTtb rr\g cpv6ewg rbv av^Qwitov^ Si ov cpa6iv Ttdvra raXXa yeve^ftai^ cog 6vvteXe6ovta TtQog rr\v tovtov 6wrr\Qiav; ei yaQ 20 r\ (iev aQerr) re %a\ r\ %a%ia \xovai %ary avtovg r\ (ihv dyaftov^ r\ Se %a%6v, %a\ ovSev twv ccXXwv foooov ovSeteQOv rovrwv e6t\v e7tiSe%u%6v^ rwv Se dv-%QWitwv 01 7tXei6roi %a%oi, fiaXXov Se dya&bg [iev elg r) SevreQog v% c^uroov yeyovevai (iv&evetai, w67teQ ti TtaQado^ov £wov %a\ TtaQa cpv6iv 67taviwteQ0v tov cpoivi%og tov TtaQ Ald^ioiptv? ol Se Ttdvteg %a%o\ %a\ e7ti6r\g aX- 25 Xr)Xoig toi>ovtOLj wg fir\dev diacpeQeiv ccXXov aXXov^ paive6&ai Se 6{ioiwg Ttdvtag 0601 [ir\ 6ocpoi, Ttwg ov% av dftXiwtatov £wov aTtdvtwv 6 av&QWTtog e'ir\j eywv tr\v te %a%iav %a\ tb yiaive6$ai 6vpcpvta avtw %a\ 6vy%e%Xr\QWfieva; 659 Seneca de beneficiis IV 27. Timidus dicitur aliquis, quia stul- 30 tus est: et hoc malos sequitur, quos indiscreta et universa vitia circum-stant; dicitur timidus proprie natura etiam ad inanes sonos pavidus. Stultus omnia vitia habet, sed non in omnia natura pronus est: alius in avaritiam, alius in luxuriam, alius in petulantiam inclinatur. Itaque er-rant illi, qui interrogant Stoicos: quid ergo? Achilles timidus est? -— — 35 Non hoc dicimus, sic omnia vitia esse in omnibns, quomodo in quibusdam singula eminent, sed malum ac stultum nullo vitio vacare. ne audacem quidem timoris absolvimus, ne prodigum quidem avaritia liberamus. 660 Stobaeus ecl. II 68,8 W. *0(ioiwg §e pr\cf o6iovg elvai cpa6i,40 tovg cpavXovg. Tr\v yccQ o6iotr\ta v7toyQdcpe6$ai dt%ato6vvr\v TtQog fteovg* tovg Se cpavXovg 7taQe%ftaiveiv TtoXXd twv TtQog &eovg Sv%aiwv^ TtaQ 0 %a\ dvo6iovg elvai %a\ d%a$dQOvg %a\ dvdyvovg %a\ (iiaQOvg %a\ dveoQta6tovg. Tb yccQ eoQtd^etv a6teiov cpa6\v eivai, tr\g eoQtf\g ov6r\g %qovov tivbg ev w %Qr\ TteQt tb fteiov yiyve6$ai ti\x>r\g %clqiv %a\ %a%r\%ov6r\g eTU6r\^a6iag^ 45 14 ccvto\ scripsi pro avtotg. 20 avvtsXhovta H, 6vvtel£($avta Y. 42 tmv — dincciwv Meineke, t» Bi%alcp libri. 166 DE SAPIENTE ET INSIPIENTE. o&sv %a\ xov EOQxdfavxa 6vy%a$si%svai dst psr svtfsfisiag slg rr)v roiavrr\v rd^iv. 661 Stobaeus eclog. II 7 p. 105 W. 'Aqs6%ei 6h %al itav d(iaQ-xrjfia d6sfir\Kia slvai. Tb yaQ TtaQcc rr)v fiovlr\6iv xi TtQdxxBdftai xov 5 ftsov d6sftsiag slvai rs%(ir\Qtov. Toov yccQ dswv oi%siov^sv(ov [ihv xfj ccQEXy %a\ xolg xavxrjg SQyoig^ akloxQiov^Evmv dh xy %a%ia %a\ xolg drtb xavxr\g GvvxsXovfisvoig, xov d' cc{iaQxr)[iaxog ovxog ivsQyr\(jiarog %axd %a%iav, %axs-cpaivsro Ttav &iidQxrj(jia aTtaQStixbv ftsolg VTtaQ%ov (xovxo d' i ai&SQa 30 TIqlv il- i(jLOV Gol ftwit ditavtr\GaL Xoyov. § 14. Insipientes agrestes esse et exules. 677 Stobaeus ecl. II 103, 24 W. cpatil Ss %a\ ayQOL%ov slvaL Ttdvta cpavkov' tr\v yaQ dyQ0L%iav ditSLQiav slvaL twv %atd TtoUv e&wv %al vopwv' y Ttdvta cpavlov evoypv vTtaQysLV. slvaL Ss %a\ dyQLOV^ svavtLWtL%bv ovta 35 ty %atd v6(jlov SLS^aywyf\ %a\ ^qlwSyi %a\ pXa%tL%bv ccv&qwtcov. Tbv S' avtbv tovtov %a\ dvr)(iSQOv VTtaQysLV %a\ tVQavvL%6v, otitwg SLa%si\isvov wtits Ss($7totL%d tcolslV) etL Se g i%oislro 6o6iv rcov dcpQOvcov rf\g aQsrfjg^ icp bf6ov iripa ravrr\v^ d%co- 15 uovofisiro av rr\v %a%iav. Tlag 6s ng acpQcov 6vvs6nv r)6scog ry savrov %a%ia. H%o%siv yccQ 6s£ (ir\ rbv i^cocpOQOV avrcov Xoyov^ cpavXov ovra^ dXXd rbv rcov %qcc%scov. 7E% rovrcov yccQ a%sXsyypvrai \_%ali\ fir\ %sqi rd %aXd %al 6%ov6aia %aQcoQ^r\\isvoi^ dXXd %sqI tag dv6Qa%o6c66stg d(isrQOvg d%oXav6svg, 1 vo6ov libri, corr. Heine. 8 r&v cod. Aug., %al F. 11 cpavXow Canter, libri Grtovdaicov. 16 tig Wachsm., libri rs. 18 xal del. Heeren. Ethica X. Vitae agendae praecepta i. e. De singulis mediis offlciis. 5 § 1. De quaestu. 685 Diog. Laert. VII188 iv Sh x